{"id":25579,"date":"2025-10-14T22:44:54","date_gmt":"2025-10-14T17:44:54","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25579"},"modified":"2025-10-14T22:49:42","modified_gmt":"2025-10-14T17:49:42","slug":"turkmen-begres-donunyn-yylylygy-we-ahmiyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25579","title":{"rendered":"T\u00f9rkmen Begres donuny\u00f1 \u00ffylylygy we \u00e0hmi\u00ffeti"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenleri\u0148 begres dony milli ge\u00fdimlerini\u0148 i\u0148 gadymy, nusgawy we \u00e4hmi\u00fdetli g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir. Ol di\u0148e bir ge\u00fdim bolman, e\u00fdsem, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 taryhyny, z\u00e4hmetini we maddy medeni\u00fdetini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n simwoldyr.Begres dony \u2013 bu t\u00fcrkmenleri\u0148 ir zamanlardan b\u00e4ri ulanyp gelen, esasan erkekler \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen, uzyn, gy\u015flyk \u00fda-da ba\u00fdram\u00e7ylyk donydyr.<\/p>\n<p>\u200bOl esasan \u00fd\u00fcpek (galy\u0148 zolakly \u00fd\u00fcpek mata) \u00fda-da \u00fdyly matalardan tikilip, astary galy\u0148 we \u00fdyly edil\u00fd\u00e4r. Gy\u015fyna sowukdan gora\u00fdan esasy ge\u00fdimleri\u0148 biri bolupdyr.<\/p>\n<p>\u200bRe\u0148kleri: Adat\u00e7a, gara, go\u0148ur, gyzyl-go\u0148ur \u00fdaly gara\u0148ky re\u0148kler ulanylypdyr.Begres dony, t\u00fcrkmenleri\u0148 g\u00f6\u00e7me we oturymly durmu\u015fynda esasy orun e\u00fdel\u00e4pdir: T\u00fcrkmen topragyny\u0148 gy\u015fyndaky sowukdan, we howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemelerinden gora\u00fdan esasy ge\u00fdim bolupdyr.Begres dony adamy\u0148 \u00fdagda\u00fdyny, maddy m\u00fcmkin\u00e7iligini we sosial statusyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n ge\u00fdim bolup hyzmat edipdir. \u00ddyly we gowy matadan tikilen begresler garyp\u00e7ylykda \u00fda\u015fan adamlara kyn d\u00fc\u015f\u00fcpdir. Begres, \u00e7opanlary\u0148 \u00fda-da \u00fda\u015fululary\u0148 ge\u00fdimini\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legi bolup, olara uly hormat go\u00fdul\u00fdanlygy bilen baglany\u015fyklydyr.Begres donyny\u0148 hili we g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u00fc\u00e7in ulanyl\u00fdan matalar we tikin\u00e7ilik usullary a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6plen\u00e7 gyzyl-go\u0148ur \u00fda-da gara re\u0148kli \u00fd\u00fcpek \u00fda-da \u00fdarym \u00fd\u00fcpek matalar, k\u00e4wagt bolsa in\u00e7e zolakly matalar (Keteni \u00fda-da ba\u015fga galy\u0148 \u00fd\u00fcpek g\u00f6rn\u00fc\u015fleri) ulanylypdyr.I\u0148 esasy a\u00fdratynlygy onu\u0148 astarydyr. Degresler \u00fdyly we galy\u0148 bolmagy \u00fc\u00e7in, k\u00f6plen\u00e7 go\u00fdun derisinden, \u00fda-da in\u00e7e \u00fd\u00fc\u0148 matalardan astarlanypdyr.Begres dony uzyn, dyzy\u0148 a\u015fagyna \u00fdet\u00fd\u00e4n, \u00fde\u0148leri uzyn we gi\u0148, a\u00e7yk \u00fdakaly (esasan-da gy\u0148ajly \u00fda-da ikinji \u00fdakaly) bolup, adaty donlary\u0148 bi\u00e7iminden tapawutlanmandyr, emma galy\u0148lygy we \u00fdylylygy bilen tapawutlanypdyr.Begres dony t\u00fcrkmen halkyny\u0148 nakyllarynda we atalar s\u00f6zlerinde hem \u00f6z ornuny tapypdyr. Meselem, asylly, sabyrly, \u00fda-da myla\u00fdym h\u00e4si\u00fdetli adamlar barada a\u00fddylanda, bu ge\u00fdimi\u0148 \u00fdylylygy we o\u0148atlygy bilen de\u0148e\u015fdirilipdir.Begres&#8221; ady bilen me\u015fhur bolan nusgawy don &#8211; erkek ge\u00fdimidir.<\/p>\n<p>\u200bA\u00fdallar hem sowukdan goranmak \u00fc\u00e7in galy\u0148 we uzyn donlary ge\u00fdipdirler, emma olara adat\u00e7a ba\u015fga\u00e7a at beril\u00fd\u00e4r.A\u00fdal donlaryny\u0148 i\u0148 \u00fdyly we galy\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fleri hem bolupdyr, olar erkegi\u0148 begresine me\u0148ze\u015flikde sowukdan gora\u00fdjylyk funksi\u00fdasyny \u00fderine \u00fdetiripdir. H\u00e4zirki etnografik \u00e7e\u015fmelerde, a\u00fdallary\u0148 \u00fdyly donlaryna umumylykda &#8220;gyzyl don&#8221; \u00fda-da di\u0148e &#8220;don&#8221; di\u00fdlip at beril\u00fd\u00e4r, \u00fd\u00f6ne &#8220;begres&#8221; ady esasan erkek lybaslary bilen baglany\u015fyklydyr.A\u00fdal Donlaryndaky &#8220;Begres&#8221; A\u00fdratynlygy: T\u00fcrkmen a\u00fdal-gyzlary hem elbetde don ge\u00fdipdirler. \u00dd\u00f6ne a\u00fdal donlaryna, esasan, \u015fe\u00fdle atlar berlipdir:<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Gyrmyzy don&#8221; (gyrmyzy re\u0148kli, to\u00fd-ba\u00fdram lybaslary).<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Keteni don&#8221; (Keteni matasyndan tikilen).<\/p>\n<p>\u200b&#8221;\u00c7abyt&#8221; (k\u00e4wagt uzyn we \u00fdyly ge\u00fdimleri\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fi).<\/p>\n<p>\u200bNetije: Begres dony, T\u00fcrkmen milli ge\u00fdimlerini\u0148 i\u0148 ba\u00fd we taryhy ta\u00fddan \u00e7u\u0148 k\u00f6klerini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n b\u00f6legi bolup, ol z\u00e4hmeti\u0148, sowukdan goragy\u0148 we sosial \u00fdagda\u00fdy\u0148 esasy simwollaryny\u0148 biri bolup gal\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Agani\u00fdazowa Maral<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenleri\u0148 begres dony milli ge\u00fdimlerini\u0148 i\u0148 gadymy, nusgawy we \u00e4hmi\u00fdetli g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 biridir. Ol di\u0148e bir ge\u00fdim bolman, e\u00fdsem, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 taryhyny, z\u00e4hmetini we maddy medeni\u00fdetini \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n simwoldyr.Begres dony \u2013 bu t\u00fcrkmenleri\u0148 ir zamanlardan b\u00e4ri ulanyp gelen, esasan erkekler \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen, uzyn, gy\u015flyk \u00fda-da ba\u00fdram\u00e7ylyk donydyr. \u200bOl esasan \u00fd\u00fcpek (galy\u0148 zolakly \u00fd\u00fcpek mata) \u00fda-da \u00fdyly [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25579"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25585,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25579\/revisions\/25585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}