{"id":23862,"date":"2025-04-29T00:43:30","date_gmt":"2025-04-28T19:43:30","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23862"},"modified":"2025-04-29T00:43:25","modified_gmt":"2025-04-28T19:43:25","slug":"turkmen-dilinin-gadymy-taryhy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=23862","title":{"rendered":"T\u00fcrkmen dilini\u0148 gadymy taryhy"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen dili en\u00e7eme m\u00fc\u0148\u00fdyllyk taryhy bolan t\u00fcrkmen halkyny\u0148 milli dilidir. T\u00fcrkmen dili &#8211; t\u00fcrki dilleri\u0148 oguz dilleri toparyna degi\u015flidir. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 resmi dili bolmak bilen, \u015fe\u00fdle hem E\u00fdranda, Owganystanda, T\u00fcrki\u00fdede, Garagalpagystanda, T\u00e4jigistanda, Gazagystanda, \u00d6zbegistanda, Stawropol \u00fclkesinde, Astrahan oblastynda b\u00f6lekle\u00fdin ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki zaman t\u00fcrkmen edebi dilini\u0148 kemala gelip ba\u015flan e\u00fd\u00fdamy Magtymguly Pyragydan ba\u015flan\u00fdar we onu\u0148 \u00f6s\u00fd\u00e4n we k\u00e4mille\u015f\u00fd\u00e4n d\u00f6wri t\u00e4ze galkyny\u015f e\u00fd\u00fdamydyr.<\/p>\n<p>\u00d6z k\u00f6k\u00fcni Oguz han t\u00fcrkmenden alyp ga\u00fdd\u00fdan t\u00fcrkmen dili \u00fdetmi\u015fden gowrak d\u00f6wlet guran t\u00fcrkmenleri\u0148 durmu\u015fynda a\u00fdgytly hyzmaty \u00fderine \u00fdetiripdir we h\u00e4zir hem Gara\u015fsyz, baky Bitarap T\u00fcrkmenistanda d\u00f6wlet dili hyzmatyny \u00fderine \u00fdetir\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen dili da\u015fary \u00fdurtda \u00fda\u015fa\u00fdan t\u00fcrkmenleri\u0148 hem milli dilidir. \u201eGorkut Ata\u201d eposy, \u00ddusup Balasagunlyny\u0148, Hoja Ahmet \u00ddasawyny\u0148, \u00ddunus Emr\u00e4ni\u0148, Nowa\u00fdyny\u0148, Nesimini\u0148, Fizulyny\u0148, Azadyny\u0148, Magtymgulyny\u0148, Andalyby\u0148 &#8230; eserleri t\u00fcrkmen dilinde \u00fdazylypdyr we asyrlary\u0148 dowamynda t\u00fcrkmen halkyna gulluk edip gelipdir.<\/p>\n<p>1990-njy \u00fdyly\u0148 24-nji ma\u00fdynda T\u00fcrkmenistanda dil hakynda karar kabul edildi we 1993-nji \u00fdyly\u0148 12-nji aprelinde t\u00e4ze t\u00fcrkmen elipbi\u00fdine ge\u00e7mek hakynda Perman kabul edildi. 1996-njy \u00fdyly\u0148 1-nji \u00fdanwarynda t\u00fcrkmen milli elipbi\u00fdi ulanyly\u015fa girizildi. Gadym d\u00f6w\u00fcrlerde t\u00fcrkmenler arap elipbi\u00fdini ulanypdyrlar&#8230; T\u00fcrkmeni\u0148 h\u00e4zirki ulan\u00fdan edebi dilini\u0148 d\u00f6re\u00fd\u015fi k\u00f6p ki\u015fi tarapyndan Magtymgulyny\u0148 \u015fygry\u00fdeti bilen baglany\u015fdyryl\u00fdar. Magtymguly ilkinjileri\u0148 hatarynda halky\u0148 ulan\u00fdan dilini \u00f6z \u00e7yl\u015fyrymly dini-pelsepewi-sosial temalarda \u00fdazylan \u015fygyrlaryna sygdyrmagy ba\u015farypdyr. \u015eol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde g\u00fcndelik t\u00fcrkmen durmu\u015fyny\u0148 meselelerine hem \u00f6r\u00e4n \u00fditi \u00e7emele\u015fmegi\u0148 h\u00f6tdesinden gelendigi \u00fc\u00e7in t\u00fcrkmenleri\u0148 we be\u00fdleki Merkezi Azi\u00fda halklaryny\u0148 arasynda a\u00fdratyn hormata e\u00fdedir. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde t\u00fcrkmen dili halkara resmi du\u015fu\u015fyklary\u0148, simpoziumlary\u0148, ylmy maslahatlary\u0148 diline \u00f6wr\u00fcldi. Da\u015fary \u00fdurtlarda hem t\u00fcrkmen dili \u00f6wrenilip ba\u015flanyldy.<\/p>\n<div dir=\"auto\" style=\"text-align: right;\"><strong><em>Nurjemal PIRI\u00ddEWA,<\/em><\/strong><\/div>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Da\u015foguz wela\u00fdatyny\u00f1 Da\u0219oguz \u0219\u00e4herini\u0148 12-nji orta mekdebini\u0148 i\u0148lis dili mugallymy.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen dili en\u00e7eme m\u00fc\u0148\u00fdyllyk taryhy bolan t\u00fcrkmen halkyny\u0148 milli dilidir. T\u00fcrkmen dili &#8211; t\u00fcrki dilleri\u0148 oguz dilleri toparyna degi\u015flidir. Ol T\u00fcrkmenistany\u0148 resmi dili bolmak bilen, \u015fe\u00fdle hem E\u00fdranda, Owganystanda, T\u00fcrki\u00fdede, Garagalpagystanda, T\u00e4jigistanda, Gazagystanda, \u00d6zbegistanda, Stawropol \u00fclkesinde, Astrahan oblastynda b\u00f6lekle\u00fdin ulanyl\u00fdar. H\u00e4zirki zaman t\u00fcrkmen edebi dilini\u0148 kemala gelip ba\u015flan e\u00fd\u00fdamy Magtymguly Pyragydan ba\u015flan\u00fdar we onu\u0148 \u00f6s\u00fd\u00e4n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23863,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23862\/revisions\/23863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}