{"id":25546,"date":"2025-10-14T13:57:12","date_gmt":"2025-10-14T08:57:12","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25546"},"modified":"2025-10-14T13:57:12","modified_gmt":"2025-10-14T08:57:12","slug":"gulyaka-kalbyn-gozelligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25546","title":{"rendered":"G\u00f9l\u00ffaka-Kalby\u00f1 g\u00f2zelligi"},"content":{"rendered":"<p>G\u00fcl\u00fdaka T\u00fcrkmen gelin-gyzlaryny\u0148 gadymdan gel\u00fd\u00e4n i\u0148 sa\u00fdlama we owadan milli \u015fa\u00fd-seplerini\u0148 biridir.G\u00fcl\u00fdaka \u015fa\u00fd-sepini\u0148 i\u0148 esasy a\u00fdratynlygy onu\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur simwolik manysyny\u0148 bolmagydyr.G\u00fcl\u00fdakany\u0148 tegelek \u015fekli G\u00fcn\u00fc\u0148 \u015fekilini a\u0148lad\u00fdar. G\u00fcl\u00fdakany\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fderle\u015fdirilen ga\u015flar we nagy\u015flar wagty\u0148, \u00fdyly\u0148 we astronomik hadysalary\u0148 a\u0148latmasy bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r:G\u00fcl\u00fdakany\u0148 her bir b\u00f6leginde (pasylda) ortadan go\u00fdlan \u00fdene-de \u00fc\u00e7 sany ga\u015f bolsa, her pasylda \u00fc\u00e7 a\u00fdy\u0148 we \u015fe\u00fdlelikde, bir \u00fdylda on iki a\u00fdy\u0148 bardygyny alamatlandyr\u00fdar. G\u00fcl\u00fdaka G\u00fcn\u00fc\u0148 energi\u00fdasyny we g\u00fc\u00fdj\u00fcni \u00f6z\u00fcne si\u0148dir\u00fd\u00e4n jadyly m\u00f6h\u00fcr (tumar) h\u00f6km\u00fcnde kabul edilipdir. Ol ony dakyn\u00fdan gelin-gyzlary g\u00f6zden-dilden gora\u00fdar, janyna saglyk ber\u00fd\u00e4r, durmu\u015fyny bagtly we d\u00f6wletli ed\u00fd\u00e4r di\u00fdip hasaplanypdyr.T\u00fcrkmen zerg\u00e4rleri g\u00fcl\u00fdakany \u00fdasamagy\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly usullaryny ulanypdyrlar. K\u00f6plen\u00e7 arassa k\u00fcm\u00fc\u015f ulanylypdyr. Altyn bilen k\u00fcm\u015fi gary\u015fdyryp ulanmak az du\u015f gelipdir.<\/p>\n<p>\u200bEsasy usullar \u00fden\u00e7me (s\u00f6wmek) we ismil (filigran, in\u00e7ejik simler bilen i\u015flemek) g\u00f6rn\u00fc\u015fleridir.Ga\u015flar k\u00f6plen\u00e7 g\u00f6k, \u00fda\u015fyl we gyzyl re\u0148kli gymmatbaha da\u015flardan \u00fda-da re\u0148kli a\u00fdnalardan ownuk g\u00f6rn\u00fc\u015fde bolupdyr. G\u00f6k re\u0148k &#8211; asmany, gyzyl re\u0148k &#8211; durmu\u015fy\u0148 gyzgynlygyny we mukaddesligi a\u0148ladypdyr.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen dilinden terjime edilende &#8220;G\u00fcl\u00fdaka&#8221; s\u00f6z\u00fcni\u0148 manysy &#8220;g\u00fclle\u00fd\u00e4n g\u00fcl&#8221; di\u00fdmegi a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bAdat\u00e7a tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015fde bolup, a\u015faky b\u00f6leginde erkin sallanyp duran uzyn \u015felpe (sallan\u00e7ak) bezegleri bol\u00fdar. K\u00e4bir g\u00f6rn\u00fc\u015fleri, mysal \u00fc\u00e7in, g\u00fcnbatar t\u00fcrkmenlerini\u0148 &#8220;tomar\u00e7akly g\u00fcl\u00fdakasy&#8221; \u00fda-da &#8220;gabar\u00e7akly g\u00fcl\u00fdakasy&#8221; bir, iki, hatda \u00fc\u00e7 gatly bolup bil\u00fd\u00e4r.Gyzdyr gelinleri\u0148 ke\u015fbini has-da g\u00f6zelle\u015fdir\u00fd\u00e4r, g\u00f6rk ber\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmen \u015fa\u00fd-sepleri di\u0148e bir bezeg d\u00e4l, e\u00fdsem bela-beterden gora\u00fdan tumar h\u00f6km\u00fcnde hem d\u00f6redilipdir. G\u00fcl\u00fdakany\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u0148, da\u015flaryny\u0148 \u00fderle\u015fdirili\u015fini\u0148 hem jadyly manysy bolupdyr.\u015ea\u00fd-sepleri\u0148 agramly bolmagy (bir t\u00fcrkmen a\u00fdalyny\u0148 dakynan \u015fa\u00fdy 7-10 kg, hatda 36 kg \u00e7enli \u00fdetip bilipdir) gelin-gyzlary\u0148 oturyp-turu\u015fyny\u0148, hereketlerini\u0148 asyllylygy we edepliligi talap etmegine t\u00e4sir edipdir.K\u00fcm\u00fc\u015fden \u00fdasalyp, k\u00f6plen\u00e7 ot bilen altyn \u00e7a\u00fdylan (fire gilding) re\u0148k beril\u00fd\u00e4r.Gyrymsyja (tegelek) gymmatbahaly da\u015flar, esasan-da gyzyl, g\u00f6k we \u00fda\u015fyl re\u0148kli a\u00fdnalar (ga\u015flar) ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b\u00dcst\u00fcnd\u00e4ki nagy\u015flar we \u015fekiller a\u00fdratyn \u00e7eper\u00e7iligi bilen tapawutlan\u00fdar.Gyz\u00fdaka we bilezik, \u00fd\u00fcz\u00fck, gulak-halka \u00fdaly \u015fa\u00fdlar bilen birlikde, G\u00fcl\u00fdaka hem \u00e4hli \u00fda\u015fdaky zenan ma\u015fgalalary\u0148 dakynmaga rugsat beril\u00fd\u00e4n \u015fa\u00fdlaryny\u0148 hataryna gir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bK\u00e4bir wela\u00fdatlarda, mysal \u00fc\u00e7in, tomar\u00e7akly g\u00fcl\u00fdaka di\u0148e \u00e4rli a\u00fdallara degi\u015fli hasaplanypdyr, seb\u00e4bi onu\u0148 d\u00f6re\u00fdi\u015f taryhy nesil \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n zenan ma\u015fgala bilen baglany\u015fykly di\u00fdlip g\u00f6rkezil\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmenistany\u0148 her wela\u00fdatyny\u0148 zerg\u00e4r\u00e7ilik mekdebi \u00f6zbolu\u015fly a\u00fdratynlyklary bilen tapawutlanypdyr.Balkan wela\u00fdatynda ulanyl\u00fdan g\u00fcl\u00fdaka we be\u00fdleki \u015fa\u00fdlarda k\u00f6plen\u00e7 \u015felpelere d\u00e4l-de, esasan-da i\u015fme zynjyrlar arkaly berkidilen sesli d\u00fcwmelere (jigirdeklere) k\u00f6p \u00fcns berlipdir. Sesli d\u00fcwmeli \u015fa\u00fdlar has \u00fda\u015f gyz-gelinlere ni\u00fdetlenipdir.<\/p>\n<p>\u200bTomar\u00e7akly G\u00fcl\u00fdaka: G\u00fcnbatar T\u00fcrkmenlerde du\u015f gel\u00fd\u00e4n bu g\u00f6rn\u00fc\u015f (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelerde gabar\u00e7akly g\u00fcl\u00fdaka di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar) birn\u00e4\u00e7e gatdan ybarat bolup, onu\u0148 manysy nesil \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n zenan ma\u015fgala bilen baglany\u015fyklydygy seb\u00e4pli, di\u0148e \u00e4rli a\u00fdallara dakynmak talap edilipdir.<\/p>\n<p>\u200bG\u00fcl\u00fdaka t\u00fcrkmen zerg\u00e4rlerini\u0148 sungatyny\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur filosofik we tebigaty \u00f6wrenmeklik bilimini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n bahasyna \u00fdetip bolmajak mirasydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Welm\u00e4mmedowa Akg\u00f6zel<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 105-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcl\u00fdaka T\u00fcrkmen gelin-gyzlaryny\u0148 gadymdan gel\u00fd\u00e4n i\u0148 sa\u00fdlama we owadan milli \u015fa\u00fd-seplerini\u0148 biridir.G\u00fcl\u00fdaka \u015fa\u00fd-sepini\u0148 i\u0148 esasy a\u00fdratynlygy onu\u0148 \u00e7u\u0148\u0148ur simwolik manysyny\u0148 bolmagydyr.G\u00fcl\u00fdakany\u0148 tegelek \u015fekli G\u00fcn\u00fc\u0148 \u015fekilini a\u0148lad\u00fdar. G\u00fcl\u00fdakany\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fderle\u015fdirilen ga\u015flar we nagy\u015flar wagty\u0148, \u00fdyly\u0148 we astronomik hadysalary\u0148 a\u0148latmasy bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r:G\u00fcl\u00fdakany\u0148 her bir b\u00f6leginde (pasylda) ortadan go\u00fdlan \u00fdene-de \u00fc\u00e7 sany ga\u015f bolsa, her pasylda \u00fc\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25546"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25546"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25547,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25546\/revisions\/25547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}