{"id":25550,"date":"2025-10-14T13:59:49","date_gmt":"2025-10-14T08:59:49","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25550"},"modified":"2025-10-14T13:59:49","modified_gmt":"2025-10-14T08:59:49","slug":"turkmen-alajasyndaky-gizlin-guyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25550","title":{"rendered":"T\u00f9rkmen alajasyndaky gizlin g\u00f9\u00ff\u00e7!"},"content":{"rendered":"<p>Alaja t\u00fcrkmenleri\u0148 el i\u015fi sungatyny\u0148 has gadymy we esasy g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Alajany\u0148 taryhyndaky i\u0148 esasy \u00e4hmi\u00fdet, onu\u0148\u00a0 hemi\u015fe ulanylmagydyr. Munu\u0148 k\u00f6kleri irki d\u00f6w\u00fcrlerd\u00e4ki \u015famanistik we totemistik ynanja uzalyp, \u00e4hli t\u00fcrki halklara mahsus bolan &#8220;g\u00f6z degmek&#8221; gorkusy bilen baglany\u015fyklydyr.Halk ynamyna g\u00f6r\u00e4, ak we gara sapaklary\u0148 bile \u00f6r\u00fclmegi, \u00fdag\u015fy (ak) we \u00fdaman (gara) g\u00fc\u00fd\u00e7leri\u0148 sazla\u015fygyny d\u00f6redip, erbet g\u00fc\u00fd\u00e7leri \u00f6z\u00fcne \u00e7ekip, olary zy\u00fdansyzlandyr\u00fdar.Bu goraglylyk ynamy G\u00fcndogar halklarynda, \u015fol sanda t\u00fcrkmenlerde hem, Yslam dini gelmezden \u00f6\u0148 d\u00f6r\u00e4p, so\u0148ra hem dind\u00e4ki k\u00e4bir prinsiplere u\u00fdgunla\u015fyp, h\u00e4zirki d\u00f6wre \u00e7enli dowam edip gelipdir.<\/p>\n<p>\u200b Ony i\u015fmek, \u00f6r\u00fcji we dokma usullary en\u00e7eme nesiller bo\u00fdy ene-mamalardan gyzlara ge\u00e7irilipdir. Bu, di\u0148e bir \u00f6n\u00fcm \u00fdasamak d\u00e4l, e\u00fdsem, medeni tejrib\u00e4ni we \u00fd\u00f6relg\u00e4ni dowam etdirmegi a\u0148lad\u00fdar.Alaja di\u0148e bilezik d\u00e4l, e\u00fdsem, halylary\u0148 gyralarynda, at esbaplarynda, \u00f6\u00fd go\u015flarynda ( gapy alajasy) hem goraglylyk ny\u015fany h\u00f6km\u00fcnde ulanylyp, t\u00fcrkmen durmu\u015fyny\u0148 \u00e4hli pudaklaryna \u00fda\u00fdrapdyr.Alaja, t\u00fcrkmen senet\u00e7ilik sungatyny\u0148 we milli mirasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi bolup, di\u0148e bir bezeg esbapy d\u00e4l, e\u00fdsem, ruhy goragy\u0148 we d\u00e4p-dessurlara hormaty\u0148 ny\u015fanydyr.T\u00fcrkmen alajasyny\u0148 taryhy \u00e4hmi\u00fdeti onu\u0148 di\u0148e bir senet\u00e7ilik \u00f6n\u00fcmi bolman, e\u00fdsem, asyrlary\u0148 dowamynda t\u00fcrkmen halkyny\u0148 ruhy ynan\u00e7laryny\u0148, d\u00e4p-dessurlaryny\u0148 we medeni mirasyny\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legi bolmagynda jemlen\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmen alajasy t\u00fcrkmen medeni\u00fdetinde uly \u00e4hmi\u00fdeti bolan, esasan hem g\u00f6z degmeden gorag \u00fc\u00e7in dakynyl\u00fdan, bir-birine \u00f6r\u00fclen sapaklardan \u00fdasalan amulet \u00fda-da bilezikdir.<\/p>\n<p>Alaja k\u00f6plen\u00e7 ak we gara re\u0148kli sapaklardan ta\u00fd\u00fdarlanyl\u00fdar, \u00fd\u00f6ne be\u00fdleki re\u0148kler hem ulanylyp bilner. Bu iki esasy re\u0148k (ak we gara) gij\u00e4ni we g\u00fcndizi, \u00fdag\u015fyny we \u00fdamany a\u0148ladyp, \u00e4hlumumy sazla\u015fygy g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r di\u00fdlip hasap edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b Alajany \u00fdasamak \u2014 nesilden-nesle ge\u00e7\u00fd\u00e4n \u00e7yl\u015fyrymly el i\u015fi we d\u00e4p-dessurdyr. Sapaklar 3-4 gezek gatlan\u00fdar we so\u0148ra tow beril\u00fd\u00e4r. So\u0148ra tow berlen sapaklar birle\u015fdirilip, \u00f6\u0148ki towu\u0148 gar\u015fysyna tarap i\u015flen\u00fd\u00e4r. Bu i\u015fi\u0148 netijesinde, alaja endigan we berk bol\u00fdar. Alajany di\u0148e bir i\u015flemek bilen d\u00e4l, e\u00fdsem, dokap, \u00f6r\u00fcp \u00fda-da kakma usulynda hem ta\u00fd\u00fdarla\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Netijede, t\u00fcrkmen alajasy taryhy ta\u00fddan t\u00fcrkmen halkyny\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4gara\u00fd\u015fyny, g\u00f6z-dileg ynamyny we ba\u00fd senet\u00e7ilik endiklerini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n, \u00e4hmi\u00fdetli milli gymmatlykdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Ora\u00fdewa Oguljemal<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 105-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alaja t\u00fcrkmenleri\u0148 el i\u015fi sungatyny\u0148 has gadymy we esasy g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir.Alajany\u0148 taryhyndaky i\u0148 esasy \u00e4hmi\u00fdet, onu\u0148\u00a0 hemi\u015fe ulanylmagydyr. Munu\u0148 k\u00f6kleri irki d\u00f6w\u00fcrlerd\u00e4ki \u015famanistik we totemistik ynanja uzalyp, \u00e4hli t\u00fcrki halklara mahsus bolan &#8220;g\u00f6z degmek&#8221; gorkusy bilen baglany\u015fyklydyr.Halk ynamyna g\u00f6r\u00e4, ak we gara sapaklary\u0148 bile \u00f6r\u00fclmegi, \u00fdag\u015fy (ak) we \u00fdaman (gara) g\u00fc\u00fd\u00e7leri\u0148 sazla\u015fygyny d\u00f6redip, erbet g\u00fc\u00fd\u00e7leri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25550"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25551,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25550\/revisions\/25551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}