{"id":25703,"date":"2025-10-17T15:51:27","date_gmt":"2025-10-17T10:51:27","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25703"},"modified":"2025-10-17T15:51:27","modified_gmt":"2025-10-17T10:51:27","slug":"dasoguz-welayatynyn-milli-yadygarlikleri-taryhyn-we-ruhyyetin-gowher-gasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25703","title":{"rendered":"Da\u015foguz Wela\u00fdatyny\u0148 Milli \u00ddadyg\u00e4rlikleri- Taryhy\u0148 we Ruhy\u00fdeti\u0148 G\u00f6wher Ga\u015fy"},"content":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazygynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Da\u015foguz wela\u00fdaty gadymy Horezmi\u0148 merkezlerini\u0148 biri bolup, \u00f6z\u00fcnde Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrundaky m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 taryhyny we medeni mirasyny sakla\u00fdar. Bu \u00fderleri\u0148 i\u0148 g\u00f6rn\u00fckli \u00fdadyg\u00e4rlikleri tutu\u015f adamzat \u00fc\u00e7in gymmatly hasaplanyp, olary\u0148 esasy b\u00f6legi \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna girizilen &#8220;K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7&#8221; D\u00f6wlet taryhy-medeni goraghanasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b1. K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7: \u00ddUNESKO-ny\u0148 Mirasy<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 (K\u00f6\u00fdne\u00fcrgen\u00e7) orta asyrlarda Horezm d\u00f6wletini\u0148 pa\u00fdtagty bolup, ylmy\u0148, medeni\u00fdeti\u0148 we s\u00f6wdany\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen merkezlerini\u0148 biri hasaplanypdyr. Onu\u0148 binag\u00e4rlik toplumlary yslam binag\u00e4rligini\u0148 i\u0148 aja\u00fdyp nusgalaryny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 esasy taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri:<\/p>\n<p>\u200bG\u00fclli minarasy (Gutlug Temiri\u0148 minarasy): Orta Azi\u00fdany\u0148 i\u0148 be\u00fdik minaralaryny\u0148 biri (takyk 60 metre gola\u00fd), XII asyrda gurulyp ba\u015flanyp, XIV asyrda tamamlan\u00fdar. Onu\u0148 syr\u00e7aly bezegleri we aja\u00fdyp gurlu\u015fy ha\u00fdran galdyr\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bSoltan Teke\u015fi\u0148 k\u00fcmmeti: Horezm\u015falar d\u00f6wletini\u0148 i\u0148 be\u00fdik h\u00f6k\u00fcmdarlaryndan biri bolan Soltan Teke\u015fi\u0148 (XII asyr) guburhanasy. Onu\u0148 konus \u015fekilli, syr\u00e7aly bezegler bilen \u00f6rt\u00fclen g\u00fcmmezi sebiti\u0148 binag\u00e4rlik sungatyny\u0148 nusgasydyr.<\/p>\n<p>\u200bT\u00f6rebeg hanymy\u0148 k\u00fcmmeti: XIV asyra degi\u015fli bu \u00fdadyg\u00e4rlik Horezm binag\u00e4rligini\u0148 \u015fa be\u00fdikligi hasaplan\u00fdar. G\u00fcmmezini\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki t\u00e4sin mozaikalar we bezegleri\u0148 k\u00e4mil gurlu\u015fy d\u00fcn\u00fd\u00e4de se\u00fdrek du\u015f gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bIl Arslany\u0148 k\u00fcmmeti: XI-XII asyrlara degi\u015fli bu k\u00fcmmet Horezm\u015fany\u0148 atasy Il Arslany\u0148 aramg\u00e4hi hasaplan\u00fdar. Onu\u0148 konus g\u00f6rn\u00fc\u015fli, \u00fdarym a\u00fdlawly g\u00fcmmezi we bezegli kerpi\u00e7 gurlu\u015fy gadymylygy bilen tapawutlan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bNejmeddin Kubrany\u0148 aramg\u00e4hi we &#8220;\u00dc\u00e7 \u00fd\u00fcz altmy\u015f piri\u0148&#8221; k\u00fcmmetleri: Ruhy\u00fdet merkezi bolan bu toplum, sufiizmi\u0148 iri wekili \u015eyh Nejmeddin Kubrany\u0148 guburhanasy bolup, zy\u00fdarata gel\u00fd\u00e4nleri\u0148 mukaddes \u00fderidir.<\/p>\n<p>\u200bKyrk Molla galasy: K\u00f6ne\u00fcrgenji\u0148 i\u0148 gadymy b\u00f6legi bolup, bir wagtlar &#8220;Horezm\u015fa Mamuny\u0148 akademi\u00fdasy&#8221; \u00fderle\u015fen \u00fderi hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b2. Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 Ugrundaky Be\u00fdleki \u00ddadyg\u00e4rlikler<\/p>\n<p>\u200bDa\u015foguz wela\u00fdatyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7den ba\u015fga-da, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrunda \u00fderle\u015fen k\u00f6p sanly taryhy gala galyndylary, kerwensara\u00fdlar we aramg\u00e4hler bar.<\/p>\n<p>\u200bYzmyk\u015fir galasy: G\u00f6rogly etrabynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n gadymy gala bolup, orta asyrlary\u0148 taryhy-medeni gymmatlyklaryny\u0148 biri hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bZamah\u015faryny\u0148 mawzole\u00fdi: \u00ddene bir ruhy-taryhy \u00fdadyg\u00e4rlik bolup, yslam d\u00fcn\u00fd\u00e4sinde tanymal alymlary\u0148 we pygamberleri\u0148 aramg\u00e4hlerini\u0148 hataryna gir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b3. Taryhy Tapgyrlar we Miras<\/p>\n<p>\u200bWela\u00fdaty\u0148 \u00e7\u00e4klerinde ge\u00e7irilen arheologik gazuw-agtary\u015f i\u015fleri sebiti\u0148 taryhyny\u0148 has irki d\u00f6w\u00fcrlerine, \u00fdagny b.e. \u00f6\u0148ki V-VI m\u00fc\u0148\u00fdyllyklara (mysal \u00fc\u00e7in, \u00c7yry\u015fly duralgasy) degi\u015fli gymmatlyklary \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. \u015ee\u00fdle-de, arheologlar taryhy\u0148 d\u00fcrli d\u00f6w\u00fcrlerine, \u015fol sanda Antika d\u00f6wr\u00fcne (Kaparas) we orta asyrlara (Sadwar galasy, Kerwensara\u00fd \u00fdadyg\u00e4rligi) degi\u015fli galyndylary, \u00fdagny to\u00fdun k\u00fc\u00fdzeleri, suw ge\u00e7irijilerini\u0148 galyndylaryny we bi\u015fen to\u00fdun bezeg elementlerini tapdylar.<\/p>\n<p>\u200bDa\u015foguz wela\u00fdaty \u2014 taryhy\u0148 we medeni\u00fdeti\u0148, ylmy\u0148 we sungaty\u0148, \u015fe\u00fdle-de mukaddes ruhy ynamy\u0148 birle\u015fen \u00fderi bolup, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 ba\u00fd medeni-taryhy mirasyny\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesind\u00e4ki \u00e4hmi\u00fdetini a\u00fddy\u0148 g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bBu taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikler \u00fdurdu\u0148 taryhy-medeni mirasyny gorap saklamak bo\u00fdun\u00e7a milli maksatnamalary\u0148 \u00e7\u00e4ginde hemi\u015fe \u00f6wrenil\u00fd\u00e4r, rejele\u00fdi\u015f we abatla\u00fdy\u015f i\u015fleri alnyp baryl\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Huda\u00fdberdi\u00fdewa M\u00e4hrijemal<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 110-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazygynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Da\u015foguz wela\u00fdaty gadymy Horezmi\u0148 merkezlerini\u0148 biri bolup, \u00f6z\u00fcnde Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrundaky m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 taryhyny we medeni mirasyny sakla\u00fdar. Bu \u00fderleri\u0148 i\u0148 g\u00f6rn\u00fckli \u00fdadyg\u00e4rlikleri tutu\u015f adamzat \u00fc\u00e7in gymmatly hasaplanyp, olary\u0148 esasy b\u00f6legi \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna girizilen &#8220;K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7&#8221; D\u00f6wlet taryhy-medeni goraghanasyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. \u200b1. K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7: \u00ddUNESKO-ny\u0148 Mirasy \u200bK\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7 (K\u00f6\u00fdne\u00fcrgen\u00e7) orta asyrlarda Horezm d\u00f6wletini\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25703"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25704,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25703\/revisions\/25704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}