{"id":25459,"date":"2025-10-11T23:33:19","date_gmt":"2025-10-11T18:33:19","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25459"},"modified":"2025-10-11T23:33:19","modified_gmt":"2025-10-11T18:33:19","slug":"sabynyn-doreysi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25459","title":{"rendered":"Sabyny\u00f1 d\u00f2re\u00ff\u015fi"},"content":{"rendered":"<p>Sabyny ilkinji bolup kimi\u0148 o\u00fdlap tapandygy belli d\u00e4ldir. Sabyn \u00fdaly materiallary\u0148 \u00f6nd\u00fcrilendigini\u0148 i\u0148 irki subutnamalary gadymy Wawilonda takmynan 2800-nji \u00fdyllara degi\u015fli bolup dur\u00ffar. Sabyn \u00fdasamagy\u0148 formulasy miladydan \u00f6\u0148ki 2500-nji \u00fdyllarda Sumer to\u00fdun plan\u015fetinde \u00fdazylypdyr; sabyn \u00fdagy\u0148 we aga\u00e7 k\u00fcl\u00fcni\u0148 garyndysyny gyzdyryp \u00f6nd\u00fcrilip, i\u0148 irki hasaba alnan himiki reaksi\u00fda we \u00fd\u00fc\u0148 e\u015fikleri \u00fduwmak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar. Ebers papirusy (M\u00fcs\u00fcr, miladydan \u00f6\u0148ki 1550-nji \u00fdyl) gadymy m\u00fcs\u00fcrlileri\u0148 sabyny derman h\u00f6km\u00fcnde ulanandyklaryny we ha\u00fdwanlary\u0148 \u00fdaglaryny \u00fda-da \u00f6s\u00fcmlik \u00fdaglaryny sabyn d\u00f6retmek \u00fc\u00e7in Trona atly gazly madda bilen birle\u015fdirendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Metal sabynlar reologi\u00fdany \u00fc\u00fdtgediji h\u00f6km\u00fcnde h\u00e4zirki zaman suratke\u015flerini\u0148 \u00fdag bo\u00fdag formulalaryna hem gir\u00fd\u00e4r.\u00d6\u00fd \u015fertlerinde &#8220;sabyn&#8221;, adat\u00e7a, tehniki we hajathana sabyny di\u00fdil\u00fd\u00e4n zady, \u00f6\u00fd we \u015fahsy arassalamak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar. Arassalamak \u00fc\u00e7in ulanylanda, sabyn b\u00f6lejikleri we re\u0148kleri er\u00e4r, so\u0148 bolsa arassalanan makaladan a\u00fdrylyp bilner. Er\u00e4p bolma\u00fdan \u00fdag \/ \u00fdag molekulalary mikrelleri\u0148 i\u00e7inde birle\u015f\u00fd\u00e4r, da\u015fyndaky pol\u00fdar gidrofil (suwy \u00f6z\u00fcne \u00e7ekiji) toparlar bilen sabyn molekulalaryndan emele gelen ki\u00e7ijik sferalar we \u00fdag molekulalaryny suwdan gora\u00fdan lipofil (\u00fdag \u200b\u200b\u00e7ekiji) j\u00fcbini gur\u015fap al\u00fdar. eremegine seb\u00e4p bol\u00fdar. Ere\u00fd\u00e4n islendik zat suw bilen \u00fduwular.<\/p>\n<p>\u00dduwujy seri\u015fdelerden tapawutlylykda, gaty suw sabyny ulanylanda gowy \u00fduwulma\u00fdar we sabyny\u0148 umumy d\u00fcz\u00fcmi bolan stearaty\u0148 bir b\u00f6legi er\u00e4p bilme\u00fd\u00e4n \u00e7\u00f6kg\u00fcnlik h\u00f6km\u00fcnde emele gel\u00fd\u00e4r.Sabyn d\u00fcrli arassala\u00fdjy we \u00e7algy \u00f6n\u00fcmlerinde ulanyl\u00fdan \u00fdag kislotasyny\u0148 duzudyr. \u00d6\u00fd \u015fertlerinde sabynlar adat\u00e7a \u00fduwmak, suwa d\u00fc\u015fmek we \u00f6\u00fd hojalygyny\u0148 be\u00fdleki g\u00f6rn\u00fc\u015fleri \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar. Senagat \u015fertlerinde sabynlar galy\u0148la\u015fdyryjy, k\u00e4bir \u00e7algy \u00fdaglaryny\u0148 b\u00f6lekleri we katalizatorlary\u0148 ba\u015flangyjy h\u00f6km\u00fcnde ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>El \u00fduwmak, s\u00fdrfaktant h\u00f6km\u00fcnde, azajyk suw bilen \u00fdygnananda, sabyn membranany\u0148 lipid bil\u00fderini tertipsizle\u015fdirmek we beloklaryny denatirlemek arkaly mikroorganizmleri \u00f6ld\u00fcr\u00fd\u00e4r. \u015ee\u00fdle hem, \u00fdaglary emulsi\u00fda ed\u00fd\u00e4r, ak\u00fdan suw bilen alyp gitm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.Sabyn \u00fdaglary we \u00fdaglary esas bilen gary\u015fdyrmak arkaly d\u00f6redil\u00fd\u00e4r. \u015eu\u0148a me\u0148ze\u015f proses mikserde himiki birle\u015fmeleri birle\u015fdirmek arkaly d\u00f6redilen \u00fduwujy seri\u015fdeleri \u00fdasamak \u00fc\u00e7in hem\u00a0 ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Adamlar m\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyl b\u00e4ri sabyn ulan\u00fdarlar. Bizi\u0148 eramyzdan \u00f6\u0148 2800 -nji \u00fdylda gadymy Wawilonda sabyn \u00fdaly materiallary\u0148 \u00f6nd\u00fcrilendigi barada subutnamalar bar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Gayipowa Ogul\u015firin<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 102-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sabyny ilkinji bolup kimi\u0148 o\u00fdlap tapandygy belli d\u00e4ldir. Sabyn \u00fdaly materiallary\u0148 \u00f6nd\u00fcrilendigini\u0148 i\u0148 irki subutnamalary gadymy Wawilonda takmynan 2800-nji \u00fdyllara degi\u015fli bolup dur\u00ffar. Sabyn \u00fdasamagy\u0148 formulasy miladydan \u00f6\u0148ki 2500-nji \u00fdyllarda Sumer to\u00fdun plan\u015fetinde \u00fdazylypdyr; sabyn \u00fdagy\u0148 we aga\u00e7 k\u00fcl\u00fcni\u0148 garyndysyny gyzdyryp \u00f6nd\u00fcrilip, i\u0148 irki hasaba alnan himiki reaksi\u00fda we \u00fd\u00fc\u0148 e\u015fikleri \u00fduwmak \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdar. Ebers [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25459"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25460,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25459\/revisions\/25460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}