{"id":24013,"date":"2025-03-11T20:05:16","date_gmt":"2025-03-11T15:05:16","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=24013"},"modified":"2025-03-11T20:05:16","modified_gmt":"2025-03-11T15:05:16","slug":"saglyk-halkyn-baylygy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=24013","title":{"rendered":"Saglyk \u2013 halky\u0148 ba\u00fdlygy."},"content":{"rendered":"<p>Alma: Adamzady\u0148 taryhynda g\u00f6rnetin yz galdyran, nesilden-nesle ge\u00e7ip gel\u00fd\u00e4n rowa\u00fdatlara si\u0148en bu miw\u00e4ni\u0148 ynsan saglygyna pe\u00fddaly t\u00e4siri sanap gutarardan gaty k\u00e4n: alma, adam organizmine g\u00fc\u00fd\u00e7-kuwwat ber\u00fd\u00e4r, ke\u00fdpi\u0148i g\u00f6ter\u00fd\u00e4r, i\u015fd\u00e4ni a\u00e7\u00fdar, kesellere gar\u015fy g\u00f6re\u015fm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>I\u00e7ki t\u00e4siri: D\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki fitonutrisewtikler (h\u00e4si\u00fdeti bo\u00fdun\u00e7a antiok- sidantlara menze\u015f tebigy birle\u015fmeler) gandaky holesterini azald\u00fdar. Almany\u0148 d\u00fcz\u00fcminde C, B1 B2, P, E witaminleri, pektinler, \u015feker, organiki birle\u015fmeler, karotin, kali\u00fd, demir, marganes, kalsi\u00fd k\u00f6p mukdarda saklan\u00fdar. C witamini g\u00f6k almada gyzyl alma seredeni\u0148de has k\u00f6pd\u00fcr. Ertirlikden \u00f6\u0148 2 alma i\u00fd\u00fd\u00e4n adamlarda \u00fd\u00fcrek-damar keselleri k\u00f6p du\u015f gelme\u00fd\u00e4r. 1 almada 5 milligramdan 50 milligrama \u00e7enli hlorogen tur\u015fusy saklan\u00fdar.Almany\u0148 100 gramynda 50-70 kkal bardyr. Almany\u0148 \u00e7igdinde \u00fdod \u00f6r\u00e4n k\u00f6p. Bedeni\u0148 \u00fdoda bir gije-g\u00fcndizlik talabyny kanagatlandyrmak \u00fc\u00e7in alma \u00e7igdini\u0148 5-6-sy \u00fdeterlik. Alma aj\u00f6ze i\u00fdilende \u00fdum\u015fak i\u00e7 s\u00fcr\u00fcji h\u00f6km\u00fcnde t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r, \u00e7i\u015fleri ga\u00fdtar\u00fdar.<\/p>\n<p>Da\u015fky t\u00e4siri: D\u00fcz\u00fcminde \u00fdaralary\u0148 bitmegine \u00fdardamly C we E witaminleri \u00f6r\u00e4n k\u00f6pd\u00fcr. \u015eonun \u00fc\u00e7in bir \u00fderi\u0148 \u015fikeslenende el\u00fdeterde ba\u015fga seri\u015fde bolmasa, bu miw\u00e4ni gyryp, ulana\u00fdmaly. \u00ddanykda gyrgy\u00e7dan ge\u00e7irilen almadan \u00fdapgy edilende agyry k\u00f6\u015fe\u015f\u00fd\u00e4r, \u00e7i\u015fler a\u00fdryl\u00fdar.Sa\u00e7y\u0148yz port, d\u00f6w\u00fclegen bolup, \u00f6w\u00fc\u015fginini \u00fditiren bolsa her gezek \u00fduwany\u0148dan so\u0148 alma sirkesi garylan suw bilen \u00e7a\u00fdka\u0148. Gyrgy\u00e7dan ge\u00e7irilen almany \u00fdapgy g\u00f6rn\u00fc\u015finde ulanmak maslahat beril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Gyrlan almadan edilen \u00fdapgy derini \u00e7yglandyr\u00fdar. Kapill\u00fdarlary\u0148 diwarjyklaryny berkid\u00fd\u00e4ndigi \u00fc\u00e7in alma ekstrakty kuperoza gar\u015fy t\u00e4sirli kremleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsine go\u015ful\u00fdar.Almany\u0148 d\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki oligozidler derini\u0148 wagtyndan \u00f6\u0148 gasyn atmagyny\u0148, garramagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga, \u00fd\u00fcz\u00fc\u0148 dersind\u00e4ki \u00fdygyrtlary a\u00fdyrmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r, \u00f6\u00fdj\u00fckleri\u0148 regenerasi\u00fdasyny stimulirle\u00fd\u00e4r, derini \u00e7e\u00fdele\u015fdir\u00fd\u00e4r. \u015eo\u0148a g\u00f6r\u00e4 almany\u0148 ekstraktlaryny \u00fd\u00fcz\u00fc\u0148 derisi \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen kosmetiki seri\u015fdelere go\u015f\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Lukmanlar almany gabygy bilen i\u00fdmegi maslahat ber\u00fd\u00e4rler. Bu t\u00f6t\u00e4nden d\u00e4l. Bu miw\u00e4ni\u0148 di\u0148e bir ma\u0148zy d\u00e4l-de, e\u00fdsem, \u00e7igidi, gabygy hem pe\u00fddalydyr.<\/p>\n<p>Pektinler we klet\u00e7atkalar, \u00fdagny almany\u0148 i\u0148 gymmatly d\u00fcz\u00fcm b\u00f6lekleri onu\u0148 ma\u0148zynda saklan\u00fdar. Orta\u00e7a ululykly almada bu pe\u00fddaly maddalary\u0148 3 gramdan gowragy saklan\u00fdar. Munu\u0148 \u00f6zi bedeni\u0148 pektinlere we klet\u00e7atkalara bolan bir gije-g\u00fcndizki talabyny 10% kanagatlandyrmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Almany\u0148 ma\u0148zyndaky i\u00fdmit s\u00fc\u00fd\u00fcmleri i\u00e7i\u0148 gatamagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdar, gany erbet holesterinden sapla\u00fdar, bedenden zy\u00fdanly gur\u015funy, my\u015f\u00fdagy, \u00fdaglary\u0148 galyndylaryny \u00e7ykar\u00fdar. Her g\u00fcn 2 alma i\u00fdilende ganda holesterini\u0148 derejesini\u0148 16% pesel\u00fd\u00e4ndigini alymlar hasapladylar.<\/p>\n<p>Alma d\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki witaminler,her g\u00fcn \u00fdekeje alma i\u00fdmek arkaly witamin \u00fdetmez\u00e7iligini\u0148 (gipowitaminoz) \u00f6\u0148\u00fcni alyp bol\u00fdar di\u00fdlip hasaplanyl\u00fdardy.\u00dd\u00f6ne so\u0148ky on\u00fdyllyklarda almada A, C witaminlerini\u0148, B toparly witaminleri\u0148 ep-esli azalandygyny barlaglar g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Meselem, h\u00e4zirki almalarda A witamini ge\u00e7en asyry\u0148 altmy\u015fynjy \u00fdyllarynda ulanan almalarymyz bilen de\u0148e\u015fdirilende 2-3 esse azdyr. Di\u00fdmek, g\u00fcnde \u00fdekeje alma i\u00fdmek bilen o\u0148maly d\u00e4l. Azyndan \u00fc\u00e7\u00fcsini i\u00fdmeli.<\/p>\n<p>MAKRO-MIKROELEMENTLER:<\/p>\n<p>Demri\u0148 k\u00f6p bolandygy \u00fc\u00e7in onu\u0148 di\u015flenen \u00fderi garal\u00fdar ahyryn. \u00dd\u00f6ne 1-2 sany alma bilen bedeninizi\u0148 bu mikroelemente talabyny doly kanagatlandyrarys \u00f6\u00fdtm\u00e4\u0148. \u00d6s\u00fcmlik gelip \u00e7yky\u015fly \u00f6n\u00fcmlerd\u00e4ki demir \u00f6zle\u015fme\u00fd\u00e4r di\u00fden \u00fdaly. Kali\u00fd, kalsi\u00fd, fosfor, natri\u00fd, sink \u00fdaly mik- rolementleri welin, alma arkaly doly alyp bol\u00fdandyr.<\/p>\n<p>TANINLER:<\/p>\n<p>Almada pe\u00fddaly maddalary\u0148 bu toparyny\u0148 bardygy \u00fda\u0148y-\u00fdakynda \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. Olar pe\u015few-jyns ulgamyny\u0148 infeksi\u00fdalaryny\u0148 \u00f6\u0148ni almaga \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r, \u00fd\u00fcrek-damar kesellerinde pe\u00fddaly, di\u015fleri we di\u015f etini berkid\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>GABYGY:<\/p>\n<p>Almany gabygy bilen i\u00fdmegi maslahat ber\u00fd\u00e4nler \u00fdalny\u015fma\u00fdar. Onun d\u00fcz\u00fcminde kwersetin antioksidanty k\u00f6p. Bu element be- den \u00f6\u00fdj\u00fcklerinin wagtyndan on \u00f6lmeginin \u00f6n\u00fcni al\u00fdar, \u00e7i\u015fleri ga\u00fdtar\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00c7IGIDI:<\/p>\n<p>Sagdyn \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fd\u00f6relgesine e\u00fder\u00fd\u00e4n, bu babatdaky her bir maslahaty berja\u00fd etm\u00e4ge \u00e7aly\u015f\u00fdan adamlar almany \u00e7igdi bilen i\u00fd\u00fd\u00e4rler. Bu t\u00f6t\u00e4nden d\u00e4l. Ol \u00fdoda ba\u00fddyr. D\u00fcz\u00fcminde biologiki ta\u00fddan i\u015fje\u0148 maddalar we ragy\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga \u00fdardamly fermentler saklan\u00fdar. \u00dd\u00f6ne juda k\u00f6p i\u00fdilende almany\u0148 \u00e7igidi bedene zy\u00fdan \u00fdetiribem biler. Ownuk \u00e7igitlerde k\u00f6p mukdarda sinil tur\u015fusy (z\u00e4her) bar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in bir gije-g\u00fcndizi\u0148 dowamynda 1 almany\u0148 \u00e7igidini (5-6 sany) \u00e7e\u00fdn\u00e4p i\u00fdmek \u00fdeterlik.<\/p>\n<p>Alma bi\u015firilen suw \u00fcsg\u00fclew\u00fck we hy\u017e\u017eyldy bolanda \u00fdum\u015fadyjy t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Gan basy\u015fy bolan adamlara lukmanlar belli bir g\u00fcnde her gezek 300\u2014400 gramdan, 1,5\u20142 kilogram alma i\u00fdmegi maslahat ber\u00fd\u00e4rler. Y\u00f6ne \u015fol g\u00fcn almadan ba\u015fga hi\u00e7 zat i\u00fdmeli d\u00e4l.<\/p>\n<p>S\u00fc\u00fdji kesellilere we semiz adamlara almany\u0148 tur\u015fy sortlaryny, \u00fd\u00fcrek-damar kesellilere, sarysy ga\u00fdna\u00fdanlara, i\u00e7inde ba\u015f barlara sii\u00fdji sortlaryny i\u00fdmek maslahat beril\u00fd\u00e4r. Gowy bi\u015fen almada banandakydan 8 esse we apelsind\u00e4kiden 13 esse k\u00f6p \u00fdod bol\u00fdar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in-de almany i\u00e7 bur ma keselini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak seri\u015fdesine degi\u015fli ed\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>JEREN GALANDAROWA <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0S.A.Ny\u00fdazow adyndaky T\u00fcrkmen oba hojalyk uniwersitetini\u0148 <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0A\u015fgabat \u015f\u00e4herind\u00e4ki agrosenagat orta h\u00fcn\u00e4r okuw mekdebini\u0148 mugallymy <\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alma: Adamzady\u0148 taryhynda g\u00f6rnetin yz galdyran, nesilden-nesle ge\u00e7ip gel\u00fd\u00e4n rowa\u00fdatlara si\u0148en bu miw\u00e4ni\u0148 ynsan saglygyna pe\u00fddaly t\u00e4siri sanap gutarardan gaty k\u00e4n: alma, adam organizmine g\u00fc\u00fd\u00e7-kuwwat ber\u00fd\u00e4r, ke\u00fdpi\u0148i g\u00f6ter\u00fd\u00e4r, i\u015fd\u00e4ni a\u00e7\u00fdar, kesellere gar\u015fy g\u00f6re\u015fm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. I\u00e7ki t\u00e4siri: D\u00fcz\u00fcmind\u00e4ki fitonutrisewtikler (h\u00e4si\u00fdeti bo\u00fdun\u00e7a antiok- sidantlara menze\u015f tebigy birle\u015fmeler) gandaky holesterini azald\u00fdar. Almany\u0148 d\u00fcz\u00fcminde C, B1 B2, P, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24013"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24013"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24013\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}