{"id":25544,"date":"2025-10-14T13:52:47","date_gmt":"2025-10-14T08:52:47","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25544"},"modified":"2025-10-14T13:52:47","modified_gmt":"2025-10-14T08:52:47","slug":"kesdeciligin-ince-syrlary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25544","title":{"rendered":"Ke\u015fde\u00e7iligi\u00f1 in\u00e7e syrlary"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen halkyny\u0148 maddy d\u00e4l medeni mirasyny\u0148 i\u0148 na\u00fdba\u015fy nusgalaryny\u0148 biri bolan ke\u015fde\u00e7ilik sungaty, d\u00fcn\u00fd\u00e4 jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 uly ykrarnamasyna e\u00fde boldy. Bu in\u00e7e senet, di\u0148e bir milli lybaslarymyzy bezem\u00e4n, e\u00fdsem, t\u00fcrkmen zenanlaryny\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur ruhuny, zehinini we asyrlary\u0148 dowamynda toplan pelsepesini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r.Ene-mamalarymyzy\u0148 d\u00f6reden ke\u015fdeleri we nagy\u015flary, a\u00fdal-gyzlary\u0148 ha\u00fdsy t\u00fcrkmen ta\u00fdpasyna (Tekke, \u00ddomut, Salyr, \u00c4rsary, Saryk we \u015f.m.) degi\u015flidigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n alamat bolup hyzmat edipdir.Ke\u015fde nagy\u015flaryny\u0148 k\u00f6p\u00fcsi, \u015fol sanda tah\u00fdalar we k\u00f6\u00fdnek \u00fdakalaryndaky nagy\u015flar, erbet g\u00f6zden (jadyg\u00f6\u00fdlikden) goramak maksady bilen salnypdyr. Nagy\u015flar adamy\u0148 bedenini\u0148 a\u00fdratyn du\u00fdgur \u00fderlerini \u00fdapmaga ni\u00fdetlenipdir.<\/p>\n<p>Ene-mamalarymyz ke\u015fde \u00e7ekmek i\u015fine uly z\u00e4hmet si\u0148dirip, ony &#8220;i\u0148\u0148e bilen gu\u00fdy gazmak&#8221; \u00fdaly \u00e7yl\u015fyrymly we \u00fd\u00fcwr\u00fck i\u015f hasaplapdyrlar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in hem t\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungaty zenanlarymyzy\u0148 bu\u00fdsanjy we abra\u00fdy hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungaty hakykatdanam ene-mamalarymyzdan miras galan mukaddes gymmatlygy\u0148 i\u0148 esasy b\u00f6leklerini\u0148 biridir. Bu sungat di\u0148e bir senet d\u00e4l, e\u00fdsem, asyrlary\u0148 dowamynda a\u00fdal-gyzlary\u0148 ruhuny, arzuwlaryny we y\u015fan\u00e7laryny \u00f6z\u00fcnde jeml\u00e4n \u00e7eper d\u00f6redijilikdir.Ke\u015fdede ulanyl\u00fdan nagy\u015flar t\u00fcrkmen tebigatyny we durmu\u015fyny be\u00fdan ed\u00fd\u00e4r. Mysal \u00fc\u00e7in, aw\u00e7ylyk h\u00fcn\u00e4ri bilen baglylykda d\u00f6r\u00e4n &#8220;okg\u00f6zi&#8221;, &#8220;pe\u00fdkam&#8221;, &#8220;sapan\u00e7a&#8221; \u00fdaly nagy\u015flar hem bar. Her bir sebiti\u0148 we ta\u00fdpany\u0148 \u00f6zbolu\u015fly nagy\u015flary bolup, olar ke\u015fde \u00e7ek\u00fd\u00e4n adamy\u0148 territorial a\u00fdratynlygyny hem g\u00f6rkezip bil\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungaty milli bu\u00fdsan\u00e7 bolup, ol zenanlary\u0148 z\u00e4hmetini\u0148, yhlasyny\u0148 we zehinini\u0148 aja\u00fdyp netijesidir. Ol gadymy d\u00e4pleri h\u00e4zirki zaman bilen baglany\u015fdyr\u00fdan jadyly k\u00f6pri bolup dur\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bT\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungatyny\u0148 ha\u00fdsy nagy\u015flary \u00fda-da ha\u00fdsy g\u00f6rn\u00fc\u015fi (mysal \u00fc\u00e7in, k\u00fcrte \u00fda-da tah\u00fda ke\u015fdesi) bilen has gyzyklan\u00fdandygy\u0148yzy a\u00fdda\u00fdsa\u0148yz, ol barada has gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumat berip bilerin!Ke\u015fde\u00e7ilik senedi elmydama ma\u015fgala i\u00e7inden ge\u00e7irilipdir. Ki\u00e7ijik gyzjagazlar bu senedi ejelerinden, enelerinden, uly da\u00fdzalaryndan synlap, &#8220;g\u00f6z\u00fcni\u0148 g\u00f6renini, \u00fd\u00fcregini\u0148 syntgylan&#8221; ke\u015fbini d\u00f6retmegi \u00f6wrenipdirler.Ke\u015fde \u00e7ekmek gyzlar \u00fc\u00e7in h\u00f6kmany h\u00fcn\u00e4r hasaplanypdyr. Olar gyzlyk d\u00f6wr\u00fcnde \u00f6z sepi (\u00fdagny, to\u00fda ta\u00fd\u00fdarlan el i\u015fleri) \u00fc\u00e7in ke\u015fdelenen k\u00f6\u00fdnekleri, tah\u00fdalary, \u00fdaglyklary we ba\u015fga-da k\u00f6p zatlary ta\u00fd\u00fdarlapdyrlar.<\/p>\n<p>\u200b Ke\u015fde \u00e7ekmek wagt hasynda olar g\u00fcl\u015f\u00fcp, degi\u015fip, hatda \u00f6z arzuw-hy\u00fdallaryny we \u00fd\u00fcrek syrlaryny-da pa\u00fdla\u015fyp, bir-birleri bilen ussatlykda b\u00e4sle\u015fipdirler. Bu, ke\u015fde\u00e7ilik i\u015fini\u0148 di\u0148e z\u00e4hmet d\u00e4l-de, e\u00fdsem, jemgy\u00fdet\u00e7ilik we terbi\u00fde\u00e7ilik \u00e4hmi\u00fdeti bolandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungaty, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 milli mirasyny\u0148 we a\u00fdratyn hem gelin-gyzlary\u0148 \u00e7eper ellerini\u0148 i\u0148 gymmatly we g\u00f6zellikleri \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir. Bu sungat asyrlardan-asyrlara, nesillerden-nesillere ge\u00e7ip, k\u00e4mille\u015fip we saklanyp galypdyr.T\u00fcrkmen ke\u015fde\u00e7ilik sungaty 2022-nji \u00fdyly\u0148 dekabr a\u00fdynda \u00ddUNESKO-ny\u0148 Adamzady\u0148 maddy d\u00e4l medeni mirasyny\u0148 wekil\u00e7ilikli sanawyna girizildi. Bu, onu\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 medeni\u00fdeti \u00fc\u00e7in uly \u00e4hmi\u00fdetini tassykla\u00fdar.Ke\u015fded\u00e4ki nagy\u015flar di\u0148e bir bezeg d\u00e4l, e\u00fdsem, simwollar we pelsepewi manylar bilen doludyr. Olar tebigaty\u0148 g\u00f6zelliklerini (g\u00fcl-\u00fdaprak, ha\u00fdwanlary\u0148 \u015fekilleri), durmu\u015fy, \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy, s\u00f6\u00fdgini, dostlugy we g\u00fc\u00fdji a\u0148lad\u00fdarlar.<\/p>\n<p>\u200bKe\u015fde esasan milli egin-e\u015fiklerde (k\u00f6\u00fdnekleri\u0148 \u00fdakalary, \u00fde\u0148leri, etekleri, tah\u00fdalar, k\u00fcrte, \u00e7yrpy, \u00e7apanlar we \u015f.m.) ulanyl\u00fdar. \u015ee\u00fdle-de, d\u00fcrli \u00f6\u00fd hojalyk harytlaryny we bezeg zatlaryny (meselem, d\u00fc\u015fek da\u015flary) bezemek \u00fc\u00e7in hem pe\u00fddalanyl\u00fdar.Ke\u015fde \u00e7ekmekde esasan \u00fd\u00fcpek \u00fda-da pagta \u00fd\u00fcpl\u00fckler ulanyl\u00fdar. T\u00fcrkmen zenanlaryny\u0148 i\u0148 \u00fd\u00f6rg\u00fcnli usullaryny\u0148 arasynda ke\u015fde (gara ke\u015fde), ga\u00fdma, kojume, lime, \u00e7igme, basma, depjeme we pugtama \u00fdaly g\u00f6rn\u00fc\u015fler bar. Adat\u00e7a, bu senedi gyzlar ejelerinden we enelerinden ki\u00e7ilikden \u00f6wren\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015eyhmyradowa \u015eirin<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 105-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen halkyny\u0148 maddy d\u00e4l medeni mirasyny\u0148 i\u0148 na\u00fdba\u015fy nusgalaryny\u0148 biri bolan ke\u015fde\u00e7ilik sungaty, d\u00fcn\u00fd\u00e4 jemgy\u00fdet\u00e7iligini\u0148 uly ykrarnamasyna e\u00fde boldy. Bu in\u00e7e senet, di\u0148e bir milli lybaslarymyzy bezem\u00e4n, e\u00fdsem, t\u00fcrkmen zenanlaryny\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur ruhuny, zehinini we asyrlary\u0148 dowamynda toplan pelsepesini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r.Ene-mamalarymyzy\u0148 d\u00f6reden ke\u015fdeleri we nagy\u015flary, a\u00fdal-gyzlary\u0148 ha\u00fdsy t\u00fcrkmen ta\u00fdpasyna (Tekke, \u00ddomut, Salyr, \u00c4rsary, Saryk we \u015f.m.) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25544"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25545,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25544\/revisions\/25545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}