{"id":22883,"date":"2024-10-17T13:12:41","date_gmt":"2024-10-17T08:12:41","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22883"},"modified":"2024-10-17T13:12:55","modified_gmt":"2024-10-17T08:12:55","slug":"komeleklerin-peydaly-hasiyetleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22883","title":{"rendered":"K\u00f6melekleri\u0148 pe\u00fddaly h\u00e4si\u00fdetleri"},"content":{"rendered":"<p>K\u00f6melekleri\u0148 d\u00fcz\u00fcminde pestisidler, nitrat \u00fda-da agyr metallary\u0148 nitraty \u00fdok, azody\u0148 mukdary nohutdaky \u00fdaly, fosfory\u0148 mukdary balykdaky \u00fdaly, tiamini\u0148 mukdary kelemd\u00e4ki \u00fdaly, biotini\u0148 mukdary bolsa \u00fdumurtgadaky we s\u00fc\u00fdtd\u00e4ki mukdaryndan birn\u00e4\u00e7e esse k\u00f6p, B witaminler topary be\u00fdleki azyk \u00f6n\u00fcmlerd\u00e4kisinden 10 esse k\u00f6p, belogy\u0148 we uglewody\u0148 mukdary bolsa be\u00fdleki azyk k\u00f6meleklerinden ep-esli \u00fdokary .<\/p>\n<p>So\u0148ky ge\u00e7irilen barlaglar k\u00f6melekd\u00e4ki umumy azody\u0148 69-85%-ini\u0148 si\u0148diril\u00fd\u00e4n belok g\u00f6rn\u00fc\u015findedigini subut etdi. G\u00f6rn\u00fc\u015f tapawudyndan ba\u015fga-da ondaky belok maddasyny\u0148 mukdary \u00fda\u015fyna we i\u00fdmitine baglydyr. \u015eol k\u00f6melekleri\u0148, esasan hem, 5\u20138 sm \u00f6l\u00e7egd\u00e4kilerini\u0148 g\u00f6bejigind\u00e4k\u00e4 garanda, g\u00fcber\u00e7eginde belok tas 2 esse k\u00f6pd\u00fcr. Belokdan ba\u015fga-da we\u015fenkany\u0148 etinde adam i\u00fdmiti \u00fc\u00e7in be\u00fdleki gymmatly maddalary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi bar. Ol triptofan, sistin, asparagin tur\u015fusy, lizin, alanin \u00fdaly tapylgysyz aminokislotalary\u0148, \u015fe\u00fdle-de B1, B2, B5, PP, H, C we be\u00fdleki witaminleri\u0148 doly toplumydyr. D\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki \u04121 we \u04122 witaminler bo\u00fdun\u00e7a we\u015fenkany\u0148 eti \u00e7owdary \u00e7\u00f6reginden, H witamini bo\u00fdun\u00e7a bolsa \u00fdumurtga bilen s\u00fc\u00fdtden kem d\u00e4ldir. Ondaky \u0420\u0420 witamini dro\u017edaky, bagyrdaky mukdary bilen de\u0148dir, \u04126 witamini bolsa mesge \u00fdagyndakydan az d\u00e4ldir. Bagly aminokislotalar bilen bir hatarda miwe \u00f6s\u00fcntgilerinde nuklein kislotasyny\u0148, nukleotidleri\u0148, witaminleri\u0148 we \u015f.m. sintezini \u00fcpj\u00fcn etmek bilen, janly \u00f6\u00fdj\u00fcgi\u0148 belogyny\u0148 sintezine, \u015fe\u00fdle-de madda \u00e7al\u015fyk amalyny\u0148 be\u00fdleki \u201czynjyrlaryna\u201d gatna\u015fyjy erkin aminokislotalar hem bar [1].<\/p>\n<p>K\u00f6melegi\u0148 d\u00fcz\u00fcminde adam \u00fc\u00e7in zerur bolan mineral maddalar bilen \u00fdagly kislotalary\u0148 birn\u00e4\u00e7esi bar. We\u015fenkany\u0148 kalori\u00fdalylygy \u2013 300 kkal\/kg. Umumy mukdaryny\u0148 2,4% \u2013 i azot; 15% \u2013 i belok; 0,0015% \u2013 i demir; 1,35% \u2013 i fosfor; 3,79% \u2013 i kali\u00fd (gury massasyndan).<\/p>\n<p>\u00ddokum gymmatlygy tebigy d\u00fcrli biologik i\u015fje\u0148 maddalary\u0148 barlygy bilen belli edil\u00fd\u00e4r. \u00c7ig \u00fdagy\u0148 d\u00fcz\u00fcmine \u00f6zbolu\u015fly metabolitleri\u0148 \u2013 sterin, biogenez bilen bagly \u00fdagly kislotalar gir\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 k\u00e4birini\u0148 biologiki i\u015fje\u0148ligi bar. We\u015fenkada tebigy sterin maddalaryny\u0148 12-si \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. Miwe etinde we medeni miselisinde d\u00fcz\u00fcm b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde ergosterin, fungesterin, serewisterin bar.<\/p>\n<p>Etdi\u0148k\u00e4, \u00fdumurtgany\u0148ka, nohutdy\u0148ka we \u00e7owdary\u0148ka garanda, adaty we\u015fenka k\u00f6meleginde azotly maddalar k\u00e4n. Ondaky belok birle\u015fmeleri gyrade\u0148 b\u00f6l\u00fcnmedik: g\u00f6bejigind\u00e4k\u00e4 garanda g\u00fcber\u00e7eginde k\u00e4n, \u00fdagy\u0148 mukdary 1%-den 6%-e \u00e7enli we onu\u0148 d\u00fcz\u00fcmine adam bedeni \u00fc\u00e7in derwa\u00fdys bolan d\u00fcz\u00fcm b\u00f6lekleri: lisetin, B prowitamini, \u015fe\u00fdle-de \u00fdagly kislotalary\u0148 k\u00e4biri gir\u00fd\u00e4r. Adam bedeni olary\u0148 hemmesini gowy \u00f6zle\u015fdir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>G\u00fcber\u00e7egini\u0148 miweli gatlagynda \u00fdagy\u0148 mukdary has k\u00f6p, g\u00f6bejiginde bolsa az. K\u00f6melek \u00f6zbolu\u015fly tagam bilen ys beriji ekstra-i\u015fje\u0148 maddalara, \u015fe\u00fdle-de i\u00fdmiti\u0148 \u00fde\u0148il \u00f6zle\u015fdiriji we si\u0148diriji fermentlerine ba\u00fddyr. \u00c7al\u015fygy\u0148 u\u00e7ujy \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly d\u00fcz\u00fcmi k\u00f6melegi\u0148 ysyny emele getir\u00fd\u00e4r. Azyk k\u00f6melegini\u0148 k\u00f6p\u00fcsini\u0148, \u015fol sanda we\u015fenkany\u0148 hem ysyny akefatiki aldegidleri\u0148, ketonlary\u0148, spirti\u0148 topary emele getir\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 arasynda oktan \u00f6n\u00fcmleri has k\u00f6p du\u015f\u00fdar, azot d\u00fcz\u00fcmli birle\u015fmeler \u2013 \u00fd\u00f6neke\u00fd aminler, amidler, aminokislotalar, gl\u00fdutamin kislotasyny\u0148 \u00fdasamalary we be\u00fdlekiler takgaz balygyny\u0148 \u00e7ala bildir\u00fd\u00e4n ysyny ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<strong><em>Maftuna Kulmetowa <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 talyby <\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00f6melekleri\u0148 d\u00fcz\u00fcminde pestisidler, nitrat \u00fda-da agyr metallary\u0148 nitraty \u00fdok, azody\u0148 mukdary nohutdaky \u00fdaly, fosfory\u0148 mukdary balykdaky \u00fdaly, tiamini\u0148 mukdary kelemd\u00e4ki \u00fdaly, biotini\u0148 mukdary bolsa \u00fdumurtgadaky we s\u00fc\u00fdtd\u00e4ki mukdaryndan birn\u00e4\u00e7e esse k\u00f6p, B witaminler topary be\u00fdleki azyk \u00f6n\u00fcmlerd\u00e4kisinden 10 esse k\u00f6p, belogy\u0148 we uglewody\u0148 mukdary bolsa be\u00fdleki azyk k\u00f6meleklerinden ep-esli \u00fdokary . So\u0148ky ge\u00e7irilen barlaglar k\u00f6melekd\u00e4ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22883"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22884,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22883\/revisions\/22884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}