{"id":25583,"date":"2025-10-14T22:49:07","date_gmt":"2025-10-14T17:49:07","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25583"},"modified":"2025-10-14T22:49:07","modified_gmt":"2025-10-14T17:49:07","slug":"turkmenin-sacagyny-bezeyan-dograma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25583","title":{"rendered":"T\u00fcrkmeni\u0148 Sa\u00e7agyny Beze\u00fd\u00e4n Dograma."},"content":{"rendered":"<p>Dograma \u2014 t\u00fcrkmen halkyny\u0148 i\u0148 gadymy, mukaddes we \u00f6zbolu\u015fly milli tagamlaryny\u0148 biridir. Ol, esasan, uly sadakalarda, to\u00fd-toma\u015falarda we Gurbanlyk \u00fdaly dini ba\u00fdram\u00e7ylyklarda a\u00fdratyn sarpalan\u00fdan nahar h\u00f6km\u00fcnde ta\u00fd\u00fdarlanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bDogramany\u0148 Taryhy \u00c4hmi\u00fdeti<\/p>\n<p>\u200bDograma di\u0148e bir nahar bolman, e\u00fdsem t\u00fcrkmen d\u00e4p-dessurlaryny\u0148 we m\u00e4hirli gatna\u015fyklaryny\u0148 be\u00fdanydyr.Taryh\u00e7ylary\u0148 \u00e7aklamalaryna g\u00f6r\u00e4, dogramany\u0148 (arap \u00e7e\u015fmelerinde &#8220;Sarida&#8221; ady bilen agzal\u00fdar) taryhy en\u00e7eme asyrlara, hatda VIII asyry\u0148 ortalaryna \u00e7enli uzalyp gid\u00fd\u00e4r. Bu, dogramany\u0148 t\u00fcrkmen sa\u00e7agyny\u0148 i\u0148 gadymy tagamlaryny\u0148 biri bolandygyna g\u00fcw\u00e4 ge\u00e7\u00fd\u00e4r. Dograma, esasan, gurbanlyk d\u00e4pleri we sadakalar bilen baglany\u015fykly. Bu, ony adaty naharlardan has \u00fdokary derej\u00e4 g\u00f6terip, mukaddes rysgal h\u00f6km\u00fcnde kabul etmegi a\u0148lad\u00fdar.Dogramany ta\u00fd\u00fdarlamak k\u00f6plen\u00e7 tutu\u015f ma\u015fgalany\u0148, garynda\u015flary\u0148 we go\u0148\u015fulary\u0148 gatna\u015fmagynda, bilelikd\u00e4ki z\u00e4hmet arkaly amala a\u015fyryl\u00fdar. Bu, tagamy\u0148 ma\u015fgala agzybirligini we jemgy\u00fdet\u00e7ilik gatna\u015fyklaryny berkitmekd\u00e4ki ornuny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bDogramany\u0148 Esasy D\u00fcz\u00fcmi we Ta\u00fd\u00fdarlany\u015f Usuly<\/p>\n<p>\u200bDograma \u00fc\u00e7 esasy b\u00f6lekden ybaratdyr: et, petir \u00e7\u00f6rek we sogan.<\/p>\n<p>\u200b1. Et we \u00c7orba (\u015eorba) Dograma \u00fc\u00e7in k\u00f6plen\u00e7 semiz we \u00fdagly go\u00fdun \u00fda-da dana eti ulanyl\u00fdar. Et uly gazanda duz we k\u00f6plen\u00e7 birn\u00e4\u00e7e ter pomidor bilen gowja ga\u00fdnadyl\u00fdar. \u00c7orba \u00fduwan bolmaz \u00fdaly, pes otda et s\u00fc\u0148k\u00fcnden a\u0148sat sypyryl\u00fdan\u00e7a bi\u015firil\u00fd\u00e4r. Go\u00fdnu\u0148 bagyr-\u00f6\u00fdkenini \u015forbany\u0148 tagamyny bozmaz \u00fdaly k\u00f6plen\u00e7 ulanma\u00fdarlar.Bi\u015fen et \u00e7orbany\u0148 i\u00e7inden alyn\u00fdar. \u00c7orba bolsa \u00fdagyny\u0148 a\u00fdratyn tabaklarda de\u0148 b\u00f6l\u00fcnmegi \u00fc\u00e7in sowadyl\u00fdar we s\u00fcz\u00fcl\u00fd\u00e4r.Petir \u00e7\u00f6rek \u00fc\u00e7in ma\u00fdasyz (hamyr ma\u00fda ulanylma\u00fdan) \u00fda-da az ma\u00fdaly hamyr \u00fdugrul\u00fdar.Hamyr \u00fduka, galy\u0148lygy 1-1.5 sm t\u00f6weregi \u00fda\u00fdylyp, \u00e7atal \u00fda-da d\u00fcrtg\u00fc\u00e7 bilen g\u00fcr d\u00fcrt\u00fcl\u00fd\u00e4r. Tamdyrda \u00fda-da pe\u00e7de \u00fd\u00fczi gyzar\u00fdan\u00e7a bi\u015firil\u00fd\u00e4r. Bi\u015fen petir \u00e7\u00f6rek sowa\u00fdan\u00e7a gara\u015fyl\u00fdar. So\u0148ra \u00e4hli ma\u015fgala bolup, \u00e7\u00f6rekler elde ownuk b\u00f6leklere (owunjaklara) dogral\u00fdar \u00fda-da owradyl\u00ffar.Ownuk dogralan sogan, dogralan petir \u00e7\u00f6rek we el bilen in\u00e7e b\u00f6leklere didilen (dogralan) et garylyp, \u00fcsti mata sa\u00e7ak bilen \u00f6rt\u00fclip, demine go\u00fdul\u00fdar. Bu wagt aralygynda \u00e7\u00f6rek sogany\u0148 hem, eti\u0148 hem tagamyny \u00f6z\u00fcne si\u0148dir\u00fd\u00e4r.Ta\u00fd\u00fdar garyndy (gury dograma) tabaklara salyn\u00fdar. Her kim \u00f6z islegine g\u00f6r\u00e4 \u00fcst\u00fcne gara bur\u00e7 sepir\u00fd\u00e4r. So\u0148ra tabakdaky garyndyny\u0148 \u00fcst\u00fcni \u00f6rtjek \u00fdaly edip gyzgyn \u00e7orba gu\u00fdul\u00fdar. \u00c7orbany\u0148 \u00fdagy \u00e4hli gatna\u015fyjylara de\u0148-derman pa\u00fdlanar \u00fdaly, \u00e7orba gazany\u0148 ga\u00fdnap duran \u00fderinden gu\u00fdul\u00fdar. Dograma h\u00f6kman \u00e7em\u00e7e bilen i\u00fdil\u00fd\u00e4r. K\u00e4bir \u00fderlerde gury dograma \u00e7orba gu\u00fdulman, gyzgyn \u00e7a\u00fd bilen hem i\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bDograma t\u00fcrkmen medeni\u00fdetinde a\u00fdratyn orny bolan, taryhy k\u00f6kleri \u00e7u\u0148\u0148ur milli nahardyr.<\/p>\n<p>Annaberdi\u00fdew Annaberdi<br \/>\nHalkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 107-nji toparyny\u0148 talyby<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dograma \u2014 t\u00fcrkmen halkyny\u0148 i\u0148 gadymy, mukaddes we \u00f6zbolu\u015fly milli tagamlaryny\u0148 biridir. Ol, esasan, uly sadakalarda, to\u00fd-toma\u015falarda we Gurbanlyk \u00fdaly dini ba\u00fdram\u00e7ylyklarda a\u00fdratyn sarpalan\u00fdan nahar h\u00f6km\u00fcnde ta\u00fd\u00fdarlanyl\u00fdar. \u200bDogramany\u0148 Taryhy \u00c4hmi\u00fdeti \u200bDograma di\u0148e bir nahar bolman, e\u00fdsem t\u00fcrkmen d\u00e4p-dessurlaryny\u0148 we m\u00e4hirli gatna\u015fyklaryny\u0148 be\u00fdanydyr.Taryh\u00e7ylary\u0148 \u00e7aklamalaryna g\u00f6r\u00e4, dogramany\u0148 (arap \u00e7e\u015fmelerinde &#8220;Sarida&#8221; ady bilen agzal\u00fdar) taryhy en\u00e7eme asyrlara, hatda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25583"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25584,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25583\/revisions\/25584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}