{"id":21885,"date":"2025-09-17T16:16:47","date_gmt":"2025-09-17T11:16:47","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=21885"},"modified":"2025-09-18T18:49:09","modified_gmt":"2025-09-18T13:49:09","slug":"balkan-dagynyn-endemik-osumlik-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=21885","title":{"rendered":"Balkan dagyny\u0148 endemik \u00f6s\u00fcmlik d\u00fcn\u00fd\u00e4si."},"content":{"rendered":"<p>Uly Balkan dar \u00fda\u00fdrawly gadymy \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 pena tapan dag ger\u015fidir. Bu \u00fderde \u00e7ygy s\u00f6\u00fd\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlikleri, uzak \u00fda\u015fan \u00e4pet aga\u00e7lary g\u00f6rmek bol\u00fdar. Di\u0148e endemik \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148, \u00fdagny di\u0148e Uly Balkanlarda \u00f6s\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 \u00fdigrim\u00e4 gola\u00fd g\u00f6rn\u00fc\u015fi bar. Ol di\u00fden uly bolmadyk dagy\u0148 \u00fcst\u00fcnde paporotnigi, i\u0148\u0148e p\u00fcrl\u00fcleri we \u00fdow\u015fany g\u00f6rmek bol\u00fdar. Bu \u00fderde \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 dermanlyk, i\u00fdmit we bezeg toparlaryny\u0148 wekilleri du\u015f\u00fdar. K\u00f6p sanly ekspedisi\u00fdany\u0148 netijesinde olary\u0148 \u00f6s\u00fd\u00e4n \u00fderleri, \u00fda\u00fdrawy, gor m\u00fcmkin\u00e7iligi \u00f6wrenildi.<\/p>\n<p>Balkan dagy T\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazyk-g\u00fcnbatar b\u00f6leginde \u00fderle\u015fip, onu\u0148 bir tarapy u\u00e7ut diwar, be\u00fdleki tarapy bolsa gyrdyr. Dag gatlaklary \u015fe\u00fdle bir gadymy welin, olarda orta t\u00fcrk d\u00f6wr\u00fcnde da\u015fa \u00f6wr\u00fclen zatlar-da gabat gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>A\u00fdratyn se\u00fdrek we gymmatly \u00f6s\u00fcmlik g\u00f6rn\u00fc\u015fleri T\u00fcrkmenistany\u0148 Gyzyl kitabyna girizildi. Alymlar olary\u0148 \u00fda\u00fdran \u00fderlerine, \u00fdabany tebigatda orna\u015fma \u00fdagda\u00fdyna g\u00f6zeg\u00e7ilik ed\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>Ger\u015fi\u0148 e\u0148\u0148idinde, 800 metr belentlikde dag ar\u00e7asy du\u015f gel\u00fd\u00e4r, ondan \u00fdokarda bolsa sel\u00e7e\u0148 toka\u00fdlyk bar. Bu uly aga\u00e7 sa\u00fda salyp,\u00a0 \u015femaldan, silden, g\u00fcn\u00fc\u0148 gyzgyn \u015f\u00f6hlesinden goramak bilen, be\u00fdleki \u00f6s\u00fcmliklere agyr \u015fertlerde aman galmaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Balkanlary\u0148 \u00f6s\u00fcmliklerini\u0148 k\u00f6p\u00fcsini\u0148 d\u00fcz\u00fcminde parf\u00fdumerleri we derman \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4nleri gyzyklandyryp biljek biologik ta\u00fddan i\u015fje\u0148 maddalar bar. H\u00e4zirki wagtda bu t\u00e4sin genofondy goramak we \u00f6sd\u00fcrmek, se\u00fdrek \u00f6s\u00fcmlikleri ylmy ta\u00fddan \u00e7u\u0148\u0148ur \u00f6wrenmek, adamy\u0148 hojalyk i\u015fini\u0148 da\u015fky gur\u015fawa \u00fdetir\u00fd\u00e4n t\u00e4sirini der\u0148emek alymlary\u0148 i\u0148 \u00f6\u0148de duran wezipelerindendir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7ary\u00fdewa Enejan<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 125-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uly Balkan dar \u00fda\u00fdrawly gadymy \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 pena tapan dag ger\u015fidir. Bu \u00fderde \u00e7ygy s\u00f6\u00fd\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlikleri, uzak \u00fda\u015fan \u00e4pet aga\u00e7lary g\u00f6rmek bol\u00fdar. Di\u0148e endemik \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148, \u00fdagny di\u0148e Uly Balkanlarda \u00f6s\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 \u00fdigrim\u00e4 gola\u00fd g\u00f6rn\u00fc\u015fi bar. Ol di\u00fden uly bolmadyk dagy\u0148 \u00fcst\u00fcnde paporotnigi, i\u0148\u0148e p\u00fcrl\u00fcleri we \u00fdow\u015fany g\u00f6rmek bol\u00fdar. Bu \u00fderde \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 dermanlyk, i\u00fdmit we bezeg toparlaryny\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":24804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21885"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21885"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25036,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21885\/revisions\/25036"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}