{"id":24008,"date":"2025-03-10T11:52:56","date_gmt":"2025-03-10T06:52:56","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=24008"},"modified":"2025-03-10T11:52:56","modified_gmt":"2025-03-10T06:52:56","slug":"yarymgecirijilerin-gecirijiligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=24008","title":{"rendered":"\u00ddarymge\u00e7irijileri\u0148 ge\u00e7irijiligi"},"content":{"rendered":"<p>Bitarap atomlarda elektronlar d\u00fcrli energetiki derejede \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4rler. Az energi\u00fdaly elektronlar atomy\u0148 \u00fdadrosy tarapyndan g\u00fc\u00fd\u00e7li dartyl\u00fdarlar we ki\u00e7i orbita bo\u00fdun\u00e7a \u00fdadrony\u0148 da\u015fynda a\u00fdlan\u00fdarlar. Atomy\u0148 i\u0148 so\u0148ky energetik derejesinde \u00fderle\u015fen \u00fda-da i\u0148 da\u015fky orbita bo\u00fdun\u00e7a a\u00fdlan\u00fdan elektrony\u0148 energi\u00fdasy az bol\u00fdar we \u00fdadro tarapyndan az g\u00fc\u00fd\u00e7 bilen dartylyp saklanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Eger da\u015fky elektronlar \u00fdylylygy\u0148 t\u00e4siri astynda da\u015fdan energi\u00fda alsalar, onda olar orbitalaryny ta\u015flap erkin \u00fdagda\u00fda ge\u00e7ip bilerler. Ge\u00e7irijilerde hemi\u015fe erkin elektronlar bol\u00fdarlar. Olar ge\u00e7irijileri\u0148 ge\u00e7irijiligini, elektronlary ge\u00e7irip bilijilik ukybyny h\u00e4si\u00fdetlendir\u00fd\u00e4rler. Ge\u00e7irijilerden tapawutlylykda dielektrikleri\u0148 atomlaryny\u0148 da\u015fky gatlagyndaky elektronlary\u0148 energi\u00fdasy or\u00e4n ki\u00e7i bolup, ki\u00e7i orbitalar bo\u00fdun\u00e7a a\u00fdlan\u00fdarlar we \u00fdadro tarapyndan berk saklan\u00fdarlar. Dielektriklerde erkin elektronlar bolma\u00fdar we \u015fonu\u0148 \u00fc\u00e7in olar elektrik toguny ge\u00e7irme\u00fd\u00e4rler. \u015ee\u00fdlelikde ge\u00e7irijilerde atomlary\u0148 da\u015fky elektronlaryny\u0148 uly energi\u00fdasy bol\u00fdar, dielektriklerde bolsa elektronlary\u0148 energi\u00fdasy \u00f6r\u00e4n ki\u00e7idir.<\/p>\n<p>\u00ddarymge\u00e7irijilerde atomy\u0148 \u00fdadrosy elektronlaryny dielektrikleri\u0148k\u00e4 garanda gow\u015fak sakla\u00fdar. \u00dd\u00f6ne ge\u00e7irijini\u0148k\u00e4 garanda g\u00fc\u00fd\u00e7li sakla\u00fdarlar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in absol\u00fdut nola gola\u00fd temperaturada aramge\u00e7irijiler diaelektriklere \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4rler. Temperaturany\u0148 artmagy bilen atomy\u0148 \u00fdygylygy we amplitudasyny\u0148 yrgyldysy \u00fdokarlan\u00fdar. Da\u015fky elektronlar has \u00fdokary energetiki derejelere ge\u00e7\u00fd\u00e4rler we erkin bol\u00fdarlar. Dielektrik ge\u00e7iriji bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4rler. \u00ddarymge\u00e7irijileri\u0148 erkin elektronlary tarapyndan d\u00f6redil\u00fd\u00e4n ge\u00e7irijiligine elektronly \u00fda-da ortisatel (negative) ge\u00e7irijilik, gysga\u00e7a n-g\u00f6rn\u00fc\u015fli ge\u00e7irijilik di\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0<em><strong>\u015eirin \u00c7ARY\u00ddEWA <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00a0 \u00ddylylyk elektrik stansi\u00fdalarynda suwy\u0148 we \u00fdangyjy\u0148 tehnologi\u00fdalary fakultetini\u0148 1-nji \u00fdyl talyby <\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bitarap atomlarda elektronlar d\u00fcrli energetiki derejede \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4rler. Az energi\u00fdaly elektronlar atomy\u0148 \u00fdadrosy tarapyndan g\u00fc\u00fd\u00e7li dartyl\u00fdarlar we ki\u00e7i orbita bo\u00fdun\u00e7a \u00fdadrony\u0148 da\u015fynda a\u00fdlan\u00fdarlar. Atomy\u0148 i\u0148 so\u0148ky energetik derejesinde \u00fderle\u015fen \u00fda-da i\u0148 da\u015fky orbita bo\u00fdun\u00e7a a\u00fdlan\u00fdan elektrony\u0148 energi\u00fdasy az bol\u00fdar we \u00fdadro tarapyndan az g\u00fc\u00fd\u00e7 bilen dartylyp saklanyl\u00fdar. Eger da\u015fky elektronlar \u00fdylylygy\u0148 t\u00e4siri astynda da\u015fdan energi\u00fda alsalar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24008"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24008"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24008\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}