{"id":22915,"date":"2024-10-20T09:08:27","date_gmt":"2024-10-20T04:08:27","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22915"},"modified":"2024-10-20T09:08:27","modified_gmt":"2024-10-20T04:08:27","slug":"eyhwaldyn-sozeni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=22915","title":{"rendered":"E\u00fdhwaldy\u0148 s\u00f6zeni"},"content":{"rendered":"<p>Tebigatda du\u015f gel\u00fd\u00e4n t\u00e4sin \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 birihem s\u00f6zendir s\u00f6zen bizi\u0148 \u00fdurdymyzda 3 g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f gel\u00fd\u00e4r olary\u0148 biri hem E\u00fdhwaldy\u0148 s\u00f6zeni-Ammodendron eichwaldii-\u041f\u0435\u0441\u0447\u0430\u043d\u0430\u044f \u0430\u043a\u0430\u0446\u0438\u044f \u042d\u0439\u0445\u0432\u0430\u043b\u044c\u0434\u0430 k\u00f6s\u00fckliler ma\u015fgalasyny\u0148 adybir urugyny\u0148 bo\u00fdy 1-2 metr gyrymsy wekili. Sapajygy uzyn \u00fditi, ujy aga\u00e7la\u015fan tikenli, tas keseligine eglen. \u00ddaprajyklary 2, se\u00fdrek 3 j\u00fcb\u00fct, uzynlygy 10-25 mm, elliptik s\u00fc\u00fdri \u00fdada \u00e7yzykly s\u00fc\u00fdri, gaty, ujy tikenli. \u00ddaprak\u00fdany ga\u00e7ma\u00fdan 2 tikenlije. G\u00fclleri melew\u015fe re\u0148kli salkyma \u00fdygnalan. K\u00f6s\u00fcgini\u0148 uzynlygy 15-20 mm in\u00e7e ganatlyja \u00e7yzykly \u00fdada s\u00fc\u00fdri tegelek gysylan \u00fd\u00fcpekj\u00fcmek t\u00fc\u00fdl\u00fcje, bir tohumly. Ol \u00e7\u00e4geli we to\u00fdunly topraklarda \u00f6s\u00fcp bo\u00fd almany hala\u00fdar. \u00d6s\u00fcmlik \u00f6s\u00fc\u015fini mart a\u00fdyny\u0148 ahyrlaryna ba\u015fla\u00fdar aprel-ma\u00fd a\u00fdlary g\u00fclle\u00fd\u00e4r, ma\u00fd-i\u00fdulda miwele\u00fd\u00e4r. Ol tohumy arkaly k\u00f6pel\u00fd\u00e4r. Bizi\u0148 g\u00fcne\u015fli di\u00fdarymyzda \u00f6s\u00fcmlik Hazar\u00fdaka \u00e7\u00f6l\u00fcnde, Garabogazk\u00f6l-T\u00fcrkmenba\u015fy aralygynda \u00dcst\u00fdurtda, \u00c7agylda du\u015f\u00fdar Da\u015foguz wela\u00fdatynda esasanam Gapla\u0148gyr d\u00f6wlet tebigy goraghanasyny\u0148 \u00e7yry\u015fly me\u00fddanynda \u015fe\u00fdle hem \u00dcst\u00fdurt belentligini\u0148 eteginde du\u015f gel\u00fd\u00e4r. E\u00fdhwaldy\u0148 s\u00f6zeni T\u00fcrkmenistany\u0148 endemik \u00f6s\u00fcmligi. Hormatly Arkadagymyzy\u0148 T\u00fcrkmenistany\u0148 dermanlyk \u00f6s\u00fcmlikleri atly k\u00f6p jilitli ensiklopedik i\u015finde hem E\u00fdhwaldy\u0148 s\u00f6zeni barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumat beril\u00fd\u00e4r. \u00d6s\u00fcmligi\u0148 \u015fahalarynda, \u00fdapragynda we tohumynda alkaloidler, pahikarpin, sitizin, spartein, ammodendrin saklan\u00fdar. T\u00fcrkmen Halk lukman\u00e7ylygynda s\u00f6zeni\u0148 tohumy b\u00f6wrek kesellerinde pe\u00fddalan\u00fdar. Mundan ba\u015fgada bezeg bag\u00e7ylykda, bo\u00fdag i\u015flerinde we \u00e7\u00e4ge berkitmekde gi\u0148den pe\u00fddalanyl\u00fdar. Goraghanany\u0148 i\u015fg\u00e4rleri tarapyndan \u00f6s\u00fcmligi\u0148 \u00f6s\u00fd\u00e4n \u00fderlerini kesgitlemek bo\u00fdun\u00e7a i\u015fler alynyp baryl\u00fdar. Tebigaty\u0148 t\u00fcrkmen halkyna e\u00e7ilen g\u00f6zelligini goramak we onu\u0148 ba\u00fdlyklaryndan \u00fderlikli pe\u00fddalanmak \u00fdurdymyzy\u0148 her bir \u00fda\u015fa\u00fdjysyny\u0148 mukaddes borjudyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Piri\u00fdew Begen\u00e7, <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Gapla\u0148gyr d\u00f6wlet tebigy goraghanasyny\u0148 <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Ylmy b\u00f6l\u00fcmini\u0148 uly ylmy i\u015fg\u00e4ri. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tebigatda du\u015f gel\u00fd\u00e4n t\u00e4sin \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 birihem s\u00f6zendir s\u00f6zen bizi\u0148 \u00fdurdymyzda 3 g\u00f6rn\u00fc\u015fi du\u015f gel\u00fd\u00e4r olary\u0148 biri hem E\u00fdhwaldy\u0148 s\u00f6zeni-Ammodendron eichwaldii-\u041f\u0435\u0441\u0447\u0430\u043d\u0430\u044f \u0430\u043a\u0430\u0446\u0438\u044f \u042d\u0439\u0445\u0432\u0430\u043b\u044c\u0434\u0430 k\u00f6s\u00fckliler ma\u015fgalasyny\u0148 adybir urugyny\u0148 bo\u00fdy 1-2 metr gyrymsy wekili. Sapajygy uzyn \u00fditi, ujy aga\u00e7la\u015fan tikenli, tas keseligine eglen. \u00ddaprajyklary 2, se\u00fdrek 3 j\u00fcb\u00fct, uzynlygy 10-25 mm, elliptik s\u00fc\u00fdri \u00fdada \u00e7yzykly s\u00fc\u00fdri, gaty, ujy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22915"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22915"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22916,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22915\/revisions\/22916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}