{"id":22542,"date":"2024-11-21T05:47:24","date_gmt":"2024-11-21T00:47:24","guid":{"rendered":"https:\/\/newashgabat.com\/?p=22542"},"modified":"2024-11-21T05:48:02","modified_gmt":"2024-11-21T00:48:02","slug":"magtymguly-hacan-doglupdyr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22542","title":{"rendered":"MAGTYMGULY HA\u00c7AN DOGLUPDYR?"},"content":{"rendered":"<p>Akyldar \u015fahyry\u0148 terjimehalyny \u00f6wreniji alymlary\u0148 \u00e7aklamalaryna g\u00f6r\u00e4, Magtymguly Pyragy 1724-nji \u00fdylda doglupdyr we 1807-nji \u00fdylda d\u00fcn\u00fdeden \u00f6t\u00fcpdir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen edebi\u00fdatyny \u00f6wreni\u015f ylmynda Magtymgulyny\u0148 durmu\u015f we d\u00f6redijilik \u00fdoluny ylmy esasda \u00f6wrenmekde ep-esli i\u015fler edildi. Mu\u0148a seretmezden, taryhy \u00e7e\u015fmeleri\u0148 gytlygy zerarly, entek doly a\u00fddy\u0148la\u015fdyrylmadyk meseleler hem \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. \u015ee\u00fdle meseleleri\u0148 biri hem \u015fahyry\u0148 doglan we d\u00fcn\u00fd\u00e4den \u00f6ten wagtyny anyklamak meselesidir.<\/p>\n<p>Okuw kitaplarynda, \u015fonu\u0148 \u00fdaly hem be\u00fdleki ylmy i\u015flerde \u015fahyry\u0148 doglan we aradan \u00e7ykan \u00fdyllary d\u00fcrli-d\u00fcrli berilse-de, esasan, 1733-1782-nji \u00fdyllar getiril\u00fd\u00e4r. Bu seneleri\u0148 \u015fahyry\u0148 biografi\u00fdasy bilen baglany\u015fdyrylmagy wenger alymy A.Wamberini\u0148 \u00abOrta Azi\u00fda sy\u00fdahat\u00bb atly kitabyny\u0148 esasynda. A.Wamberi \u00f6z kitabynda \u015fe\u00fdle \u00fdazypdyr: \u00abOl (Magtymguly\u2013A.A.) t\u00fcrkmenleri\u0148 g\u00f6kle\u0148 ta\u00fdpasyndan, segsen \u00fdyl mundan ozal bolupdyr\u00bb. M\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, A.Wamberi Orta Azi\u00fda 1863-nji \u00fdylda gel\u00fd\u00e4r. \u015eol \u00fdyl hem Gyzyl ahundan ol \u015fahyr baradaky maglumatlary al\u00fdar. Ine, \u015fol maglumat esasynda hem Magtymguly 1783-nji \u00fdylda d\u00fcn\u00fd\u00e4den \u00f6t\u00fcpdir di\u00fdlen netij\u00e4 gelnipdir. A.Wamberi Magtymgulyny\u0148 n\u00e4\u00e7e \u00fda\u015fda aradan \u00e7ykandygy, has dogrusy, \u015fahyry\u0148 doglan wagty barada hi\u00e7 hili maglumat berm\u00e4ndir. Mu\u0148a garamazdan, Magtymgulyny\u0148 doglan senesi h\u00f6km\u00fcnde 1733-nji \u00fdyly\u0148 kabul edilmegi hem A.Wamberini\u0148 Gyzyl ahuna salgylanyp beren \u00fdokarky we halk maglumatlaryny\u0148 esasyndadyr. Bu hakda t\u00fcrkmen edebi\u00fdatyny ilkinji \u00f6wrenijileri\u0148 biri Ahundow G\u00fcrgenli 1939-njy \u00fdylda \u015fe\u00fdle \u00fdaz\u00fdar: \u00abXIX asyr \u00ddewropa alymlaryndan Wamberini\u0148 di\u00fdmegine g\u00f6r\u00e4, Magtymguly 1783-nji \u00fdylda aradan \u00e7ykan bolsa, so\u0148ky wagtlarda onu\u0148 \u00f6z nesillerini\u0148 arasyndan \u00fdygnalan has ynan\u00e7ly bir materialymyza g\u00f6r\u00e4, Magtymguly 1195-nji hijri, \u00fdagny 1780-nji \u00fdylda 49 \u00fda\u015fynda wepat bolupdyr\u00bb. A.G\u00fcrgenli 1940-njy \u00fdylda Magtymgulyny\u0148 \u015fygyrlaryny \u00e7ap etdirip, o\u0148a \u00fdazan s\u00f6zba\u015fysynda hem bu pikirini ga\u00fdtala\u00fdar: \u00abMagtymguly 1731-nji \u00fdylda eneden doglup, 1780-nji \u00fdylda hem \u00f6l\u00fd\u00e4r\u00bb. Bu ne\u015firi\u0148 yz\u00fdany, \u00fdagny 1941-nji \u00fdylda Ruhy Aly\u00fdew bilen G\u00fcrgenli Ahundow \u015fahyry\u0148 \u015fygyrlaryny\u0148 \u00fc\u00e7\u00fcnji ne\u015firini \u00e7ap etdir\u00fd\u00e4rler. Magtymgulyny\u0148 bu ne\u015firine s\u00f6zba\u015fy \u00fdazan R.Aly\u00fdew: \u00abMagtymguly Pyragy 1733-nji \u00fdylda Etrekde, Gi\u0148ja\u00fd di\u00fden \u00fderde Akdepe atly belli dep\u00e4ni\u0148 \u00fdanynda eneden doglupdyr\u00bb di\u00fdip, \u015fahyry\u0148 doglan \u00fdylyny A.G\u00fcrgenliden tapawutlylykda 1733-nji \u00fdyla getir\u00fd\u00e4r. R.Aly\u00fdew \u015fahyry\u0148 aradan \u00e7ykan senesi barada hem A.G\u00fcrgenliden tapawutly pikir \u00fd\u00f6red\u00fd\u00e4r. Has takygy, ol bu barada \u015fe\u00fdle \u00fdaz\u00fdar: \u00abMagtymguly 50 \u00fdyl \u00e7emesi \u00fda\u015fap, 1782-nji \u00fdylda aradan \u00e7yk\u00fdar\u00bb .<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Gurbanowa G\u00fcljemile,<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Beki Se\u00fdt\u00e4kow adyndaky mugallym\u00e7ylyk mekdebini\u00f1<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>3-nji \u00fdyl talyby.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akyldar \u015fahyry\u0148 terjimehalyny \u00f6wreniji alymlary\u0148 \u00e7aklamalaryna g\u00f6r\u00e4, Magtymguly Pyragy 1724-nji \u00fdylda doglupdyr we 1807-nji \u00fdylda d\u00fcn\u00fdeden \u00f6t\u00fcpdir. T\u00fcrkmen edebi\u00fdatyny \u00f6wreni\u015f ylmynda Magtymgulyny\u0148 durmu\u015f we d\u00f6redijilik \u00fdoluny ylmy esasda \u00f6wrenmekde ep-esli i\u015fler edildi. Mu\u0148a seretmezden, taryhy \u00e7e\u015fmeleri\u0148 gytlygy zerarly, entek doly a\u00fddy\u0148la\u015fdyrylmadyk meseleler hem \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. \u015ee\u00fdle meseleleri\u0148 biri hem \u015fahyry\u0148 doglan we d\u00fcn\u00fd\u00e4den \u00f6ten wagtyny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22542"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23509,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22542\/revisions\/23509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}