{"id":22156,"date":"2025-09-16T06:36:38","date_gmt":"2025-09-16T01:36:38","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=22156"},"modified":"2025-09-18T18:37:34","modified_gmt":"2025-09-18T13:37:34","slug":"gyzyklandyryjy-himiya-oydaki-tejribehana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22156","title":{"rendered":"Gyzyklandyryjy himi\u00fda: \u00f6\u00fdd\u00e4ki tejribehana."},"content":{"rendered":"<p>Himi\u00fda ylmy \u00f6r\u00e4n gyzyklylygy bilen uly \u00fda\u015flylary we \u00e7agalary \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. \u00c7yl\u015fyrymly bolmadyk himiki tejribeler esasynda \u00e7agany gyzyklandyryp, onda himi\u00fda ylmyna h\u00f6wesi o\u00fdarmak bol\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem olar \u00e7agalara himiki synaglary ge\u00e7irmegi\u0148 howpsuzlyk d\u00fczg\u00fcnlerini hem-de tejribehanada elementler bilen i\u015flemegi\u0148 tertibini \u00f6wretm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. K\u00e4bir himiki synaglar ge\u00e7irilende \u00fdylylyk \u00fda-da \u00fditi ysly u\u00e7ujy birle\u015fmeler b\u00f6l\u00fcnip \u00e7yk\u00fdar. Olary\u0148 arasynda z\u00e4herlileri hem bardyr.<\/p>\n<p>Bu makalada \u00e7aga bilen \u00fd\u00f6neke\u00fd himiki tejribeleri\u0148 \u00f6\u00fd \u015fertlerinde ge\u00e7irili\u015fi hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 ederis.<\/p>\n<p>G\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnme\u00fd\u00e4n sy\u00fda.<\/p>\n<p>Tejribe \u00fc\u00e7in limon \u015firesi \u00fda-da limon kislotasyny\u0148 ergini, s\u00fc\u00fdt, nahar sodasyny\u0148 ergini, \u015fekeri\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li ergini gerekdir. Ujy \u00fditi aga\u00e7 ta\u00fdajyk, \u00e7otgajyk \u00fda-da ujy re\u0148ksiz sy\u00fda bilen islendik arassa kagyzy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne bir s\u00f6z \u00fdazy\u0148. G\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnme\u00fd\u00e4n \u015fol s\u00f6zi okamak \u00fc\u00e7in kagyzy gyzdyry\u0148. Ony \u00fct\u00fcgi i\u0148 \u00fdokary temperaturada go\u00fdup gyzdyrmak has\u00a0 howpsuzdyr. \u015ee\u00fdle-de kagyzy \u00fdanyp duran \u015femi\u0148 gyzgynyna tutmak maslahat beril\u00fd\u00e4r. Gyzgynlyk astynda organiki birle\u015fmeler \u2014 beloklar, kislotalar, uglewodlar azal\u00fdar we kagyzy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde harplar pe\u00fdda bol\u00fdar.<\/p>\n<p>Bulgurdaky \u00e4lemgo\u015far.<\/p>\n<p>Birme\u0148ze\u015f bulgurlary\u0148 4-sine \u00fc\u00e7 nahar \u00e7em\u00e7esi suw we her bir bulgura re\u0148k beriji seri\u015fd\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u0148 birn\u00e4\u00e7e damjasyny gu\u00fdmaly. Birinji bulgura bir nahar \u00e7em\u00e7esi, ikinji bulgura iki, be\u00fdlekilere hem art\u00fdan tertipde \u015feker go\u015fmaly.<\/p>\n<p>So\u0148ra b\u00e4\u015finji bulgura biraz suw gu\u00fdup, onu\u0148 \u00fcst\u00fcnden be\u00fdleki bulgurdaky suwuklyklary seresaplylyk bilen gu\u00fdmalydyr. Ilki birinji, so\u0148ra ikinji, \u00fc\u00e7\u00fcnji we d\u00f6rd\u00fcnji bulgurdaky suwuklygy go\u015fmaly. Bulgurlara d\u00fcrli mukdarda \u015feker go\u015fulanso\u0148, olardaky suwuklyklary\u0148 go\u00fdulygy hem d\u00fcrli-d\u00fcrl\u00fcdir. \u015eol seb\u00e4pli-de olar \u00f6zara birle\u015fm\u00e4n, bir bulgurda d\u00fcrli re\u0148kli \u00e4lemgo\u015far d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Hammam \u00fc\u00e7in \u00fdasama k\u00f6p\u00fcrjikler.<\/p>\n<p>Bu di\u0148e bir gyzykly tejribe d\u00e4l-de, \u00f6z eli\u0148 bilen \u00fdasalan sowgatdyr. Ony \u00fdasamak \u00fc\u00e7in 300 gramm nahar sodasy, 150 gramm limon kislotasy, 5 ml \u00f6s\u00fcmlik \u00fdagy, biraz efir \u00fdagy we re\u0148k berijiler gerekdir.<\/p>\n<p>\u00c4hli gerekli seri\u015fdeleri gary\u015fdyryp alnan ergini keks \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdan silikon gurlu\u015flara we \u00e7agany\u0148 \u00e7\u00e4ge o\u00fdna\u00fdan o\u00fdunjagyny\u0148 galybyna gu\u00fdmaly. Wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen ergin gura\u00fdar. Ony \u00fduwa\u015flyk bilen galypdan a\u00fdryp, gyzgyn suwly hammamy\u0148 i\u00e7ine atmaly. \u015eonda gyzgyn suw bilen nahar duzuny\u0148 we limon kislotasyny\u0148 t\u00e4sirle\u015fm\u00e4 girmegi esasynda suwdan k\u00f6p\u00fcrjikler b\u00f6l\u00fcnip \u00e7ykar. Ergine go\u015fulan \u00f6s\u00fcmlik we efir \u00fdagy bolsa k\u00f6p\u00fcrjiklere \u00fdakymly ys berer.<\/p>\n<p>Gyzgyn buz.<\/p>\n<p>Asly\u00fdetinde, bu tejrib\u00e4ni\u0148 esasynda buz d\u00e4l-de, kristaljyklar emele gel\u00fd\u00e4r. Tejrib\u00e4ni ge\u00e7irmek \u00fc\u00e7in 80 g\u00f6terimli uksus kislotasyny\u0148 \u00fdarym litri we 440 gramm nahar sodasy gerekdir. Olary\u0148 garylmagy bilen suwuklygy\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li k\u00f6p\u00fcrjiklejekdigi seb\u00e4pli, uksusy \u00fduwa\u015f-\u00fduwa\u015fdan go\u015fmalydyr. Nahar sodasyny\u0148 uksusa doly gary\u015fmagy bilen k\u00f6p\u00fcrjikleme bes eder we natri\u00fd asetaty emele geler.<\/p>\n<p>Ergine \u00fdarym bulgur suw go\u015fup, re\u0148ksiz suwuklyk emele gel\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4, \u00fdarym sagat ga\u00fdnatmalydyr. So\u0148ra ony otag temperaturasyna \u00e7enli sowatmalydyr. Suwuklyk sowandan so\u0148 o\u0148a aga\u00e7 ta\u00fdajygy batyrmaly. Onu\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde gyzgyn buz g\u00f6rn\u00fc\u015fli kristaljyklar pe\u00fdda bolar.<\/p>\n<p>I\u0148 sabyrlylar \u00fc\u00e7in:kristallary \u00f6sd\u00fcrmek.<\/p>\n<p>Bu himiki synagy tejribehanada ge\u00e7irmek zerur d\u00e4ldir. Onu\u0148 \u00fc\u00e7in gerekli seri\u015fdeleri tapmak kyn\u00e7ylyk d\u00f6retme\u00fd\u00e4r. Kristallary \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in adaty \u00fda-da de\u0148iz duzundan, \u015fekerden \u00fda-da kwarsdan pe\u00fddalanmak bolar. Ta\u00fd\u00fdarlanylan kristallary i\u00fdip hem bolar.<\/p>\n<p>Munu\u0148 \u00fc\u00e7in size \u015fular gerekdir:<\/p>\n<p>Ergini ta\u00fd\u00fdarlamak \u00fc\u00e7in gap;<\/p>\n<p>Kristallary d\u00f6rediji maddalar;<\/p>\n<p>Distilirlenen \u00fda-da arassalanan \u00fdyly suw;<\/p>\n<p>Sapak \u00fda-da sim;<\/p>\n<p>Buzga\u00fdmagy\u0148 ta\u00fdajygy \u00fda-da galam;<\/p>\n<p>Ergin \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenilen gaby \u00f6rtmek \u00fc\u00e7in kagyz.<\/p>\n<p>Ilki bilen kristallary\u0148 \u00f6smegi \u00fc\u00e7in esas emele getirmelidir. Munu\u0148 \u00fc\u00e7in \u00fdyly suwa \u00fduwa\u015f-\u00fduwa\u015fdan duz go\u015fmagy ol t\u00e4 eremegini bes ed\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4 \u00fda-da bulgury\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcne \u00e7\u00f6k\u00fd\u00e4n\u00e7\u00e4 dowam edip, g\u00fc\u00fd\u00e7li duzly ergini ta\u00fd\u00fdarlamalydyr. Ergini bir gije-g\u00fcndiz go\u00fdmalydyr. Bu wagty\u0148 dowamynda gaby\u0148 i\u00e7inde kristallar emele geler. Olary\u0148 i\u00e7inden i\u0148 ulusyny sa\u00fdlap, ony \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdirmek \u00fc\u00e7in esas h\u00f6km\u00fcnde ulanmalydyr.<\/p>\n<p>So\u0148ra ba\u015fga bir gap alyp, o\u0148a duzly ergini \u00fda\u00fdratmaly we owunjak b\u00f6lejiklerden, tozandan hem-de be\u00fdleki zibilden arassalamaly. Olar kristallary\u0148 \u00f6smegine p\u00e4sgel ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Sa\u00fdlanyp alnan uly kristal b\u00f6lejigini sapaga \u00fda-da bal simjagazyna berkidip, ony duzly ergine batyrmaly. Sapagy\u0148 ikinji ujuny bolsa buzga\u00fdmagy\u0148 ta\u00fdajygyna \u00fda-da galama birikdirip, gaby\u0148 \u00fdokarsynda go\u00fdmaly. Gaby\u0148 agzyny kabyz bilen \u00fdapmalydyr. Bu onu\u0148 bugarmagyny we o\u0148a tozan b\u00f6lejiklerini\u0148dir owunjak zibilleri\u0148 ga\u00e7magyny azald\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00d6s\u00fcp bar\u00fdan kristally bulgury hemi\u015fe bir temperaturany sakla\u00fdan \u00fdere ge\u00e7irmelidir we ony \u00e7a\u00fdkanmazlygy \u00fc\u00e7in juda zerur bolmasa gozgamaly d\u00e4ldir. Bulgury\u0148 diwarlarynda kristaljyklar pe\u00fdda bolup ba\u015flanda ony \u00fdene-de s\u00fczmek gerekdir. Wagty\u0148 ge\u00e7megi bilen bulgurdaky suw bugarar. \u015eunlukda, onu\u0148 \u00fcst\u00fcni \u00fdokarda a\u00fddylan d\u00fcz\u00fcmli t\u00e4ze ergin bilen doldurmak gerekdir.<\/p>\n<p>\u015eu usul bilen islendik g\u00f6wr\u00fcmli \u00e4lemgo\u015fary emele getirip bolar. \u015eekerli erginini azyk re\u0148k berijileri bilen bo\u00fdap bolar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Sary\u00fdewa Mi\u00fdesser<\/em><\/strong><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 122-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Himi\u00fda ylmy \u00f6r\u00e4n gyzyklylygy bilen uly \u00fda\u015flylary we \u00e7agalary \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. \u00c7yl\u015fyrymly bolmadyk himiki tejribeler esasynda \u00e7agany gyzyklandyryp, onda himi\u00fda ylmyna h\u00f6wesi o\u00fdarmak bol\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem olar \u00e7agalara himiki synaglary ge\u00e7irmegi\u0148 howpsuzlyk d\u00fczg\u00fcnlerini hem-de tejribehanada elementler bilen i\u015flemegi\u0148 tertibini \u00f6wretm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. K\u00e4bir himiki synaglar ge\u00e7irilende \u00fdylylyk \u00fda-da \u00fditi ysly u\u00e7ujy birle\u015fmeler b\u00f6l\u00fcnip \u00e7yk\u00fdar. Olary\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":24698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22156"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22156"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24971,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22156\/revisions\/24971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}