{"id":25724,"date":"2025-10-18T21:42:31","date_gmt":"2025-10-18T16:42:31","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25724"},"modified":"2025-10-18T21:42:31","modified_gmt":"2025-10-18T16:42:31","slug":"gok-gozler-we-duygurlyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25724","title":{"rendered":"G\u00f6k G\u00f6zler we Du\u00fdgurlyk"},"content":{"rendered":"<p>\u200bAdam bedenini\u0148 i\u0148 esasy syrlaryny\u0148 biri, da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi\u0148 (meselem, g\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148kini\u0148) adamy\u0148 fiziki we psihologiki h\u00e4si\u00fdetlerine n\u00e4hili t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4nligidir. Halk arasynda we hatda k\u00e4bir ylmy barlaglarda g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 be\u00fdleki adamlara garany\u0148da agyra has du\u00fdgur bol\u00fdandygy barada pikirler \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcl\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bG\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148ki, esasan, melanin atly pigmenti\u0148 mukdary bilen kesgitlen\u00fd\u00e4r.Bu pigmenti\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligine jogap ber\u00fd\u00e4n esasy gen, OCA2 we o\u0148a \u00fdakyn bolan HERC2 genleridir. Alymlar bu genleri\u0148 di\u0148e bir g\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148kine d\u00e4l, e\u00fdsem, be\u00fdleki bedeni\u0148 funksi\u00fdalaryna hem t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4ndigini \u00e7akla\u00fdarlar.G\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148ki bilen agyra \u00e7ydamlylyk arasyndaky baglany\u015fyk baradaky esasy teori\u00fda, g\u00f6z re\u0148kine t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4n genleri\u0148 agyryny be\u00fdleki zatlar bilen du\u00fdmakda we o\u0148a reaksi\u00fda bildirmekde uly orny bar bolan bejergini\u0148 mehanizmlerine (meselem, endorfinler) t\u00e4sir etmegi bilen d\u00fc\u015f\u00fcndiril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>K\u00e4bir lukman\u00e7ylyk barlaglary, a\u00fdratyn-da dogrum wagtyndaky agyryny \u00f6wrenenler, g\u00f6k \u00fda-da \u00fda\u015fyl g\u00f6zli a\u00fdallary\u0148 go\u0148ur g\u00f6zli a\u00fdallara garany\u0148da azyrak agyry dindiriji seri\u015fdeleri talap edendigini, \u00fdagny agyra has \u00e7ydamly bolandygyny \u00fda-da agyra gar\u015fy has gowy gorany\u015f mehanizmlerini\u0148 bardygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Melanin, ne\u00fdronlary goramaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4n \u00fdaly g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r. G\u00f6k g\u00f6zli adamlarda melanin pes bolany \u00fc\u00e7in, k\u00e4bir ne\u00fdrologik du\u00fdgurlyklara has \u00fdykgyn ed\u00fd\u00e4ndigi barada \u00e7aklamalar bar.Esasy pikir, melanin derejesini dolandyr\u00fdan genleri\u0148 agyry signallaryny be\u00fdn\u00e4 \u00fdetir\u00fd\u00e4n ne\u00fdrotransmitterlere (himiki maddalar) hem t\u00e4sir etmegi m\u00fcmkin. \u015eol seb\u00e4pli, g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 agyny\u0148 \u00e7\u00e4gini\u0148 pes bolmagy (\u00fdagny, has ki\u00e7i agyny hem g\u00fc\u00fd\u00e7li du\u00fdmagy) \u00e7ak edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Alymlar g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 di\u0148e bir agyra d\u00e4l, e\u00fdsem be\u00fdleki da\u015fky t\u00e4sirlere hem has du\u00fdgur bolup biljekdigini bell\u00e4p ge\u00e7\u00fd\u00e4rler. K\u00e4bir barlaglar g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 alkogoly\u0148 t\u00e4sirine has \u00e7alt d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4ndigini we onu\u0148 t\u00e4sirini\u0148 has uzak dowam ed\u00fd\u00e4ndigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Bu, be\u00fdleki ne\u00fdrologik du\u00fdgurlygy\u0148 bar bolmagyny\u0148 subutnamasy bolup biler.Melanin g\u00f6zleri UV \u015f\u00f6hlelerinden gora\u00fdar. G\u00f6k g\u00f6zli adamlarda melanin az bolany \u00fc\u00e7in, olar G\u00fcnden we \u00fdagtylykdan has k\u00f6p azar \u00e7ek\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki wagtda, g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 agyra be\u00fdleki adamlara garany\u0148da &#8220;ynjalyga has duygur&#8221; di\u00fdip kesgitl\u00e4p boljak \u00fdeke-t\u00e4k we doly subutnamasy \u00fdok. Ylmy netijeler gar\u015fylykly we \u00e7yl\u015fyrymly.<\/p>\n<p>\u200bK\u00e4bir barlaglar (meselem, dogrum agyrysy) g\u00f6k g\u00f6zlileri\u0148 has \u00e7ydamly bolmagyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bBe\u00fdleki genetik teori\u00fdalar bolsa, olary\u0148 has du\u00fdgur bolmagyny \u00e7akla\u00fdar.G\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148kini kesgitle\u00fd\u00e4n genler ynsan bedenini\u0148 aglaba ulgamyna (di\u0148e bir g\u00f6zlere d\u00e4l-de, ne\u00fdrologik we endokrin ulgamlara) t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in, g\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148ki bilen agyra du\u00fdgurlyk arasynda genetiki baglany\u015fyk bolmagy m\u00fcmkin, \u00fd\u00f6ne bu baglany\u015fyk entek doly \u00f6wrenilmeli we tassyklanmaly.<\/p>\n<p>\u200bAdam agyryny du\u00fdanda, bu du\u00fdgy di\u0148e bir genlerden d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f tejribesinden, psihologiki \u00fdagda\u00fddan we medeni d\u00fc\u015f\u00fcnjelerden hem g\u00fc\u00fd\u00e7li t\u00e4sir al\u00fdar. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in, \u00e4hli g\u00f6k g\u00f6zli adamlary bir topara degi\u015fli edip, olary\u0148 agyra du\u00fdgurlygyny kesgitlemek dogry bolmaz. Her bir adam \u00f6zbolu\u015fly we a\u00fdratyn du\u00fdgurlyga e\u00fdedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Babajy\u00fdew Mekan<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 111-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bAdam bedenini\u0148 i\u0148 esasy syrlaryny\u0148 biri, da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi\u0148 (meselem, g\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148kini\u0148) adamy\u0148 fiziki we psihologiki h\u00e4si\u00fdetlerine n\u00e4hili t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4nligidir. Halk arasynda we hatda k\u00e4bir ylmy barlaglarda g\u00f6k g\u00f6zli adamlary\u0148 be\u00fdleki adamlara garany\u0148da agyra has du\u00fdgur bol\u00fdandygy barada pikirler \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcl\u00fd\u00e4r. \u200bG\u00f6z\u00fc\u0148 re\u0148ki, esasan, melanin atly pigmenti\u0148 mukdary bilen kesgitlen\u00fd\u00e4r.Bu pigmenti\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligine jogap ber\u00fd\u00e4n esasy gen, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25724"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25725,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25724\/revisions\/25725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}