{"id":25708,"date":"2025-10-17T16:04:36","date_gmt":"2025-10-17T11:04:36","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25708"},"modified":"2025-10-17T16:04:36","modified_gmt":"2025-10-17T11:04:36","slug":"sahrihaybar-yadygarligi-beyik-yupek-yolunyn-ahal-sahasyndaky-sowda-merkezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25708","title":{"rendered":"\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00ddadyg\u00e4rligi Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00ddoluny\u0148 Ahal \u015eahasyndaky S\u00f6wda Merkezi"},"content":{"rendered":"<p>\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u2013 bu T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 G\u00f6kdepe etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015fahalaryny\u0148 biri bolan Nusa\u00fd-\u00dcrgen\u00e7 uguryny\u0148 \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015fen gadymy taryhy-arheologik \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Ol \u00f6z d\u00f6wr\u00fcnde di\u0148e bir ykdysady d\u00e4l, e\u00fdsem, medeni we sy\u00fdasy ta\u00fddan hem uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde bolan s\u00f6wda we oturymly nokatlary\u0148 biri bolupdyr. \u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdadyg\u00e4rligi G\u00f6kdepe etrap merkezinden takmynan 10 kilometr demirgazykda, G\u00f6kdepe da\u00fdhan birle\u015figini\u0148 demirgazyk \u00e7etinde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 amatly \u00fderle\u015fi\u015fi gadymy s\u00f6wda \u00fdollaryny\u0148 \u00e7atrygynda \u00fderle\u015fendigine \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b \u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdaly \u00fdadyg\u00e4rlikler k\u00f6p asyrlyk taryhy bolan obalardan \u015f\u00e4herlere \u00f6wr\u00fclen \u00fderleri\u0148 yzyna galan galyndysydyr. Ol, esasan, orta asyrlar d\u00f6wr\u00fcne, \u00fdagny Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 has i\u015fje\u0148 bolan d\u00f6w\u00fcrlerine degi\u015fli di\u00fdlip \u00e7aklanyl\u00fdar. Bu \u00fder Nusa\u00fd bilen Horezmi\u0148 (\u00dcrgen\u00e7) arasyndaky kerwen \u00fdolunda esasy d\u00fc\u015felgeleri\u0148 biri bolupdyr.\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdadyg\u00e4rligi Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrundaky s\u00f6wda nokatlaryny\u0148 n\u00e4hili guralandygyny we hereket edendigini \u00f6wrenmekde uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fdedir.Ol kerwenleri\u0148 dyn\u00e7 almak, i\u00fdmit we suw gorlaryny doldurmak \u00fc\u00e7in amatly \u00fder bolup hyzmat edipdir. S\u00f6wda kerwenleri bu \u00fderde howpsuzlykda bolup, \u00f6\u0148lerind\u00e4ki uzak \u00fdola ta\u00fd\u00fdarlanypdyrlar.<\/p>\n<p>\u200bBe\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrundaky islendik oturymly \u00fder \u00fdaly, \u015e\u00e4hriha\u00fdbar hem da\u015fary \u00fdurtlardan gelen harytlary\u0148 aly\u015f-\u00e7al\u015fygy we \u00fderli \u00f6n\u00fcmleri\u0148 (eger bolsa) \u00f6nd\u00fcrilmegi bilen me\u015fgullanypdyr. Arheologik tapyndylar bu \u00fderde s\u00f6wdany\u0148 we h\u00fcn\u00e4rment\u00e7iligi\u0148 \u00f6sendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. S\u00f6wda \u00fdoly di\u0148e bir harytlary d\u00e4l, e\u00fdsem, medeni\u00fdetleri, ylmy ide\u00fdalary we dinleri hem alyp ge\u00e7ipdir. \u015e\u00e4hriha\u00fdbar bu medeni gatna\u015fyklary\u0148 we \u00f6zara t\u00e4sirleri\u0148 bolup ge\u00e7en nokatlaryny\u0148 biridir.<\/p>\n<p>\u200bT\u00fcrkmenistanda taryhy \u00fdadyg\u00e4rlikleri, \u015fol sanda Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ugrundaky desgalary ylmy esasda \u00f6wrenmek bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6wlet maksatnamalary yzygiderli durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u015e\u00e4hriha\u00fdbarda alnyp barlan gazuw-agtary\u015f i\u015fleri sebiti\u0148 taryhy barada gymmatly maglumatlary \u00fd\u00fcze \u00e7ykardy. So\u0148ky \u00fdyllarda ge\u00e7irilen barlaglar netijesinde, \u015e\u00e4hriha\u00fdbar, Parzdepe, Da\u0148danakan \u00fdaly \u00fdadyg\u00e4rliklerde t\u00fcrkmen halkyny\u0148 taryhy bilen a\u00fdrylmaz baglany\u015fykly bolan gymmatly tapyndylar, \u015fol sanda t\u00fcrkmen alaba\u00fdyny\u0148 la\u00fddan we fa\u00fdansdan \u00fdasalan he\u00fdkeljiklerini\u0148 tapylmagy uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde boldy. Bu tapyndylar, t\u00fcrkmenleri\u0148 ata-babalaryny\u0148 alaba\u00fdlary k\u00f6peltm\u00e4ge, tohumyny gorap saklamaga uly \u00fcns berendigini\u0148 ylmy subutnamasydyr. Tapylan keramika \u00f6n\u00fcmleri, zikgelenen pullar we be\u00fdleki hojalyk esbaplary \u00fdadyg\u00e4rligi\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6sen d\u00f6wr\u00fcni\u0148 maddy medeni\u00fdetini a\u00e7yp g\u00f6rkezm\u00e4ge \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdadyg\u00e4rligi di\u0148e bir K\u00f6ne Sarahs, Abiwerd, Nusa\u00fd \u00fdaly uly \u015f\u00e4her haraba\u00e7ylyklaryny\u0148 k\u00f6legesinde galan ki\u00e7ijik nokat bolman, e\u00fdsem, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 ykdysady damarlaryny\u0148 n\u00e4hili i\u015fl\u00e4ndigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n gymmatly \u00e7e\u015fmedir. T\u00fcrkmenistany\u0148 milli-ruhy medeni mirasyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde, onu\u0148 \u00f6wrenilmegi we gorap saklanmagy geljekki nesiller \u00fc\u00e7in bahasyna \u00fdetip bolmajak taryhy maglumatdyr. \u015e\u00e4hriha\u00fdbar taryhy\u0148 uzak \u00fdollaryny\u0148 \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015fen, s\u00f6wda kerwenlerini\u0148 sesi, medeni\u00fdetleri\u0148 gary\u015fmagy we adamlary\u0148 ykballaryny\u0148 kesi\u015fen \u00fderi bolan gadymy mekandyr.\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdadyg\u00e4rligi &#8211; Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 Nusa\u00fd-\u00dcrgen\u00e7 \u015fahasyny\u0148 \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015fen s\u00f6wda nokatlaryny\u0148 biri bolupdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Juma\u00fdewa Arzyg\u00fcl<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 110-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u2013 bu T\u00fcrkmenistany\u0148 Ahal wela\u00fdatyny\u0148 G\u00f6kdepe etrabyny\u0148 \u00e7\u00e4ginde, Be\u00fdik \u00dd\u00fcpek \u00fdoluny\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015fahalaryny\u0148 biri bolan Nusa\u00fd-\u00dcrgen\u00e7 uguryny\u0148 \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015fen gadymy taryhy-arheologik \u00fdadyg\u00e4rlikdir. Ol \u00f6z d\u00f6wr\u00fcnde di\u0148e bir ykdysady d\u00e4l, e\u00fdsem, medeni we sy\u00fdasy ta\u00fddan hem uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde bolan s\u00f6wda we oturymly nokatlary\u0148 biri bolupdyr. \u015e\u00e4hriha\u00fdbar \u00fdadyg\u00e4rligi G\u00f6kdepe etrap merkezinden takmynan 10 kilometr demirgazykda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25708"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25709,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25708\/revisions\/25709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}