{"id":25649,"date":"2025-10-15T20:58:51","date_gmt":"2025-10-15T15:58:51","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25649"},"modified":"2025-10-15T20:58:51","modified_gmt":"2025-10-15T15:58:51","slug":"maglumatlaryn-erkin-akymy-we-sanly-geljegimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25649","title":{"rendered":"Maglumatlary\u0148 Erkin Akymy we Sanly Geljegimiz"},"content":{"rendered":"<p>XXI asyr sanly e\u00fd\u00fdamy\u0148 asyrydyr. Bu d\u00f6w\u00fcrde i\u0148 uly ba\u00fdlyk ne bitewi gazyklar, ne-de altyndyr; i\u0148 gymmatly zat Maglumat boldy. Bizi\u0148 d\u00f6wr\u00fcmizi\u0148 tehnologiki \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 d\u00fc\u00fdp bin\u00fdady bolsa \u00e4hli komp\u00fduter torlaryny birle\u015fdir\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly ulgam \u2013 \u00c4hlumumy Tor (Internet). Ol di\u0148e bir aragatna\u015fyk seri\u015fdesi d\u00e4l, e\u00fdsem, bilim, ykdysady\u00fdet we jemgy\u00fdet\u00e7ilik gatna\u015fyklaryny\u0148 t\u00e4ze gurlu\u015fyny emele getir\u00fd\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7li platformadyr.<\/p>\n<p>\u200bInternet d\u00f6redilen g\u00fcn\u00fcnden b\u00e4ri, onu\u0148 esasy \u00fd\u00f6relgesi maglumatlary\u0148 erkin akymy bolup dur\u00fdar. Bu \u00fd\u00f6relge halkara derejede maglumatlary\u0148 hi\u00e7 bir \u00e7\u00e4klendirmesiz we dessine aly\u015f-\u00e7al\u015fygyny a\u0148lad\u00fdar.D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 islendik k\u00fcnjegind\u00e4ki kitaphanalardyr uniwersitetleri\u0148 resurslary, ylmy makalalar we okuw materiallary bir klik uzaklygynda. Internet, bilimi has demokratik we \u00e4hli adamlar \u00fc\u00e7in el\u00fdeterli etdi.Jemgy\u00fdet\u00e7ilik m\u00f6h\u00fcm maglumatlary\u0148 k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin \u00fda\u00fdradylmagy, a\u00e7-a\u00e7anlygy \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r we d\u00f6wlet edaralaryny\u0148 hem-de hususy k\u00e4rhanalary\u0148 i\u015fine has netijeli g\u00f6zeg\u00e7ilik etm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik d\u00f6red\u00fd\u00e4r.Ylymdyr tehnologi\u00fda ugrundaky alymlar we in\u017eenerler \u00e7alt habarla\u015fyp, bilelikd\u00e4ki taslamalary gysga wagty\u0148 i\u00e7inde durmu\u015fa ge\u00e7irip bil\u00fd\u00e4rler. Nanotehnologi\u00fda, lukman\u00e7ylyk we kosmos barlaglary \u00fdaly ugurlarda global maglumat aly\u015f-\u00e7aly\u015f m\u00f6h\u00fcmdir.<\/p>\n<p>\u200bMaglumatlary\u0148 erkin akymy ykdysady\u00fdeti\u0148 gurlu\u015fyny d\u00fc\u00fdpg\u00f6ter \u00fc\u00fdtgetdi we Sanly Ykdysady\u00fdet atly t\u00e4ze pudagy d\u00f6retdi.Harytlar we hyzmatlar \u00e4hlumumy bazara \u00e7ykarylyp, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 islendik k\u00fcnjegind\u00e4ki sarp edijilere el\u00fdeterli boldy. T\u00fcrkmen teleke\u00e7ileri hem \u00f6z \u00f6n\u00fcmlerini onla\u00fdn d\u00fckanlar arkaly halkara bazara h\u00f6d\u00fcrl\u00e4p bil\u00fd\u00e4rler.Bank amallary (Internet-banking), t\u00f6legler, hatda d\u00f6wlet gulluklary (E-hukuk, E-h\u00f2k\u00fcmet) fiziki ofislere barmak zerurlygyny aradan a\u00fdryp, wagty we seri\u015fdeleri tyg\u015fytla\u00fdar. Sanly gur\u015faw, i\u015few\u00fcrligi\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015flerini d\u00f6red\u00fd\u00e4r. Meselem, IT-h\u00fcn\u00e4rmenleri we programma\u00e7ylar \u00f6z hyzmatlaryny \u00e7alt \u00fda\u00fdradyp bil\u00fd\u00e4rler, bu bolsa \u00fda\u015flar \u00fc\u00e7in t\u00e4ze we geljegi uly i\u015f orunlaryny d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bT\u00fcrkmenistan hem d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 sanly \u00f6s\u00fc\u015fine i\u015fje\u0148 go\u015ful\u00fdar. &#8220;T\u00fcrkmenistanda 2019-2025-nji \u00fdyllarda sanly ykdysady\u00fdeti \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 Konsepsi\u00fdasy&#8221; \u00fdaly resminamalar milli ykdysady\u00fdetimizi\u0148 bin\u00fdadyny berkid\u00fd\u00e4r.Okuw mekdeplerine we uniwersitetlere sanly ulgamlary\u0148 orna\u015fdyrylmagy (meselem, Oguz Han adyndaky In\u017eener-tehnologi\u00fdalar uniwersitetinde nanotehnologi\u00fda \u00fdaly t\u00e4ze ugurlary\u0148 \u00f6wredilmegi) \u00fdokary h\u00fcn\u00e4rli kadrlar \u00fc\u00e7in gi\u0148 m\u00fcmkin\u00e7ilikler a\u00e7\u00fdar.Sanly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 i\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi maglumatlary\u0148 goragydyr. \u015eahsy we d\u00f6wlet maglumatlaryny\u0148 howpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn etmek, \u00c4hlumumy tory netijeli pe\u00fddalanmagy\u0148 esasy \u015fertidir.<\/p>\n<p>\u200b\u00c4hlumumy tor, maglumatlary\u0148 erkin akymyny \u00fcpj\u00fcn etmek bilen, adamzady\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f taryhynda de\u0148siz-ta\u00fdsyz \u00f6wr\u00fcli\u015figi amala a\u015fyrdy. Ol di\u0148e bir enjamlary d\u00e4l, e\u00fdsem, ykdysady\u00fdetleri, medeni\u00fdetleri we ylmy pikirleri birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistany\u0148 hem bu global prosese i\u015fje\u0148 gatna\u015fmagy, d\u00f6wleti\u0148 ykdysady we durmu\u015f \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 m\u00f6h\u00fcm hereketlendiriji g\u00fc\u00fdj\u00fcdir.<\/p>\n<p>\u200bSanly geljegimiz bizi\u0148 \u00e4hlumumy tordan n\u00e4hili pe\u00fddalanmagymyza we maglumatlary\u0148 erkin akymyny d\u00f6redijilikli we howpsuz amala a\u015fyrmagymyza baglydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Allakuly\u00fdew Wepa<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 109-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XXI asyr sanly e\u00fd\u00fdamy\u0148 asyrydyr. Bu d\u00f6w\u00fcrde i\u0148 uly ba\u00fdlyk ne bitewi gazyklar, ne-de altyndyr; i\u0148 gymmatly zat Maglumat boldy. Bizi\u0148 d\u00f6wr\u00fcmizi\u0148 tehnologiki \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 d\u00fc\u00fdp bin\u00fdady bolsa \u00e4hli komp\u00fduter torlaryny birle\u015fdir\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly ulgam \u2013 \u00c4hlumumy Tor (Internet). Ol di\u0148e bir aragatna\u015fyk seri\u015fdesi d\u00e4l, e\u00fdsem, bilim, ykdysady\u00fdet we jemgy\u00fdet\u00e7ilik gatna\u015fyklaryny\u0148 t\u00e4ze gurlu\u015fyny emele getir\u00fd\u00e4n g\u00fc\u00fd\u00e7li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25649"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25650,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25649\/revisions\/25650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}