{"id":25625,"date":"2025-10-15T20:43:22","date_gmt":"2025-10-15T15:43:22","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25625"},"modified":"2025-10-15T20:43:22","modified_gmt":"2025-10-15T15:43:22","slug":"meksikanyn-tebigy-tasinligi-yukatan-yarym-adasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25625","title":{"rendered":"Meksikany\u0148 tebigy t\u00e4sinligi- \u00ddukatan \u00fdarym adasy"},"content":{"rendered":"<p>\u00ddukatan \u00fdarym adasy Demirgazyk Amerikada, has takygy Meksikany\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcndogar b\u00f6leginde, \u015fe\u00fdle hem Belizany\u0148 we Gwatemalany\u0148 demirgazyk b\u00f6leklerini \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u00e4girt uly \u00fdarym adadyr. Bu sebit taryhy, medeni we tebigy a\u00fdratynlyklary bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4de me\u015fhurdyr. Karib de\u0148zini (g\u00fcndogarda) Meksika a\u00fdlagyndan (demirgazyk we g\u00fcnbatarda) b\u00f6l\u00fd\u00e4r. Esasan, Meksikany\u0148 \u00fc\u00e7 \u015ftatyny (\u00ddukatan, Kampe\u00e7e we Kwintana Roo) we Belizany\u0148 hem-de Gwatemalany\u0148 k\u00e4bir b\u00f6leklerini \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdar.\u00ddarym ada, esasan, \u00fderasty suw akymlaryny\u0148 we gowaklary\u0148 emele gelmegine seb\u00e4p bolan hek da\u015fyndan (kire\u00e7ta\u015f\u0131) ybarat bolan tekiz platformadyr. Bu, \u00fder\u00fcsti suw akymlaryny\u0148 \u00f6r\u00e4n az bolmagyna getir\u00fd\u00e4r.\u00ddyly\u0148 dowamynda yssy we \u00e7ygly bolan tropiki klimat agalyk ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u00ddukatany\u0148 i\u0148 t\u00e4sin tebigy a\u00fdratynlygy \u2013 Cenoteler. Olar hek da\u015fyny\u0148 \u00fduwulmagy netijesinde d\u00f6re\u00fd\u00e4n, i\u00e7i suwly tebigy \u00fda-da gowak g\u00f6rn\u00fc\u015fli \u00e7ukurlardyr (obruklar).Cenoteler gadymy Ma\u00fda medeni\u00fdeti \u00fc\u00e7in \u00f6r\u00e4n m\u00f6h\u00fcm bolup, olar hem arassa suw \u00e7e\u015fmesi, hem-de gurban bermek we dini dessurlary \u00fderine \u00fdetirmek \u00fc\u00e7in mukaddes \u00fderler hasaplanypdyr (Ma\u00fda dilinde &#8220;suw huda\u00fdyny\u0148 agzy&#8221; manysyny ber\u00fd\u00e4r).H\u00e4zirki wagtda k\u00f6p sanly cenote sy\u00fdahat\u00e7ylar \u00fc\u00e7in a\u00e7yk bolup, olarda \u00fd\u00fczmek, snorkelling we gowaklara girm\u00e4k (diving) m\u00fcmkin.\u00ddukatan \u00fdarym adasy gadymy Ma\u00fda siwilizasi\u00fdasyny\u0148 esasy merkezlerini\u0148 biri bolupdyr.Sebitde Ma\u00fdalary\u0148 k\u00f6p sanly harabalyklary bar.<\/p>\n<p>I\u0148 me\u015fhurlary:\u00c7i\u00e7en Isa (Chich\u00e9n Itz\u00e1): D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 t\u00e4ze 7 t\u00e4sinligini\u0148 biri hasaplan\u00fdan Kukulhan piramidasy (El Castillo) bilen me\u015fhur.Puuk stilini\u0148 aja\u00fdyp nusgasy. Karib de\u0148zini\u0148 kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n we goralan diwary bolan \u00fdeke-t\u00e4k Ma\u00fda \u015f\u00e4heri. Ma\u00fda dili we medeni\u00fdeti sebiti\u0148 k\u00f6p \u00fderinde, esasan-da, uly \u015f\u00e4herlerden da\u015fda \u00fda\u015fa\u00fdan \u00fderli ilaty\u0148 arasynda diriligini sakla\u00fdar.\u00ddukatan d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 me\u015fhur dyn\u00e7 aly\u015f sebitlerinden biridir.Kwintana Roo \u015ftatyny\u0148 kenar\u00fdakasynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, ka\u015fa\u0148 myhmanhanalary we ak gumly kenarlary bilen me\u015fhur uly turizm merkezi.\u00ddukatan \u015ftatyny\u0148 pa\u00fdtagty. Kolonial binag\u00e4rligi, re\u0148kli taryhy binalary we ba\u00fd medeni durmu\u015fy bilen tanal\u00fdar. So\u0148ky \u00fdyllarda Kankuny\u0148 gola\u00fdynda uly \u00f6s\u00fc\u015f tapan we has &#8220;bohem&#8221; atmosferasy bolan dyn\u00e7 aly\u015f \u00fderi.\u00ddukatan \u00fdarym adasyny\u0148 demirgazyk kenarynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00c7iksulub krateri (Chicxulub Crater), takmynan 66 million \u00fdyl ozal dinozawrlary\u0148 we be\u00fdleki janly-jandarlary\u0148 k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin \u00fdok bolmagyna seb\u00e4p bolan \u00e4girt uly asteroidi\u0148 \u00fdere d\u00fc\u015fen \u00fderi hasaplan\u00fdar. Krateri\u0148 uly b\u00f6legi suwu\u0148 a\u015fagynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7aryguly\u00fdew Ka\u00fdumguly<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ddukatan \u00fdarym adasy Demirgazyk Amerikada, has takygy Meksikany\u0148 g\u00fcnorta-g\u00fcndogar b\u00f6leginde, \u015fe\u00fdle hem Belizany\u0148 we Gwatemalany\u0148 demirgazyk b\u00f6leklerini \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u00e4girt uly \u00fdarym adadyr. Bu sebit taryhy, medeni we tebigy a\u00fdratynlyklary bilen d\u00fcn\u00fd\u00e4de me\u015fhurdyr. Karib de\u0148zini (g\u00fcndogarda) Meksika a\u00fdlagyndan (demirgazyk we g\u00fcnbatarda) b\u00f6l\u00fd\u00e4r. Esasan, Meksikany\u0148 \u00fc\u00e7 \u015ftatyny (\u00ddukatan, Kampe\u00e7e we Kwintana Roo) we Belizany\u0148 hem-de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25625"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25625"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25625\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25626,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25625\/revisions\/25626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}