{"id":21784,"date":"2025-09-18T14:12:34","date_gmt":"2025-09-18T09:12:34","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21784"},"modified":"2025-09-18T18:51:52","modified_gmt":"2025-09-18T13:51:52","slug":"orta-asyrlar-dunyasinin-filosof-alymy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21784","title":{"rendered":"ORTA ASYRLAR D\u00dcN\u00dd\u00c4SINI\u0147 FILOSOF ALYMY"},"content":{"rendered":"<p><strong>Abu Aly H\u00fcse\u00fdn ibn Abdullah ibn al-Hasan ibn Aly ibn Sina orta asyrlar d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde i\u0148 me\u015fhur, i\u0148 bir t\u00e4sirli filosof alymlary\u0148 biridir. Alym G\u00fcnbatar \u00fdurtlarynda Awisenna ady bilen me\u015fhurdyr. Be\u00fdik alymy\u0148 zehin si\u0148diren ugurlaryny\u0148 \u00e4hlisini sanap ge\u00e7mek \u00f6r\u00e4n kyndyr, \u00e7\u00fcnki alymy\u0148 ady lukman, filosof, matematik, sazanda, \u015fahyr \u00fdaly k\u00f6p ugur bo\u00fdun\u00e7a tanal\u00fdar.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Be\u00fdik alymy\u0148 \u00f6zi g\u00f6zleg-der\u0148ew i\u015flerine we \u00f6z d\u00f6wr\u00fcni\u0148 bilimlerini\u0148 \u00e4hli pudaklaryny ensiklopedik ta\u00fddan gur\u015fap alyp \u00f6wrenm\u00e4ge we \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge h\u00f6wesli bolupdyr.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Filosof alym aja\u00fdyp \u00fdatke\u015fligi we pikirleni\u015fini\u0148 \u00fditiligi bilen tapawutlanypdyr. 10 \u00fda\u015fynda mukaddes kitap bolan Gurhany \u00fdat bilipdir, 20 \u00fda\u015fynda ony e\u00fd\u00fd\u00e4m belli alym h\u00f6km\u00fcnde gi\u0148den tanapdyrlar. Alymy\u0148 lukman\u00e7ylyk ugrundan aja\u00fdyp i\u015flerini\u0148 biri bolan \u00abLukman\u00e7ylygy\u0148 kada-kanunlary\u00bb atly i\u015fi lukman\u00e7ylyk ylmyny\u0148 ensiklopedi\u00fdasy di\u00fdlip hasaplan\u00fdar.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Biz be\u00fdik alym hem-de lukman Ibn Sinany\u0148 saglyk, sagdyn durmu\u015f \u00fd\u00f6relgeleri barada a\u00fddan p\u00e4himli j\u00fcmlelerini\u0148 birn\u00e4\u00e7esini okyjylarymyza \u00fdetir\u00fd\u00e4ris.<\/strong><\/p>\n<p>Kimde-kim ukuda wagtynda \u00fdygy-\u00fdygydan derle\u00fd\u00e4n bolsa, ba\u015fga seb\u00e4pleri\u0148 bolmadyk \u00fdagda\u00fdynda, munu\u0148 \u00f6zi bedeni\u0148 g\u00f6terip bilmejek derejesinde i\u00fdmit bilen doldurylandygyny a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>Hereket etmek k\u00f6p sanly dermanlary\u0148 ornuny \u00e7al\u015fyp biler, \u00fd\u00f6ne d\u00fcn\u00fd\u00e4de hi\u00e7 bir derman hereket etmegi\u0148 ornuny \u00e7al\u015fyp bilmez.<\/p>\n<p>Bedeni\u0148, \u00fda\u015fy\u0148, pasly\u0148 a\u00fdratynlyklaryna la\u00fdyk gel\u00fd\u00e4n syrkawlyklar, bu a\u00fddylanlara gabat gelme\u00fd\u00e4n we di\u0148e belli bir seb\u00e4plere g\u00f6r\u00e4 d\u00f6re\u00fd\u00e4n syrkawlyklara g\u00f6r\u00e4 has howpsuzdyr.<\/p>\n<p>Sagdyn adamlary\u0148 ukularyna \u00fdeterlik derejede \u00fcns bermekleri zerurdyr. Olary\u0148 ukusy wagta g\u00f6r\u00e4 la\u00fdyk bolmalydyr, \u00e7endena\u015fa artyk bolmaly d\u00e4ldir.<\/p>\n<p>Gy\u015fda g\u00f6k \u00f6n\u00fcmler \u00fdaly az i\u00fdmitlik g\u00fc\u00fdji bolan i\u00fdmitleri i\u00fdmek maslahat berilme\u00fd\u00e4r, bu pasylda i\u00fdmitlik g\u00fc\u00fdji has artyk bolan i\u00fdmitler i\u00fdilmeldir.\u00a0 Tomusda bolsa bu \u00fdagda\u00fd tersine bolmalydyr.<\/p>\n<p>Bedene hi\u00e7 bir zat d\u00fcz\u00fcmi \u00fdaramaz s\u00fc\u00fdt \u00fdaly g\u00fc\u00fd\u00e7li zeper \u00fdetirip bilmez.<\/p>\n<p>Lukman la\u00e7yny\u0148ky \u00fdaly \u00fditi g\u00f6zli, gyzy\u0148ky \u00fdaly n\u00e4zik elli, \u00fdylany\u0148ky \u00fdaly p\u00e4himli we \u00fdolbarsy\u0148ky \u00fdaly batyr \u00fd\u00fcrekli bolmalydyr.<\/p>\n<p>A\u015fgazany\u0148 ganym du\u015fmanlaryny\u0148 biri artykma\u00e7 i\u00fdmekdir, \u00e7\u00fcnki ol i\u00fdermen adamy\u0148 bedenini gurplandyrma\u00fdar, seb\u00e4bi i\u00fdmit onu\u0148 a\u015fgazanynda si\u0148ip bilme\u00fd\u00e4r we beden ondan gerekli i\u00fdmitini alyp bilme\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Pe\u00fddaly i\u015fi, \u015fondan so\u0148ky du\u00fdul\u00fdan \u00fde\u0148illik, i\u015fd\u00e4\u0148 has gowulanmagy, \u00fd\u00fcrek ur\u015fu\u0148 we dem al\u015fy\u0148 kadala\u015fmasy, \u015fe\u00fdle hem be\u00fdleki g\u00fc\u00fd\u00e7leri\u0148 \u00fdagda\u00fdy esasynda pe\u00fddasyz i\u015fden tapawutlandyrmak bolar.<\/p>\n<p>Suwy, hususan-da \u00fdalandan suwsuzlyk \u00fdagda\u00fdynda, birbada i\u00e7m\u00e4n, owurtlap i\u00e7melidir.<\/p>\n<p>Hammamda gereginden artyk uzak wagtlap saklan\u00fdan adama, \u00fd\u00fcregi\u0148 artykma\u00e7 gyzmagy seb\u00e4pli, hu\u015fundan gitmek howpy aban\u00fdar; \u015fe\u00fdle pursatda onda ilki bilen ga\u00fdtarma m\u00fcmkin\u00e7iligi art\u00fdar.<\/p>\n<p>I\u00fdmiti\u0148 \u00fdeterlik mukdaryny si\u0148dirm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7iligi bolmadyk adam \u00fdygy-\u00fdygydan, \u00fd\u00f6ne az-azdan i\u00fdmelidir.<\/p>\n<p>\u00c7enden artyk uklamak ruhu\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7leri\u0148 lellimligini, be\u00fdnini\u0148 k\u00fctekligini we sowuk syrkawlyklary o\u00fdar\u00fdar.<\/p>\n<p>Gow\u015fak beden \u00fc\u00e7in fiziki ma\u015fklar \u00fde\u0148il g\u00f6rn\u00fc\u015fde, g\u00fc\u00fd\u00e7li beden \u00fc\u00e7in bolsa g\u00fc\u00fd\u00e7li bolmalydyr.<\/p>\n<p>Eger ha\u00fdsydyr bir g\u00fcn has k\u00f6p i\u00fdmit i\u00fdlen bolsa, ertesi g\u00fcn a\u015fgazana a\u00e7lyk \u00e7ekdirmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00ddusupow Pa\u015f\u015faguly<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 124-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abu Aly H\u00fcse\u00fdn ibn Abdullah ibn al-Hasan ibn Aly ibn Sina orta asyrlar d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde i\u0148 me\u015fhur, i\u0148 bir t\u00e4sirli filosof alymlary\u0148 biridir. Alym G\u00fcnbatar \u00fdurtlarynda Awisenna ady bilen me\u015fhurdyr. Be\u00fdik alymy\u0148 zehin si\u0148diren ugurlaryny\u0148 \u00e4hlisini sanap ge\u00e7mek \u00f6r\u00e4n kyndyr, \u00e7\u00fcnki alymy\u0148 ady lukman, filosof, matematik, sazanda, \u015fahyr \u00fdaly k\u00f6p ugur bo\u00fdun\u00e7a tanal\u00fdar. Be\u00fdik alymy\u0148 \u00f6zi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21784"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21784"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25052,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21784\/revisions\/25052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}