{"id":22084,"date":"2025-06-15T07:06:47","date_gmt":"2025-06-15T02:06:47","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=22084"},"modified":"2025-06-15T07:06:45","modified_gmt":"2025-06-15T02:06:45","slug":"tehnologiya-we-bilim-ulgamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22084","title":{"rendered":"Tehnologi\u00fda we bilim ulgamy"},"content":{"rendered":"<p>\u00ddurdumyzda sanly bilim ulgamy g\u00f6r\u00fclip- e\u015fidilmedik derejelere \u00fdetdi. Her bir ynsan sanly d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fy bolan, h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalar bilimi bilen sowatly bolmak bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4 tehnologi\u00fdasyna we aragatna\u015fyk ulgamyndaky bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n t\u00e4sirli wakalar bilen tan\u015f bolmaga \u00fdol a\u00e7yldy.Tehnologi\u00fdalar zamany h\u00e4zirki zaman d\u00fcn\u00fd\u00e4mizde d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00e7ar k\u00fcnjegi bilen bir \u2013 biregi s\u00e4hel\u00e7e wagt \u00fcl\u015f\u00fcni\u0148 i\u00e7inde \u00e7atyp, bir- birek bilen s\u00e4hel\u00e7e wagty\u0148 dowamynda g\u00fcrle\u015fm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6redip, s\u00e4hel\u00e7e wagty\u0148 i\u00e7inde bolsa, amallary durmu\u015fa ge\u00e7irm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6red\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki zaman adamzat jemgy\u00fdetini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015flerinde ynsanlary\u0148 i\u015few\u00fcrligi artyp, bir wagt \u00fcl\u015f\u00fcnde hem parahat oturyp bilmezlik \u00fdaly i\u015fler, wagt gyssaglylygy d\u00f6redi. I\u015fe \u00fda okuwa gyssanma\u00e7 gidip, \u00e7yralar \u00fdakylgy \u00fda howa sowadyjy i\u015fledilgi galypdyr. \u00dda- da \u00f6\u00fdde \u00fdylylyk bolmaly \u00e7\u00e4ginden \u00fdokary ge\u00e7ip gel\u00fd\u00e4r. Eger sizi\u0148 \u00f6\u00fd \u00abakylly\u00bb bolsa, alada edip otura-ra hi\u00e7 zat \u00fdok. Munu\u0148 \u00f6zi e\u00fdesi \u00fdok wagtynda \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 e\u00fdesi \u00fc\u00e7in alada ed\u00fd\u00e4nligi \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmasydyr. \u00dda- da ses dolandyrmak arkaly \u00fd\u00fcze \u00e7ykan hadysada \u00f6\u00fde gelen e\u00fdesini\u0148 di\u015fini sowurdan bolmagy \u00fda- da myhman\u00e7ylyga \u00fda- da de\u0148ze gidip, bokurdagy sowuklan bolmagy m\u00fcmkin. \u00d6\u00fd e\u00fdesini ses arkaly hem tanaman biler. \u015ee\u00fdle \u00fdagda\u00fdy durnukla\u015fdyryp bolar. Eger has \u00e7yl\u015fyrymly \u00fdagda\u00fd \u00fd\u00fcze \u00e7ykan bolsa, \u00f6\u00fd \u015fol bir SMS- i degi\u015fli gulluklara hem ugrad\u00fdar. \u00abAkylly \u00f6\u00fdde\u00bb awtoulagy\u0148 giri\u015f-\u00e7yky\u015fyny awtomatla\u015fdyrylan \u00fdagda\u00fdda dolandyr\u00fdan ulgam i\u015fle\u00fd\u00e4r. Eger \u00f6\u00fde gelen awtoulagy\u0148 belgisi ulgama girizilen bolsa, onda \u00abakylly \u00f6\u00fd\u00bb ulgamyny\u0148 derwezesi a\u00e7yl\u00fdar. \u00ddok, girizilmedik bolsa, \u00f6\u00fd e\u00fdesi rugsat ber\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4, awtoulag gara\u015fmaly bolar. Degi\u015fli \u00abakylly \u00f6\u00fd\u00bb ulgamyny dolandyrmak \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi ulanyjyny\u0148 mobil telefonynda bolmadyk \u00fdagda\u00fdynda, ulgam hi\u00e7 bir i\u015fi \u00fderine \u00fdetirme\u00fd\u00e4ndigini du\u00fddur\u00fdar. \u201cAkylly \u00f6\u00fdi\u0148\u201d programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligine \u00e7atylan adamlardan ba\u015fga hi\u00e7 bir \u015fahsy\u00fdet \u00abakylly \u00f6\u00fd\u00bb ulgamyny dolandyryp bilme\u00fd\u00e4ndigi, e\u00fdesinden ba\u015fga hi\u00e7 kimi dolandyrma\u00fdanlygy bilen tapawutlan\u00fdandyr. Munu\u0148 \u00f6zi h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalar a\u00fdratynlygyny i\u015fl\u00e4p d\u00fcz\u00fd\u00e4r. Taslamasy \u00fdekeje d\u00fcwm\u00e4 basmak arkaly adatdan da\u015fary \u00fdagda\u00fdlar bo\u00fdun\u00e7a gulluklara tiz ja\u0148 etm\u00e4ge hem m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Pa\u00fdtagtymyzda gelejekde g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne tutulan \u201cakylly \u015f\u00e4herde\u201d \u201cakylly \u00f6\u00fdleri\u201d gurmak bolsa, tehnologi\u00fdalar zamanyny\u0148 \u00fcst\u00fcnliklerini amala a\u015fyrar. Bu barada Hyta\u00fdy\u0148 \u00abXiaomi\u00bb kompani\u00fdasyny\u0148 wekilleri bilen ge\u00e7irilen geple\u015fikler hem \u201cakylly \u015f\u00e4herde\u201d guruljak \u201cakylly \u00f6\u00fdleri\u0148\u201d t\u00e4ze pro\u00fdektleri hakynda \u00fdurdumyzda her bir ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n maslahatlarda g\u00fcrr\u00fc\u0148 edil\u00fd\u00e4r. O\u0148a ses arkaly dolandyrmak a\u00fdratynlygy bilen dolandyrmak bolsa, \u201cakylly \u00f6\u00fdlere\u201d mahsusdyr. Bu\u00fdruk bermek \u00fc\u00e7in bolsa, internete birikdirilmek h\u00f6kmanlygyny g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne tutmalydyr.\u201dAkylly \u00f6\u00fdleri\u0148\u201d gerekliligi h\u00e4zirki zaman i\u015few\u00fcr, tehnologi\u00fdalara bagly adamzat \u00fc\u00e7in \u00f6r\u00e4n uly \u015fertler, amatlylyklar d\u00f6redilen.<br \/>\nElbetde, adam \u00f6z ge\u00e7mi\u015fini \u00f6wrenm\u00e4n gelejege nazar a\u00fdlap bilmez. H\u00e4zirki g\u00fcn bizi\u0148 \u00fdurdumyzda Hormatly Arkadagymyzy\u0148 tagallasy bilen \u00f6sen tehnologi\u00fdalar, internet ulgamyndaky t\u00e4zelikler, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148e gidip bar\u00fdan ugurlary bolan t\u00e4ze elektron kitaphanalaryndan, modadan, s\u00f6wdadaky i\u0148 t\u00e4ze innowosi\u00fdon ugurlardan, sungaty\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015flerinden, y\u015fyklardan habarly bolup, ha\u00fdsy d\u00f6wletlerde n\u00e4hili t\u00e4ze eserler, sazlar, surat i\u015fleri d\u00f6redil\u00fd\u00e4n bolsa \u00e4hlisi bilen gyzyklanyp, \u00f6z \u00fdurdumyzda d\u00f6redil\u00fd\u00e4n t\u00e4ze sungat eserlerine sazla\u015fykly i\u015flemek bizi\u0148 g\u00f6n\u00fcden g\u00f6ni borjumyz.<br \/>\nHa\u00e7anda agzybirlik bilen i\u015fleneninde \u00e4hli zatlarda ussatlyk \u00fd\u00fcze \u00e7ykanynda hem- de \u015fol sahna toma\u015fa\u00e7yny k\u00f6kerdip bileni\u0148de teatry\u0148 sazla\u015fyk diline d\u00fc\u015f\u00fcnip bol\u00fdar. Dogrusy bizi\u0148 halkymyzy\u0148 milli \u00e4he\u0148liligi onu\u0148 re\u0148k sazla\u015fykly ge\u00fdni\u015fi sahnada k\u00e4te \u00f6z\u00fc\u0148i hem aljyrad\u00fdar. Re\u0148kleri dogry go\u00fdmak, \u015fol re\u0148klerde halky\u0148 ge\u00e7mi\u015f taryhyny ha\u00fdsydyr bir nusgalary\u0148 \u00fcsti bilen g\u00f6rkezmek \u00fc\u00e7in nijeme zatlar etmelidigine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fd\u00e4rsi\u0148. Bizi\u0148 halkymyz re\u0148kler ummanyna ba\u00fd ge\u00fdim- gejimi bolan halklary\u0148 hataryna gir\u00fd\u00e4r. Milli \u00f6w\u00fc\u015fg\u00fcnleri sahnada,edebi\u00fdatda, kino sungatynda g\u00f6rkezmek \u00fc\u00e7in bu g\u00fcnki g\u00fcn \u00fdurdumyzda \u00e4hli mm\u00fckin\u00e7ilikler d\u00f6redilen.<br \/>\nD\u00f6w\u00fcrleri\u0148 gahrymanlaryny\u0148 gahryman\u00e7ylykly ke\u015fbini \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmak \u00fc\u00e7in ilkinji bilen t\u00fcrkmeni\u0148 s\u00f6we\u015fiji, mert hem- de ga\u00fdduwsyz zenan ma\u015fgalalaryny\u0148 ke\u015fbini sowatly a\u00e7yp g\u00f6rkezmek bu g\u00fcnki g\u00fcn sungat i\u015fg\u00e4rlerini\u0148 mukaddes borjydyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde tehnologi\u00fdalary\u0148 orny hakda hem- de d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 tejribesind\u00e4ki i\u015fleri ulanmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik bar. T\u00e4ze d\u00f6wr\u00fcmizi\u0148 sahnalaryna, edebi\u00fdat ne\u015firlerine, kino d\u00fcn\u00fd\u00e4sine t\u00e4ze eserler gerek. \u015eol eserlerde t\u00e4ze\u00e7e nazar bilen taryha ser salmak \u00fc\u00e7in h\u00f6kman millilik bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4\u0148 gazananlaryny hem arala\u015fdyryp, d\u00f6redijilik etmek d\u00f6redijilik ynsanlaryny\u0148 pa\u00fdyna d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. Hormatly Prezidentimiz we Gahryman Arkadagymyz hem \u00fda\u015flara uly ynam bildir\u00fd\u00e4r. \u015eol ynamyny \u00f6demek \u00fc\u00e7in edil\u00fd\u00e4n i\u015fleri\u0148 sany- sajagy \u00fdok. Ynamly gadamlar bilen \u00f6\u0148e bar\u00fdan \u00fda\u015flary hyjuwly d\u00f6redijilik \u00fcst\u00fcnliklerine atar\u00fdan m\u00e4hriban we Gahryman Arkadagymyza we Hormatly Prezidentimize di\u0148e \u00fcst\u00fcnlikler hemra bolup, biz \u00fda\u015flara bildir\u00fd\u00e4n ynamyna hem- de d\u00f6redip ber\u00fd\u00e4n m\u00fcmkin\u00e7iligine sag bolsun a\u00fdd\u00fdarys. Komputeri ulanmak bilen durmu\u015fy\u0148yzy \u00fdeille\u015fdirmek, meseleleri\u0148 o\u0148yn \u00e7\u00f6z\u00fclmegi, h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalar zamanynda g\u00f6r\u00fclip- e\u015fidilmedik \u00fcst\u00fcnliklere \u00fdetilmegi bolsa, bu g\u00fcnki g\u00fcn tehnologi\u00fdany\u0148 we sanla\u015fmany\u0148 \u00fcst\u00fcnlikleri bolup biler.<br \/>\nD\u00f6wr\u00fcmizde durmu\u015fymyzy komp\u00fdutersiz g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirmek m\u00fcmkin d\u00e4l, \u00e7\u00fcnki komp\u00fduterler bizi\u0148 durmu\u015fymyzy\u0148 a\u00fdratyn , a\u00fdrylmaz b\u00f6legine \u00f6wr\u00fcldi. Komputerleri\u0148 \u00fcst\u00fcnliklerini\u0148 amala a\u015fmagy h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalary bilen adamy\u0148 arasyny\u0148 has- da \u00fdygjamla\u015fandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<br \/>\nTany\u015fdyryly\u015f g\u00f6rkezilende, sla\u00fddlary\u0148 ge\u00e7i\u015fi sy\u00e7any\u0148 \u00fda-da basyjyny\u0148 k\u00f6megi bilen amala a\u015fyryl\u00fdar. Sla\u00fddlary\u0148 ge\u00e7i\u015f effektlerini ge\u00e7iji barlaghanasy arkaly sazlamak bolar.<br \/>\nSla\u00fddda a\u00fdratyn \u00fderlerini\u0148 animasi\u00fdasyny sazlamak \u00fc\u00e7in \u0410\u043d\u0438\u043c\u0430\u0446\u0438\u044f \u00fderini pe\u00fddalanyl\u00fdar.Sla\u00fddy\u0148 \u00fderini yzygider tapawutlandyrmak bilen, olara animasi\u00fda beril\u00fd\u00e4r. Elbetde bu ugur bo\u00fdun\u00e7a birle\u015fdiriji ulgamy\u0148 \u00fcst\u00fcnlikleri \u00fdeterlik\u00e7e gereklidir.<br \/>\nOlary\u0148 ge\u00e7i\u015f tertibi, \u00fd\u00fcze \u00e7yky\u015fyny\u0148 we hereketini\u0148 a\u00fdratynlygy g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Tapawutlandyrylan ob\u00fdektlere \u00f6w\u00fc\u015fg\u00fcn bereni\u0148de berlende, olary\u0148 ses \u00f6w\u00fc\u015fg\u00fcnlerini we hereket tizligini sazlap bol\u00fdar.<br \/>\nMaglumat tehnologi\u00fdalaryny\u0148 programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi kafedrasyna \u00a0hasapla\u00fdy\u015f torlaryny\u0148 programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi, programma in\u017eenerligi, komp\u00fduter ulgamyny\u0148 programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi h\u00fcn\u00e4rler degi\u015fli bolup dur\u00fdar. Elbetde maglumaty\u0148 gerekli baza atylmagy, komputerde howpsyzlygy gazanmak we \u015fol bir wgaty\u0148 \u00f6z\u00fcnde \u00fcst\u00fcnlikleri\u0148 a\u00e7aryny ele alamk \u00fc\u00e7in programmirlegi\u0148 d\u00fc\u00fdp \u00f6zeni hakda belli pikirlenmek gerekdir.<br \/>\nSesi a\u0148lamagy\u0148 h\u00e4zirki zaman \u00e7emele\u015fmelerini\u0148 seljermesi i\u015fl\u00e4p d\u00fczmekden ybarat. \u015ee\u00fdle amallary \u00fderine \u00fdetirmek \u00fc\u00e7in birn\u00e4\u00e7e ba\u015flangy\u00e7 s\u00f6z birliklerini\u0148 klaster modeline esaslan\u00fdan we s\u00f6zleri\u0148 tanalmagy algoritmini\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi we izolirlenen s\u00f6zleri tanamakdaky netijeliligini \u00f6wrenmek. Programma \u00fcpj\u00fcn\u00e7iligi \u00fdola go\u00fdlanda bolsa, komputeri\u0148 \u00e4hli tarapla\u00fdyn ulgam \u00fcst\u00fcnliklerini g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne tutmak zerurlygy \u00fd\u00fcze \u00e7ykmalydyr.<br \/>\n\u015eol bir wagtda \u00f6w\u00fc\u015fg\u00fcnleri\u0148 a\u015fa k\u00f6p ulanylmagyny\u0148, prezentasi\u00fdany\u0148 mazmunyna d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00e4ge p\u00e4sgel ber\u00fd\u00e4ndigini \u00fdatdan \u00e7ykarmaly d\u00e4ldir.<br \/>\nGeple\u00fdi\u015f tanamak meselesinde hasaplama tizligini\u0148 artmagyna synag. Ba\u015flangy\u00e7 s\u00f6zle\u00fdi\u015f b\u00f6l\u00fcmlerini\u0148 u\u00fdgunla\u015fdyrylan klaster modelini \u00f6sd\u00fcrmek we fonetik s\u00f6z der\u0148ewi meselesinde synag. S\u00f6zle\u00fdi\u015f okuwy we a\u00fddyly\u015fy meselesini \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in s\u00f6z b\u00f6l\u00fcmlerini\u0148 klaster modelini ulanyp, maglumat goldawyny\u0148 t\u00e4ze tehnologi\u00fdasyny \u00f6sd\u00fcrmek.<br \/>\nBu tehnologi\u00fdalar g\u00f6zleg we g\u00f6zleg ulgamlaryny gurmakda, da\u015fary \u00fdurt dillerini interaktiw \u00f6wretmek ulgamlarynda\u00a0 ker \u00fda-da gowy e\u015fitme\u00fd\u00e4n \u00e7agalarda a\u00fddyly\u015fyny d\u00fczmekde, g\u00f6zleg maksatly d\u00fcrli s\u00f6z d\u00fcz\u00fcmlerini d\u00f6retmekde tanamak ulgamlarynda deslapky okuwda gi\u0148den ulanyl\u00fdar. Maglumat tehnologi\u00fdalaryny\u0148 berk orna\u015fdyrylmagyny gaznamakda edilen i\u015fleri\u0148 i\u0148 pe\u00fddaly tarapyna sygynmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik tapsa bolar.Geljekde d\u00f6redilmegi me\u00fdille\u015fdiril\u00fd\u00e4n bilim ulgamy \u00fc\u00e7in sanly tehnologi\u00fdasyny\u0148 \u00e7\u00f6zg\u00fctlerini seljermegi\u0148 esasynda i\u015fi guramagy\u0148 sanly tehnologi\u00fdasyny i\u015fl\u00e4p d\u00fczmek her bir komputer \u00f6wrenijisi \u00fc\u00e7in i\u015fi \u00fdola go\u00fdmak \u00fc\u00e7in amatlydyr.<br \/>\nHormatly Prezidentimizi\u0148, Gahryman Arkadagymyzy\u0148 sa\u00fdasynda biz \u00fda\u015flar hemi\u015fe okamak, \u00f6wrenmek, gurmak \u00fc\u00e7in elimizden gelenini a\u00fdaman, \u00fcst\u00fcnlikli z\u00e4hmet \u00e7ekip, gelejege, \u00f6z \u00fdurdumyza mynasyp \u00fda\u015flar bolup \u00fdeti\u015fmek \u00fc\u00e7in \u00e7aly\u015f\u00fdarys.<\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><em><strong>Amangeldi MEREDOW,<\/strong><\/em><\/div>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00fcrkmenistany\u00f1 Serhet institutyny\u00f1 uly mugallymy.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ddurdumyzda sanly bilim ulgamy g\u00f6r\u00fclip- e\u015fidilmedik derejelere \u00fdetdi. Her bir ynsan sanly d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fy bolan, h\u00e4zirki zaman tehnologi\u00fdalar bilimi bilen sowatly bolmak bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4 tehnologi\u00fdasyna we aragatna\u015fyk ulgamyndaky bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n t\u00e4sirli wakalar bilen tan\u015f bolmaga \u00fdol a\u00e7yldy.Tehnologi\u00fdalar zamany h\u00e4zirki zaman d\u00fcn\u00fd\u00e4mizde d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00e7ar k\u00fcnjegi bilen bir \u2013 biregi s\u00e4hel\u00e7e wagt \u00fcl\u015f\u00fcni\u0148 i\u00e7inde \u00e7atyp, bir- birek bilen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9764,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22084"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22084"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24321,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22084\/revisions\/24321"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}