{"id":23161,"date":"2024-11-07T13:17:30","date_gmt":"2024-11-07T08:17:30","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23161"},"modified":"2024-11-07T13:17:30","modified_gmt":"2024-11-07T08:17:30","slug":"guyzlik-bugdayyn-hasyllygyny-yokarlandyrmaklygyn-innowasion-tehnologiyasy-ya-da-taze-usullaryn-durmusa-ornasdyrylmagynyn-ahmiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23161","title":{"rendered":"G\u00fc\u00fdzlik bugda\u00fdy\u0148 hasyllygyny \u00fdokarlandyrmaklygy\u0148 innowasion tehnologi\u00fdasy \u00fda-da t\u00e4ze usullary\u0148 durmu\u015fa orna\u015fdyrylmagyny\u0148 \u00e4hmi\u00fdeti"},"content":{"rendered":"<p>\u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde ilaty\u0148 san ta\u00fddan art\u00fdan h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 esasy talaplaryny\u0148 biri hem medeni ekinlerinden bol hasyl alyp, ilaty ekologiki ta\u00fddan arassa azyk \u00f6n\u00fcmleri bilen \u00fcpjin etmek oba hojalyk\u00e7ylary\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde esasy mesele bolup dur\u00fdar. Hasyllylygy \u00fdokarlandyrmak k\u00f6plen\u00e7 agrotehniki talaplary dogry berja\u00fd edili\u015fine, esasan hem d\u00f6k\u00fcn kadalaryny\u0148 dogry sa\u00fdlanyp, topragy\u0148 hasyllylyk hilini\u0148, \u00fdokumlylyk derejesini\u0148 m\u00f6\u00e7berine hem g\u00f6niden g\u00f6ni baglydyr.<\/p>\n<p>Adamlary\u0148 talaba la\u00fdyk i\u00fdmitlenmegi, olary\u0148 saglygy, energi\u00fda \u00e7e\u015fmesi \u00e4hli adamzady howsala sal\u00fdan \u00e7\u00f6z\u00fclmeli \u00fc\u00e7 mesele bolup dur\u00fdar.\u00dd\u00f6ne adamzady\u0148 durmu\u015fynda i\u0148 wajyp mesele bolsa azyk bol\u00e7ygyny d\u00f6retmekdir .<\/p>\n<p>\u00d6s\u00fcmlikleri\u0148 ikilen\u00e7 metabolizmine gatna\u015f\u00fdan pes molekul\u00fdar birle\u015fmeler uzak \u00fdyllary\u0148 dowamynda \u00f6s\u00fcmlikeri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f i\u015fje\u0148ligi \u00fc\u00e7in zerur d\u00e4l, gerekmejek zat \u00fdaly pikir edilip gelin\u00fd\u00e4rdi. Emma, XIX asyry\u0148 ahyrynda, XX asyry\u0148 ortalaryna \u00e7enli ge\u00e7irilen ylmy barlaglary\u0148 esasynda olary\u0148 di\u0148e dermanlyk \u00fda-da parf\u00fdumer preparatlar bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4ndigi takyklanyldy. Emma bizi\u0148 \u00fd\u00fcz \u00fdyllygymyzy\u0148 30-njy \u00fdyllaryndan ba\u015flap, ikilenji metabolitleri\u0148 hem wajyplygy barada we olary\u0148 \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini sazlamakda \u00e4hmi\u00fdeti barada k\u00f6p sanly maglumatlar toplandy. Ylmy barlaglary\u0148 esasynda mikrobiod\u00f6k\u00fcnleri has i\u00e7gin \u00f6wrenmeklik di\u0148e bir endogen himiki sazlany\u015fyk barada d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berm\u00e4n, e\u00fdsem, oba hojalygynda \u00e7\u00f6z\u00fclmesi kyn bolan k\u00f6p sanly meseleleri \u00e7\u00f6zmeklige hem \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u00ddazlyk we g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 hasyllylygyny g\u00fc\u00fd\u00e7li pos keseli 2-ess\u00e4 \u00e7enli azaldyp bil\u00fd\u00e4r. \u00ddeterlikli we dogry ulanyl\u00fdan \u00fderli-mineral d\u00f6k\u00fcnler suwarymly ekeran\u00e7ylykda ekinleri\u0148 hasyllylygyny 2-3 esse artdyryp bil\u00fd\u00e4r .<\/p>\n<p>G\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fddan \u00fdokary hasyl almak \u00fc\u00e7in ekini mineral d\u00f6k\u00fcnler bilen kadaly i\u00fdmitlendirmegi\u0148 \u00f6r\u00e4n uly \u00e4hmi\u00fdeti bardyr. A\u00fdratyn hem g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 tutu\u015f \u00f6s\u00fc\u015f d\u00f6wr\u00fcni\u0148 dowamynda azoda bolan talaby \u00fdokary bol\u00fdar. \u00d6s\u00fcmlikd\u00e4ki azody\u0148 70-80%-i s\u00fcmm\u00fcl bol\u00fdan (ba\u015f \u00e7ykar\u00fdan) d\u00f6wr\u00fcne \u00e7enli onu\u0148 \u00fdapragynda we baldagynda toplan\u00fdar, \u015fol azody\u0148 hasabyna d\u00e4n\u00e4ni\u0148 d\u00fcz\u00fcminde belogy\u0148 mukdary art\u00fdar we \u00fdokary hilli bugda\u00fd hasyly emele gel\u00fd\u00e4r. [12].<\/p>\n<p>D\u00e4neli ekinleri\u0148 hasylynda belogy\u0148 saklany\u015fyny artdyryp, d\u00e4n\u00e4ni\u0148 hilini gowulandyrmak m\u00f6h\u00fcm meseleleri\u0148 biridir.<\/p>\n<p>Adaty \u015fertlerde d\u00e4neli ekinler d\u00e4n\u00e4ni we be\u00fdleki \u00f6s\u00fc\u015f synalaryny \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdirmek \u00fc\u00e7in de\u0148 mukdarda suwy we i\u00fdmit maddalaryny \u00f6zle\u015fdir\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde d\u00f6redil\u00fd\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7li depginli sortlar suwy we i\u00fdmit maddalary\u0148 k\u00f6p mukdarda hasyl synalaryna ber\u00fd\u00e4r. I\u00fdmit maddalaryny\u0148 artdygy\u00e7a hasyllylygy \u015fon\u00e7a-da \u00fdokarlan\u00fdar. D\u00e4neli ekinlerde belogy\u0148 mukdaryny artdyrmak meselesi-de \u00fcst\u00fcnlikli \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fdar.<\/p>\n<p>So\u0148ky \u00fdyllarda g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy azot d\u00f6k\u00fcnleri bilen esasy i\u00fdmitlendirmekden ba\u015fga-da ekini \u00fdapragyndan go\u015fma\u00e7a i\u00fdmitlendirmegi\u0148 hem-de eki\u015fden ozal tohumlary dermanlamagy\u0148 uly \u00e4hmi\u00fdetini\u0148 bardygy tejribeler arkaly doly \u00fdagda\u00fdda subut edildi. A\u00fdratyn hem ekini \u00e7ogdamlanma d\u00f6wr\u00fcnde i\u00fdmit maddalary bilen zerur mukdarda \u00fcpj\u00fcn etmeklik bol hasyly\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni tutmaga \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. \u00c7ogdamlanma d\u00f6wr\u00fcnde azot we fosfor \u00fdaly i\u00fdmit maddalary \u00fdetmez\u00e7ilik etse, ekini\u0148 belli bir b\u00f6legini gy\u015fda sowuk ur\u00fdar, d\u00fc\u00fdpd\u00e4ki baldaklary\u0148 sany azal\u00fdar, netijede hasyllylyk pesel\u00fd\u00e4r. Bugda\u00fdy \u00fdapragy arkaly azotly, fosforly, kali\u00fdli we mikrod\u00f6k\u00fcnli erginler bilen go\u015fma\u00e7a i\u00fdmitlendirmek ekinde \u00e7ogdamlany\u0148 kadaly ge\u00e7megine, t\u00e4ze emele gelen baldaklary\u0148 we \u00f6s\u00fcmligi\u0148 k\u00f6k ulgamyny\u0148 howany\u0148 amatsyz \u015fertlerine hem-de d\u00fcrli kesellere durnukly bolmagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 \u00e7ogdamlanma d\u00f6wr\u00fcnde \u015fe\u00fdle hem ir baharda \u00f6s\u00fcmligi\u0148 \u00f6s\u00fcp ba\u015flan, t\u00fc\u00fdd\u00fckl\u00e4n hem-de ba\u015fla\u00fdan d\u00f6w\u00fcrlerinde esasy i\u00fdmitlendirmelerden ba\u015fga-da \u00fdapragyna sepmek arkaly mineral we mikrod\u00f6k\u00fcnlerden ybarat bolan suspenzi\u00fda bilen ekini i\u00fdmitlendirmegi\u0148 uly \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik \u00e4hmi\u00fdeti bardyr. \u00ddaprak arkaly i\u00fdmitlendirmekde mikrod\u00f6k\u00fcnler bilen bilelikde azotly d\u00f6k\u00fcnlerden karbamidi pe\u00fddalanmak maksadala\u00fdyk hasaplanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6sen d\u00f6wletlerinde d\u00fcrli \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n \u00f6\u0148debaryjy \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik birle\u015fmeleri \u00f6zlerini\u0148 oba hojalygy \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcm bolan mikrobiod\u00f6k\u00fcn g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki \u00f6n\u00fcmlerini h\u00f6d\u00fcrle\u00fd\u00e4r. Grand Harwest Research-kompani\u00fdasy \u00f6z\u00fcnde we \u00f6\u0148debaryjy d\u00f6wlet we hususy ylmy-barlag merkezlerini\u0148 hem-de institutlary\u0148, ylmy potensiallaryny birle\u015fdir\u00fd\u00e4n halkara innowasion kompani\u00fda bolmak bilen d\u00fcrli ugurlarda we \u00fdollarda, tebigy \u00e7e\u015fmelerine z\u00e4herlenm\u00e4ni\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni\u0148 peseldilmegine ugrukdyrylan \u00f6n\u00fcmleri d\u00f6red\u00fd\u00e4r we d\u00fcn\u00fd\u00e4 bazarlaryna \u00e7ykar\u00fdar.<\/p>\n<p>2014-nji \u00fdylda Grand Harwest Research-kompani\u00fdasy d\u00fcn\u00fd\u00e4 bazaryna \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00fdokary hilli \u00f6n\u00fcmini h\u00f6d\u00fcrledi . Bu \u00f6n\u00fcm Zerebra Agro seri\u015fdesi bolup, ol Russi\u00fdadaky 14 sany \u00f6\u0148debaryjy institutda synaglardan \u015fowly ge\u00e7di we \u00f6z\u00fcni\u0148 netijeliligini subut etdi. Zerebra Agro-fungisid t\u00e4sirli we fiziki-himiki h\u00e4si\u00fdetli, adam, ha\u00fdwan we da\u015fky gur\u015faw \u00fc\u00e7in go\u015fma\u00e7a t\u00e4siri bolmadyk, \u00f6s\u00fcmlikleri\u0148 bo\u00fduny \u00f6sd\u00fcr\u00fd\u00e4n kuwwatly \u00f6s\u00fc\u015fi sazla\u00fdjy seri\u015fdedir. Ol be\u00fdleki mineral d\u00f6k\u00fcnler bilen bilelikde sinergizme \u00fdardam berip, g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy \u00f6sd\u00fcrip \u00fdeti\u015fdirmekde i\u0148\u0148\u00e4n o\u0148yn netijeleri ber\u00fd\u00e4r, \u00fdagny ony \u015fe\u00fdle d\u00fc\u015f\u00fcndirmek bol\u00fdar: Zerebra agro mikrobiod\u00f6k\u00fcni bilen g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 tohumy dermanlananda \u00fda-da \u00f6s\u00fd\u00e4n mahaly mineral d\u00f6k\u00fcnler bilen utga\u015fdyrlyp \u00fdapragyndan i\u00fdmitlendirilende:<\/p>\n<p>-Tohumlary\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f we g\u00f6geri\u015f energi\u00fdasyny\u0148 \u00fdokarlanmagy;<\/p>\n<p>-K\u00f6k\u00fc\u0148 kuwwatly ulgamyny\u0148 emele gelmegi we i\u015fje\u0148le\u015fmegi;<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 immun sistemasyny\u0148 berkemegi;<\/p>\n<p>-Onu\u0148 biomassasyny\u0148 biomassasyny\u0148 d\u00fc\u00fdpli ulalmagy;<\/p>\n<p>&#8211; K\u00f6meleklere we bakteri\u00fdalara durnuklylygyny\u0148 emele gelmegi;<\/p>\n<p>-G\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdda d\u00fcrli o\u0148a\u00fdsyz faktorlarda \u2013d\u00fcrli himikatlar bilen dermanlananda, \u00e7igreklikde, gurak\u00e7ylykda we ba\u015fgalarda stress \u00fdagda\u00fdyny bitarapla\u015fmagy;<\/p>\n<p>-Hasyly\u0148 k\u00f6pelmegi we \u00f6n\u00fcmi\u0148 hilini\u0148 \u00fdokarlanmagy;<\/p>\n<p>Edagum. G\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdda edagum mikrobiod\u00f6k\u00fcni pe\u00fddalanylanda onu\u0148 d\u00e4nesind\u00e4ki i\u00fdmit elementlerini\u0148 mukdary \u00fdokarlan\u00fdar. D\u00e4n\u00e4ni\u0148 d\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki fosfory\u0148 saklanyly\u015fy 49,5 % \u00e7enli art\u00fdar. Edagum mikrobiod\u00f6k\u00fcni borly d\u00f6k\u00fcnler bilen utga\u015fdyryp ulanylan halatynda d\u00e4nede kalini\u0148 toplanyly\u015fy 31,6 % -e \u00e7enli art\u00fdar. Bu bolsa onu\u0148 uzak wagt saklanyly\u015fyna \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r. Edagum bilen i\u00fdmitlendirilen g\u00fc\u00fdzl\u00fck bugda\u00fdy\u0148 d\u00fcz\u00fcminde gerekmejek maddalar azalyp, deregine krahmaly\u0148 k\u00f6p toplanyp, kle\u00fdkowina-\u00f6zl\u00fclik belogyny\u0148 artmagy ba\u015flan\u00fdar, \u015fe\u00fdle hem krahmal we belok indeksini\u0148 kadaly bolmagyna o\u0148a\u00fdly t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <em><strong>Firuza Dos\u00e7anowa <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 Agronom\u00e7ylyk fakultetini\u0148 3-nji \u00fdyl talyby <\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnde ilaty\u0148 san ta\u00fddan art\u00fdan h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fcni\u0148 i\u0148 esasy talaplaryny\u0148 biri hem medeni ekinlerinden bol hasyl alyp, ilaty ekologiki ta\u00fddan arassa azyk \u00f6n\u00fcmleri bilen \u00fcpjin etmek oba hojalyk\u00e7ylary\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde esasy mesele bolup dur\u00fdar. Hasyllylygy \u00fdokarlandyrmak k\u00f6plen\u00e7 agrotehniki talaplary dogry berja\u00fd edili\u015fine, esasan hem d\u00f6k\u00fcn kadalaryny\u0148 dogry sa\u00fdlanyp, topragy\u0148 hasyllylyk hilini\u0148, \u00fdokumlylyk derejesini\u0148 m\u00f6\u00e7berine hem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23161"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23161"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23162,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23161\/revisions\/23162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}