{"id":23182,"date":"2024-11-08T06:12:44","date_gmt":"2024-11-08T01:12:44","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23182"},"modified":"2024-11-08T06:12:44","modified_gmt":"2024-11-08T01:12:44","slug":"jemgyyetin-ruhy-dunyasinde-edebiyatyn-we-sungatyn-orny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23182","title":{"rendered":"Jemgy\u00fdeti\u0148 ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 orny"},"content":{"rendered":"<p>Bili\u015fimiz \u00fdaly, erkliligi we islegi d\u00f6red\u00fd\u00e4n du\u00fdgular k\u00f6p derejede adamda edebi\u00fdaty\u0148, sungaty\u0148, dini\u0148 t\u00e4siri esasynda berke\u00fd\u00e4r. Taryhy\u0148 b\u00fctin dowamynda \u00e7\u00f6zg\u00fcdi g\u00f6zlen\u00fd\u00e4n \u00fdag\u015fy bilen \u00fdamany\u0148 arasyndaky barly\u015fyksyz ara\u00e7\u00e4gi a\u00e7maklyk meselesini alyp g\u00f6reli\u0148. Bu mesel\u00e4ni ylmy\u0148am, pelsep\u00e4ni\u0148em doly \u00e7\u00f6z\u00fcp bilm\u00e4nlikleri seb\u00e4pli ony amal etmeklik wezipesi edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 \u00fcst\u00fcne ildiril\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 bu meseleleri \u00e7\u00f6z\u00fc\u015f a\u00fdratynlyklary bilen hem sungaty\u0148am, edebi\u00fdaty\u0148am adama, onu\u0148 ahlak d\u00fcn\u00fd\u00e4sine, \u00f6zini alyp bar\u015fyna ed\u00fd\u00e4n t\u00e4sirlerini\u0148 syry baglydyr. Meselem, ylym olardan tapawutlylykda adamy\u0148 i\u00e7ki d\u00fcn\u00fd\u00e4sini doly kanagatlandyryp bilme\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle bolany hem gowy. Eger tersine, ylym ony kanagatlandyr\u00fdan bolsa, onda ol adamy\u0148 bir taraplylygyny, \u00abbir \u00f6l\u00e7egliligini\u00bb kemala getirerdi. Adam edebi\u00fdata, sungata \u00fd\u00fczlenip, ylmy\u0148 g\u00f6z \u00fdetirip bilme\u00fd\u00e4n t\u00e4sinliklerini \u00f6z\u00fcnde a\u00e7\u00fdar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in adam d\u00fcn\u00fd\u00e4de we \u00f6z durmu\u015fynda bar bolan zatlara akyl \u00fdetirip lezzet almaklyk \u00fc\u00e7in sungata m\u00e4t\u00e4\u00e7dir. Adamy taplamakda sungaty\u0148 a\u00fdratyn ornuny k\u00f6p ylymlar belle\u00fd\u00e4rler. Meselem, ge\u00e7en asyrda \u00fda\u015fan belli dat fizigi Nils Bor edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 adamy\u0148 ruhuny\u0148 ba\u00fdla\u015fmaklygy \u00fc\u00e7in d\u00f6red\u00fd\u00e4n m\u00fcmkin\u00e7iliklerini, olary\u0148 adama kadala\u015fdyrylan der\u0148ewe m\u00fcmkin bolmadyk sazla\u015fygy \u00fdatladyp bilmek ukyplary bilen bagla\u00fdarlar. Onda adamy\u0148 \u015fe\u00fdle gymmatlyklardan mahrum bolmagy, onu\u0148 du\u00fdgy tebigatyny gow\u015fadyp, a\u0148yna we ahlagyna \u00f6r\u00e4n o\u0148a\u00fdsyz t\u00e4sir etjekligi d\u00fc\u015fn\u00fcklidir.<\/p>\n<p>Edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 \u015fu hili \u201ckadala\u015fdyrylan der\u0148ewe m\u00fcmkin bolmadyk sazla\u015fyga\u201d ugrukdyryjy g\u00fc\u00fdj\u00fcni\u0148, adamy\u0148 ahlak d\u00fcn\u00fd\u00e4sine g\u00f6n\u00fck\u00fd\u00e4nligi seb\u00e4pli, adamy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fyny\u0148 we \u00f6l\u00fcmini\u0148, azatlygyny\u0148 hem wy\u017edanyny\u0148, ha\u00fdyr bilen \u015feri\u0148 ahlaky-pelsepele\u00fdin, ynsanperwerle\u00fdin mana e\u00fde bolan meseleleri\u0148 \u00f6r\u00e4n dartgynly g\u00f6rn\u00fc\u015fde, di\u0148e \u015folary\u0148 \u00fcsti bilen du\u00fdulyp bilin\u00fd\u00e4nligini bellemeklik gerek. Olary\u0148 der\u0148e\u00fd\u00e4n meseleleri adamy\u0148 durmu\u015fy, ylmy a\u00e7y\u015flar \u00fdaly, \u00e7alt \u00fc\u00fdtg\u00e4p bilme\u00fd\u00e4rler. Olar adamy\u0148 asyl durkuny h\u00e4si\u00fdetlendirmeklige \u00e7aly\u015f\u00fdarlar. Ine, \u015fonu\u0148 \u00fc\u00e7in olary a\u0148lad\u00fdan sungat we edebi\u00fdat eserleri adamy\u0148 tebigaty kimin baky bol\u00fdar.<\/p>\n<p>Sungaty\u0148 we edebi\u00fdaty\u0148 esasy wezipesi adamy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f d\u00fcn\u00fd\u00e4sini d\u00f6retmeklikde bol\u00fdar. Olary\u0148 d\u00f6reden d\u00fcn\u00fd\u00e4si adamy\u0148 isleglerini\u0148 we du\u00fdgularyny\u0148 barlan\u00fdan me\u00fddany bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Ha\u00fdsy hem bolsa, bir durmu\u015fy taslamany der\u0148emeklik \u00fc\u00e7in adamlary tejribele\u00fdin barlaga \u00e7ekip bolmajaklygy d\u00fc\u015fn\u00fckli bolsa gerek. \u015eol bir wagtda-da \u00e7eper ke\u015fpleri\u0148, ny\u015fanlary\u0148 \u00fcsti bilen der\u0148ew ge\u00e7irip bol\u00fdar. \u00c7eper\u00e7ilik gurallary\u0148 \u00fcsti bilen her bir durmu\u015fy \u00fdagda\u00fdy, hereketi, delili adama zelel \u00fdetirm\u00e4n b\u00f6leklere b\u00f6l\u00fcp, olary\u0148 k\u00f6megi bilen bolup bil\u00e4\u00fdjek adamy\u0148 her bir hereketini g\u00f6zden ge\u00e7irip, her bir gapma-gar\u015fylykly \u00fdagda\u00fdy so\u0148yna \u00e7enli \u00fdetirip, durmu\u015fy hadysalary der\u0148\u00e4p bol\u00fdar. O\u00fdlanyp tapylan \u00e7eper d\u00fcn\u00fd\u00e4 adamy k\u00e4halatlarda \u201cdost kimin\u201d yzyna d\u00fc\u015f\u00fcribem, \u015fol bir wagtda-da ol adamzat \u00fc\u00e7in m\u00fcmkin bolan howplar barada du\u00fddury\u015f hem bolup biler. \u015ee\u00fddibem sungat we edebi\u00fdat jemgy\u00fdeti\u0148 \u00f6z\u00fcne akyl \u00fdetirmekligini\u0148 guraly wezipesini \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler. Onda-da olar m\u00fcmkin\u00e7ilikleri\u0148 \u00f6r\u00e4n \u00e7\u00e4kli bolan \u015fertinde hem barlag guraly bolup bil\u00fd\u00e4rler. Nusgawy \u00e7eper eser adamy k\u00e4millige ugrukdyr\u00fdan estetiki gymmatlyklary\u0148, g\u00f6zellik nusgalaryny\u0148 ulgamyny d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Has \u00e7u\u0148\u0148ur we o\u00fdlan\u015fykly tapylan \u00e7eper ke\u015fp, \u00f6z\u00fcnde adamy\u0148 asyl h\u00e4si\u00fdetlerini\u0148 k\u00f6p\u00fcsini jeml\u00e4p, umumadamzat \u00fda-da milli simwola \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. Gamleti\u0148, Fausty\u0148, Artyk Babalyny\u0148, Me\u0148lini\u0148 ke\u015fpleri o\u0148a mysal bolup bilerler.Sungaty\u0148 esasy wezipesi-estetiki wezipe bol\u00fdar. Ol wezipe sungaty\u0148 adama estetiki lezzeti ber\u00fd\u00e4nligindedir. Bu lezzet adamy\u0148 di\u0148e bir sungat eserini\u0148 \u00fcsti bilen \u00f6z ruhy isleglerini kanagatlyndyrmagy bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, e\u00fdsem, onu\u0148 du\u00fdgularyny o\u00fdar\u00fdan, hyjuwyny jo\u015fdyr\u00fdan g\u00fc\u00fd\u00e7 bolup hem hyzmat ed\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in edebi\u00fdata we sungata ylmy\u0148 k\u00f6mek\u00e7i seri\u015fdesi h\u00f6km\u00fcnde garamak d\u00fc\u00fdpg\u00f6ter n\u00e4dogry. Bu \u00fderde g\u00fcrr\u00fc\u0148em ylmy\u0148 gazananlaryny sungata \u00fda-da edebi\u00fdata gar\u015fy go\u00fdmak maksatlar \u00fc\u00e7in ulanmaklyk barada gitme\u00fd\u00e4r. Jemgy\u00fdetde ylmy\u0148 \u00f6z orny, sungaty\u0148 hem \u00f6z orny bol\u00fdar. Onda-da olary\u0148 her biri bu \u00fderde a\u00fdratyn wezip\u00e4ni \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler. \u015eol a\u00fdratynlyklyklary bilen hem olar adamzady\u0148 durmu\u015fyny ba\u00fdla\u015fdyr\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Edebi\u00fdat we sungat durmu\u015f bilen \u00e7u\u0148\u0148ur baglan\u015fykda bolup, k\u00f6p tarapla\u00fdyn-jemgy\u00fdeti \u00f6zgeridiji wezipeleri \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler. Edebi\u00fdatam, sungatam milleti\u0148 ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sini\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legi bolup, d\u00fcn\u00fd\u00e4 we adamzada akyl \u00fdetirmeklik seri\u015fdesi, d\u00fcn\u00e4gara\u00fdy\u015f ulgamy bolup \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4rler. Olary\u0148 terbi\u00fde\u00e7ilik \u00e4hmi\u00fdeti has hem uludyr. Edebi\u00fdat adamy k\u00e4mille\u015fdirmegi\u0148 mekdebidir. Edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 adamlary\u0148 g\u00f6zellige bolan isleglerini kanagatlandyrmaklyk ukyby hem \u00fdokarydyr. Olardan adamlar bahasyna \u00fdetip bolmajak ruhy lezzet al\u00fdar. Edebi\u00fdat we sungat eserleri bu d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 g\u00f6zelligini, milleti\u0148 ruhy-ahlak gymmatlyklaryny a\u00fdan edip, adamy\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fyny ba\u00fdla\u015fdyr\u00fdarlar. \u015ee\u00fddibem olar adamzady gyzyklandyr\u00fdan baky meseleleri \u00e7\u00f6zmeklige k\u00f6mek ber\u00fd\u00e4rler. \u00c7\u00fcnki jemgy\u00fdeti\u0148 t\u00e4zelen\u015fine i\u015few\u00fcr gatna\u015f\u00fd\u00e4n \u00fda\u015flary\u0148 kemala gelmekleri \u00fc\u00e7in bu \u00fderde ylym-bilim ulgamy\u0148 k\u00e4mille\u015fmegi bilen bir hatarda edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148, umuman, ruhy-ahlak gymmatlyklary\u0148 t\u00e4sirliligi hem artmaly. \u015eol t\u00e4sirliligi\u0148 esasynda d\u00f6re\u00fd\u00e4n ruhy ynan\u00e7 adamy be\u00fdgeld\u00fd\u00e4r. Adamlary\u0148 \u015fe\u00fdle ynanja e\u00fde bolmaklary, bizi\u0148 pikirimize g\u00f6r\u00e4, t\u00e4ze Galkyny\u015f e\u00fd\u00fdamynda jemgy\u00fdetimize has hem gereklidir. \u00dd\u00f6ne, \u015fe\u00fdle zerurlyk her bir adamda \u00f6z-\u00f6z\u00fcnden d\u00f6reme\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u00fc\u00e7in adamy\u0148 her g\u00fcnki aladalardan \u00fdokary galyp, \u00f6z ruhy g\u00fc\u00fd\u00e7lerini herekete getirmekligi gerekdir. Adam mukaddesliklere, ruhy gymmatlyklara ynanyp ruhy ynanja, p\u00e4himpa\u00fdhasa e\u00fde bol\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0<strong><em>Akm\u00e4dow \u00ddazm\u00e4mmet <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0Weterinar lukman\u00e7ylygy fakultetini\u0148 Ykdysady\u00fdet we dolandyry\u015f (oba hojalygynda) ta\u00fd\u00fdarlyk ugruny\u0148 \u00a03-nji \u00fdyl talyby <\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bili\u015fimiz \u00fdaly, erkliligi we islegi d\u00f6red\u00fd\u00e4n du\u00fdgular k\u00f6p derejede adamda edebi\u00fdaty\u0148, sungaty\u0148, dini\u0148 t\u00e4siri esasynda berke\u00fd\u00e4r. Taryhy\u0148 b\u00fctin dowamynda \u00e7\u00f6zg\u00fcdi g\u00f6zlen\u00fd\u00e4n \u00fdag\u015fy bilen \u00fdamany\u0148 arasyndaky barly\u015fyksyz ara\u00e7\u00e4gi a\u00e7maklyk meselesini alyp g\u00f6reli\u0148. Bu mesel\u00e4ni ylmy\u0148am, pelsep\u00e4ni\u0148em doly \u00e7\u00f6z\u00fcp bilm\u00e4nlikleri seb\u00e4pli ony amal etmeklik wezipesi edebi\u00fdaty\u0148 we sungaty\u0148 \u00fcst\u00fcne ildiril\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 bu meseleleri \u00e7\u00f6z\u00fc\u015f a\u00fdratynlyklary bilen hem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":23183,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23182"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23184,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23182\/revisions\/23184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}