{"id":25495,"date":"2025-10-12T12:33:26","date_gmt":"2025-10-12T07:33:26","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25495"},"modified":"2025-10-12T12:41:49","modified_gmt":"2025-10-12T07:41:49","slug":"gun-tutulmasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25495","title":{"rendered":"G\u00fcn tutulmasy"},"content":{"rendered":"<p>20-nji martda 2015-nji \u00fdyldaky i\u0148 uly astronomiki wakalary\u0148 biri \u00fd\u00fcze \u00e7ykar, \u00fdagny doly G\u00fcn tutulmasy bolup ge\u00e7er, ony Russi\u00fdany\u0148 we GDA-ny\u0148 \u00e7\u00e4gind\u00e4ki d\u00f6wletleri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdjylary synlap bilerler.<\/p>\n<p>Bil\u015fi\u0148iz \u00fdaly, planetalar we olary\u0148 hemralary bir \u00fderde durma\u00fdarlar. \u00dder G\u00fcn\u00fc\u0148 da\u015fyndan a\u00fdlan\u00fdan bolsa, A\u00fd \u00dderi\u0148 da\u015fyndan a\u00fdlan\u00fdar. \u015eo\u0148a g\u00f6r\u00e4-de, wagtal-wagtal A\u00fdy\u0148 hereketi dolulygyna \u00fda-da b\u00f6lekle\u00fdin G\u00fcne gabat gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>G\u00fcn tutulmasy \u2013A\u00fdy\u0148 k\u00f6legesini\u0148 \u00dder \u015faryna d\u00fc\u015fmesidir. Bu k\u00f6leg\u00e4ni\u0148 diamertri 200 km bolup,\u00a0 \u00dderi\u0148 diametrinde birn\u00e4\u00e7e esse ki\u00e7idir. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in hem G\u00fcn tutulmasyny di\u0148e A\u00fd k\u00f6legesini\u0148 in\u00e7e zolagy bilen bir wagtda synlamak m\u00fcmkindir.<\/p>\n<p>Eger synla\u00fdjy A\u00fdy\u0148 k\u00f6legeli zolagynda bolsa, doly G\u00fcn tutulmany synlap biler, \u00fdagny, \u015fol pursat A\u00fd G\u00fcn\u00fc\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni dolulygyna \u00fdap\u00fdar, asman gara\u0148kyrap, \u00fdyldyzlar g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. Howa salkynlap, \u00fcrken-gorkan gu\u015flardyr jandarlar n\u00e4rahatlyga d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6zlerine s\u00fcmelge g\u00f6zl\u00e4p ba\u015fla\u00fdarlar. Hatda k\u00e4bir \u00f6s\u00fcmlikler \u00f6zlerini\u0148 \u00fdapraklaryny \u00f6w\u00fcr\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>Dolulygyna G\u00fcn tutulan mahaly G\u00fcn atmosferasyny\u0148 i\u00e7ki gatlagyny &#8211; G\u00fcn t\u00e4jini synlap bilersi\u0148iz. Ol di\u00fdse\u0148 aja\u00fdyp toma\u015fadyr.<\/p>\n<p>G\u00fcn tutulmasy wagtynda birn\u00e4\u00e7e t\u00e4sirleri synlamak bol\u00fdar. G\u00fcn tutulmagyny\u0148 \u00fd\u00fcze \u00e7ykan \u00fderinde asman gijeki \u00fdaly bolmasa-da, da\u015fky gur\u015fawy\u0148 temperaturasy birden pesel\u00fd\u00e4r. G\u00fcn dolulygyna tutulanda G\u00fcn hromosferasy we korona g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. Ha\u00fdwanlar we \u00f6s\u00fcmlikler tutu\u015flygyna tutulmagyna gijeki \u00fdaly reaksi\u00fda bildir\u00fd\u00e4rler we aladalary ba\u015fdan ge\u00e7ir\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>G\u00fcn tutulmasy di\u0148e t\u00e4ze A\u00fdda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar we A\u00fdy\u0148 orbitasyny\u0148 ekliptiki tekizlige me\u00fdilli bolmagy seb\u00e4pli, her t\u00e4ze A\u00fdda \u00fd\u00fcze \u00e7ykma\u00fdar. G\u00fcn tutulanda, o\u0148a \u00dderi\u0148 islendik \u00fderinden syn edip bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00ddene-de iki \u00fdyldan, 2027-nji \u00fdyly\u0148 2-nji awgustynda doly G\u00fcn tutulmagy bolup ge\u00e7er. Ol \u201cAsyry\u0148 G\u00fcn tutulmagy\u201d di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar. Seb\u00e4bi ol 6 minut 23 sekunt dowam edip, 1991-nji \u00fdyldan b\u00e4ri \u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnden g\u00f6rlen i\u0148 uzyn G\u00fcn tutulmasy bolar. Bu barada NASA habar ber\u00fd\u00e4r. Ondan so\u0148ky \u015fe\u00fdle uzyn G\u00fcn tutulmasy di\u0148e 2100-nji \u00fdyldan so\u0148 bolup ge\u00e7er.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Ba\u00fdramowa Ba\u00fdramg\u00fcl<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 103-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20-nji martda 2015-nji \u00fdyldaky i\u0148 uly astronomiki wakalary\u0148 biri \u00fd\u00fcze \u00e7ykar, \u00fdagny doly G\u00fcn tutulmasy bolup ge\u00e7er, ony Russi\u00fdany\u0148 we GDA-ny\u0148 \u00e7\u00e4gind\u00e4ki d\u00f6wletleri\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdjylary synlap bilerler. Bil\u015fi\u0148iz \u00fdaly, planetalar we olary\u0148 hemralary bir \u00fderde durma\u00fdarlar. \u00dder G\u00fcn\u00fc\u0148 da\u015fyndan a\u00fdlan\u00fdan bolsa, A\u00fd \u00dderi\u0148 da\u015fyndan a\u00fdlan\u00fdar. \u015eo\u0148a g\u00f6r\u00e4-de, wagtal-wagtal A\u00fdy\u0148 hereketi dolulygyna \u00fda-da b\u00f6lekle\u00fdin G\u00fcne gabat gel\u00fd\u00e4r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25495"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25495"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25508,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25495\/revisions\/25508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}