{"id":23370,"date":"2024-11-16T07:48:15","date_gmt":"2024-11-16T02:48:15","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23370"},"modified":"2024-11-16T07:48:15","modified_gmt":"2024-11-16T02:48:15","slug":"biosferanyn-toplumlayyn-tasin-monitoringi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23370","title":{"rendered":"Biosferany\u0148 toplumla\u00fdyn t\u00e4sin monitoringi"},"content":{"rendered":"<p>Tebigaty\u0148 hemi\u015fe sazla\u015fykly dowam etmegi \u00fc\u00e7in adam ony o\u00fdlany\u015fykly, a\u00fdawly we akylly-ba\u015fly pe\u00fddalanmalydyr. Seb\u00e4bi tebigatda t\u00f6t\u00e4nle\u00fdin zat \u00fdok, onu\u0148 \u00e4hli komponentleri biri-biri bilen \u00f6zara baglany\u015fyklydyr. D\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki ekologiki dartgynlylyk da\u015f t\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyny her g\u00fcnleri\u0148 we hemme tarapla\u00fdyn analizini talap ed\u00fd\u00e4r. Di\u0148e la\u00fdyk mukdar analizlerine esaslanyp ge\u00e7irilmeli \u00e7\u00e4reler barada \u00e7\u00f6zg\u00fctleri kabul etmek bolar. Ol \u00e7\u00e4reler da\u015f t\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyny\u0148 erbetle\u015fmegini togtatmalydyr we da\u015f t\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 hemme tarapla\u00fdy\u0148 analizi ekologiki \u00fdagda\u00fdy\u0148 bahasyna we o\u0148a edil\u00fd\u00e4n tebigy we antropogen t\u00e4sirlere sered\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Biosferany\u0148 \u00fdagda\u00fdyny\u0148 tebigy we antropogen t\u00e4sirleri bilen \u00fc\u00fdtge\u00fd\u00e4nligi bellidir. Emma olary\u0148 arasynda uly tapawut bar. Tebigy \u00fc\u00fdtge\u015fmelerden antropogen \u00fc\u00fdtge\u015fmeleri tapawutlandyrmak \u00fda-da b\u00f6l\u00fcp a\u00fdyrmak \u00fc\u00e7in adamzady\u0148 i\u015fje\u0148legi netijesinde biosferany\u0148 \u00fdagda\u00fdyny\u0148 \u00fc\u00fdtgemegine g\u00f6zeg\u00e7ilik ed\u00fd\u00e4n \u00fd\u00f6rite gurama d\u00f6retmek zerurlygy \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fd\u00e4r. Gi\u0148i\u015flik we wagt bo\u00fdun\u00e7a \u00f6\u0148den d\u00fcz\u00fclen maksatnama g\u00f6r\u00e4 kesgitli maksady bolan da\u015f t\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 bir \u00fda-da birn\u00e4\u00e7e b\u00f6leklerine g\u00f6zeg\u00e7ilik ed\u00fd\u00e4n ulgama ekologiki monitoring di\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Ekologiki monitoringi\u0148 maksady antropogen t\u00e4sir bilen \u00fd\u00fcze \u00e7ykan biosferany\u0148 \u00fdagda\u00fdyny\u0148 \u00fc\u00fdtge\u015fmesini \u00f6l\u00e7emek, bahalandyrmak we maglumat bermek hem-de bu \u00fc\u00fdtge\u015fmeleri janly-jandarlary\u0148 jogap reaksi\u00fdasyny \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmakdan ybaratdyr. Ekologiki monitoringi\u0148 esasy meseleleri: antropogen t\u00e4sirlerine we \u00e7e\u015fmelerine g\u00f6zeg\u00e7ilik etmek; antropogen t\u00e4siri\u0148 faktorlaryna syn etmek; tebigy gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna we onda bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n antropogen t\u00e4sirine syn etmek; antropogen t\u00e4siri\u0148 faktorlaryny\u0148 netijesinde tebigy gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyny\u0148 \u00fc\u00fdtgemesine maglumat beril\u00fd\u00e4n \u00fdagda\u00fdyny bahalandyrmak.<\/p>\n<p>Monitoring k\u00f6p maksatly habar beri\u015f ulgamy bolup dur\u00fdar; tebigy, antropogen \u00fda-da tebigy \u2013 antropogen ekoulgamlar onu\u0148 ob\u00fdektleri bolup bilerler. Monitoring \u00f6z i\u00e7ine \u015fu a\u015fakdaky ugurlary al\u00fdar:<\/p>\n<p>&#8211; Tebigy gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna we o\u0148a t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n faktorlara g\u00f6zeg\u00e7ilik etmek.<\/p>\n<p>&#8211; T\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 hakyky \u00fdagda\u00fdyna we olary\u0148 hapalanmak derejesine baha bermek.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcmkin bolan hapalanmagy\u0148 netijesinde da\u015fky gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna maglumat bermek we bu \u00fdagda\u00fda baha bermek.<\/p>\n<p>Monitoringi\u0148 netijesinde alnan maglumatlar tebigaty goramagy\u0148, gur\u015fawy gorap saklamagy\u0148, adamlary\u0148 saglygyny goramak hem-de amatsyz ekologiki \u00fdagda\u00fdlary\u0148 \u00fd\u00fcze \u00e7ykmak \u00e4htimallygyny \u00fdok etmek \u00fda-da azaltmak \u00fc\u00e7in pe\u00fddalanyl\u00fdar. T\u00f6werekd\u00e4ki tebigy gur\u015fawy\u0148 ob\u00fdektlerini\u0148 \u00fdagda\u00fdyna g\u00f6zeg\u00e7ilik etmegi\u0148 toplumla\u00fdyn ulgamy. Bu ulgam ob\u00fdektleri\u0148 hapalamagyny\u0148 hakyky derejesine baha bermek, adamy\u0148 we be\u00fdleki janly organizmleri\u0148 saglygyna zy\u00fdansyz \u00fdagda\u00fdlaryny \u00fd\u00fcze \u00e7ykarmak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar. T\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 toplumla\u00fdyn ekologiki monitoringi ge\u00e7irilende adamy\u0148 we biologiki ob\u00fdektleri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan gur\u015fawyndaky ekologiki \u00fdagda\u00fdyny hemi\u015felik bahalandyrmak \u00fc\u00e7in ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0 <strong><em>Ata\u00fdewa A\u00fdg\u00fcl <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0D\u00f6wletm\u00e4mmet Azady adyndaky T\u00fcrkmen milli d\u00fcn\u00fd\u00e4 dilleri institutyny\u0148 G\u00fcndogar dilleri we edebi\u00fdaty fakultetini\u0148 Kore\u00fd dili we edebi\u00fdaty h\u00fcn\u00e4rini\u0148 4-nji \u00fdyl talyby <\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tebigaty\u0148 hemi\u015fe sazla\u015fykly dowam etmegi \u00fc\u00e7in adam ony o\u00fdlany\u015fykly, a\u00fdawly we akylly-ba\u015fly pe\u00fddalanmalydyr. Seb\u00e4bi tebigatda t\u00f6t\u00e4nle\u00fdin zat \u00fdok, onu\u0148 \u00e4hli komponentleri biri-biri bilen \u00f6zara baglany\u015fyklydyr. D\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki ekologiki dartgynlylyk da\u015f t\u00f6werekd\u00e4ki gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyny her g\u00fcnleri\u0148 we hemme tarapla\u00fdyn analizini talap ed\u00fd\u00e4r. Di\u0148e la\u00fdyk mukdar analizlerine esaslanyp ge\u00e7irilmeli \u00e7\u00e4reler barada \u00e7\u00f6zg\u00fctleri kabul etmek bolar. Ol \u00e7\u00e4reler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":23371,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23372,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23370\/revisions\/23372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}