{"id":23528,"date":"2024-11-21T10:16:28","date_gmt":"2024-11-21T05:16:28","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23528"},"modified":"2024-11-21T10:16:28","modified_gmt":"2024-11-21T05:16:28","slug":"ruhy-galkynysyn-maddy-tehniki-esaslary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23528","title":{"rendered":"Ruhy galkyny\u015fy\u0148 maddy-tehniki esaslary"},"content":{"rendered":"<p>I\u015few\u00fcr a\u0148y\u0148 d\u00f6remeginde \u00fdazyjy-\u015fahyrlary\u0148, teatr we kino sungatyny\u0148 i\u015fg\u00e4rlerini\u0148, jemgy\u00fdeti \u00f6wreniji alymlary\u0148, umuman, d\u00f6redijilik intelligensi\u00fdany\u0148 orny \u00f6r\u00e4n uludyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde, meselem, halkymyzy\u0148 durmu\u015fyny gi\u0148den a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n, durmu\u015f hakykatyndan ugur al\u00fdan, adamy\u0148 ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sine o\u0148yn t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n edebi\u00fdat we sungat eserlerini\u0148 gerekligi a\u00fddy\u0148 du\u00fdul\u00fdar. Adam jemgy\u00fdetde bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n ol \u00fda-da be\u00fdleki hadysalaryny\u0148 \u015fol eserlerde der\u0148ewine esaslanyp, onu\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 m\u00fcmkingadarlygyny g\u00f6rse, \u015folary\u0148 esasynda ol \u00f6zgeri\u015fleri\u0148 geljekde m\u00fcmkin bolup biljek gidi\u015fini \u00f6\u0148\u00fcnden a\u0148lap bil\u00fd\u00e4r. Bizi\u0148 d\u00f6redijilik intelligensi\u00fdamyzy\u0148 \u015fu hili eserleri d\u00f6retmekleri \u00fc\u00e7in gerek bolan maddy-tehniki bazany kemala getirm\u00e4ge Berkarar d\u00f6wleti\u0148 bagty\u00fdarlyk d\u00f6wr\u00fcnde a\u00fdratyn \u00fcns berildi we beril\u00fd\u00e4r. \u00ddurdu\u0148 pa\u00fdtagtynda t\u00e4sin d\u00f6redijilik \u015f\u00e4herjigi d\u00f6re\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fdaly-da bu \u00fderde hem-de wela\u00fdat merkezlerinde k\u00f6p sanly medeni\u00fdet k\u00f6\u015fkleri\u0148, teatrlary\u0148, muze\u00fdleri\u0148 aja\u00fdyp binalary we medeni maksatly be\u00fdleki desgalar guruldy hem gurul\u00fdar. Olar gerek bolan enjamlar, tehniki seri\u015fdeler bilen \u00fcpj\u00fcn edil\u00fd\u00e4r. \u00ddurdumyzda ne\u015fir\u00fdat i\u015fini has-da k\u00e4mille\u015fdirmek, telewideni\u00fd\u00e4ni\u0148, radiony\u0148 we be\u00fdleki k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin habar beri\u015f seri\u015fdelerini\u0148 i\u015fini d\u00fc\u00fdpli gowulandyrmak \u00fc\u00e7in uly m\u00f6\u00e7berli mali\u00fde seri\u015fdeleri g\u00f6\u00fdberil\u00fd\u00e4r. Medeni\u00fdetde we sungatda halkara hyzmatda\u015flygy i\u015fje\u0148 \u00f6sd\u00fcril\u00fd\u00e4r, \u00fdurdumyzda d\u00fcrli d\u00f6redijilik forumlary ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u00ddurdu\u0148 medeni durmu\u015fyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 \u00e4hli ugurlarynda uly \u00f6s\u00fc\u015fler gazanyldy. Halky\u0148 medeni mirasyny gorap saklamakda, geljekki nesillere \u00fdetirmekde muze\u00fdler bahasyna \u00fdetip bolmajak i\u015fleri \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>\u00ddurdumyzda muze\u00fdleri\u0148 sany g\u00fcn-g\u00fcnden art\u00fdar. 2009-njy \u00fdylda T\u00fcrkmenistany\u0148 muze\u00fdlerini\u0148 sanawyna G\u00f6kdepe s\u00f6we\u015fini\u0148 taryhyna bagy\u015flanan milli muze\u00fd hem go\u015fuldy. Ol G\u00f6kdepe metjidini\u0148 gola\u00fdynda \u00fderle\u015fip, Watanymyzy\u0148 gara\u015fsyzlygy ugrunda janyny gurban eden t\u00fcrkmen halkyny\u0148 gahrymanlaryny\u0148 hakydasyny ebedile\u015fdiren \u00e4girt uly \u00fdadyg\u00e4rlikler toplumyny\u0148 bir b\u00f6legine \u00f6wr\u00fcldi. \u201cG\u00f6kdepe\u201d milli muze\u00fdini\u0148 ekspozisi\u00fdasynda sowuk we ot a\u00e7\u00fdan.\u00fdaraglary\u0148 t\u00e4sin kolleksi\u00fdasy, s\u00f6we\u015fe gatna\u015fyjylary\u0148 lybaslary, arhiw resminamalary we fotomateriallar, \u015fe\u00fdle hem maddy medeni\u00fdete.degi\u015fli zatlar, milli lybaslar, \u015fa\u00fd-sepler, halylar we haly \u00f6n\u00fcmleri, z\u00e4hmet gurallary we be\u00fdlekiler bar. Muze\u00fdi\u0148 esasy eksponatlaryny\u0148 biri-de me\u015fhur galany\u0148 diwarlaryny\u0148 gola\u00fdynda bolan s\u00f6we\u015fleri\u0148 birini suratlandyr\u00fdan G\u00f6kdepe s\u00f6we\u015fini\u0148 diagramasydyr. 2010-njy \u00fdyly\u0148 ba\u015fynda Maryny\u0148 taryhy we \u00fclk\u00e4ni \u00f6wreni\u015f muze\u00fdi a\u00e7yldy. Gadymy Murgap der\u00fdasyny\u0148 owadan kenarynda, Gow\u015fut han k\u00f6\u00e7esinde \u00fderle\u015fen muze\u00fdi\u0148 gaznalarynda eksponatlary\u0148-t\u00fcrkmen halkyny\u0148 taryhy, medeni we sungat \u00fdadyg\u00e4rlikerini\u0148 40 m\u00fc\u0148den gowragy bar. Gadymy milli egin-e\u015fikleri, aja\u00fdyp halylar, halk ussatlaryny\u0148 k\u00fcm\u00fc\u015fden \u00fdasan zerg\u00e4r\u00e7ilik \u00f6n\u00fcmleri, bir mahallar medeni\u00fdeti\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen \u00fderinde arheologlar tarapyndan \u00fd\u00fcze \u00e7ykarylan gadymy siwilizasi\u00fdany\u0148 genji-hazynalaryny\u0148 kolleksi\u00fdasy, \u00f6\u00fdde ulanyl\u00fdan zatlar, wela\u00fdaty\u0148 taryhy bo\u00fdun\u00e7a resminamalar we be\u00fdleki birn\u00e4\u00e7e eksponatlar muze\u00fdi\u0148 t\u00fckelle\u00fdi\u015f kitaplarynda \u00fderle\u015fdirilendir. Muze\u00fd ekspozisi\u00fdasyny \u201cGalkyny\u015f\u201d zaly a\u00e7\u00fdar, onu\u0148 eksponatlary h\u00e4zirki wagtda gadymy t\u00fcrkmen topragynda bolup.ge\u00e7\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly \u00f6z- gertmeler barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4rler. Onu\u0148 her bir zalynda t\u00fcrkmen halkyny\u0148 medeni mirasy a\u00e7ylyp g\u00f6rkezilen..\u015eekillendiri\u015f sungaty zalynda taryhy temadaky suratlar, g\u00fcndogar min\u00fduaturalary, gobelenler, \u015fe\u00fdle hem grafika, keramika we.he\u00fdkeltara\u015flyk eserleri gi\u0148den g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde Mary topragyny \u00f6sd\u00fcrmek \u00fc\u00e7in k\u00f6p i\u015f bitiren, edermen serkerde Gow\u015fut hany suratlandyr\u00fdan uly bolmadyk he\u00fdkel kompozisi\u00fdasy muze\u00fde gelenleri\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Taryh\u00e7ylary\u0148 \u015fa\u00fdatlyk etmegine g\u00f6r\u00e4, hut Gow\u015fut hana XIX asyry\u0148 80-nji \u00fdyllarynda Merw j\u00fclgesi \u00f6z galkyny\u015fy \u00fc\u00e7in bor\u00e7ludyr. Bu muze\u00fdde t\u00fcrkmen \u00fdurduny\u0148 belentliklere galan d\u00f6w\u00fcrlerini a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n eksponatlar \u00f6r\u00e4n k\u00e4n. Muze\u00fdi\u0148 \u201cArheologi\u00fda\u201d zalyny\u0148 ep-esli b\u00f6legini gadymy Margu\u015f \u00fdurdundan tapylan eksponatlar d\u00fcz\u00fd\u00e4r, olary\u0148 \u00fda\u015fy bolsa 4 m\u00fc\u0148 \u00fdyldan gowraga barabardyr. T\u00fcrkmeni\u0148 ge\u00e7mi\u015f nesilleri h\u00e4zirki nesillere bahasyna \u00fdetip bolmajak medeni mirasy go\u00fdup gidipdirler.<\/p>\n<p>Eger muze\u00fdler we kitaphanalar milleti\u0148 medeni mirasyny adamlara \u00fdetir\u00fd\u00e4n bolsalar, habar beri\u015f seri\u015fdeleri jemgy\u00fdeti\u0148 \u015fu g\u00fcnki durmu\u015fynda bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n wakalary adamlara \u00fdetir\u00fd\u00e4rler, mirasymyzy hem wagyz ed\u00fd\u00e4rler. Olar adamlary jemgy\u00fdeti \u00f6zgerdijilik i\u015fine ugrukdyrmaklykda bahasyna \u00fdetip bolmajak wezipeleri \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4rler. Hut habar beri\u015f seri\u015fdelerinden tele g\u00f6r\u00fcjiler we radio di\u0148le\u00fdjiler, ilki bilen hem \u00fda\u015flar jemgy\u00fdeti\u0148 durmu\u015fy barada maglumatlary al\u00fdarlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0<strong><em>Rejepba\u00fdewa Ogulbagt <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0T\u00fcrkmen oba hojalyk institutyny\u0148 5-nji \u00fdyl talyby <\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I\u015few\u00fcr a\u0148y\u0148 d\u00f6remeginde \u00fdazyjy-\u015fahyrlary\u0148, teatr we kino sungatyny\u0148 i\u015fg\u00e4rlerini\u0148, jemgy\u00fdeti \u00f6wreniji alymlary\u0148, umuman, d\u00f6redijilik intelligensi\u00fdany\u0148 orny \u00f6r\u00e4n uludyr. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde, meselem, halkymyzy\u0148 durmu\u015fyny gi\u0148den a\u00e7yp g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n, durmu\u015f hakykatyndan ugur al\u00fdan, adamy\u0148 ruhy d\u00fcn\u00fd\u00e4sine o\u0148yn t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n edebi\u00fdat we sungat eserlerini\u0148 gerekligi a\u00fddy\u0148 du\u00fdul\u00fdar. Adam jemgy\u00fdetde bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n ol \u00fda-da be\u00fdleki hadysalaryny\u0148 \u015fol eserlerde der\u0148ewine esaslanyp, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23529,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23528\/revisions\/23529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}