{"id":25752,"date":"2025-10-18T21:56:32","date_gmt":"2025-10-18T16:56:32","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25752"},"modified":"2025-10-18T21:56:32","modified_gmt":"2025-10-18T16:56:32","slug":"and-daglarynyn-belentliginde-yerlesyan-inklaryn-gadymy-saheri-macu-pikcu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25752","title":{"rendered":"And daglaryny\u0148 belentliginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Inklary\u0148 gadymy \u015f\u00e4heri Ma\u00e7u Pik\u00e7u"},"content":{"rendered":"<p>\u200bMa\u00e7u Pik\u00e7u (ke\u00e7ua dilinde: Machu Pikchu, &#8220;K\u00f6ne Dag&#8221; \u00fda-da &#8220;K\u00f6ne Zirwe&#8221;) Peru d\u00f6wletini\u0148 Kuskony\u0148 (Cusco) demirgazyk-g\u00fcnbatarynda, And daglaryny\u0148 belentliginde, takmynan \\text{2,430 metr} (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelere g\u00f6r\u00e4 \\text{2,350 metr}) be\u00fdiklikde, Urubamba der\u00fdasyny\u0148 j\u00fclgesini\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki bir depe \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Inklary\u0148 gadymy \u015f\u00e4heridir.Taryh\u00e7ylary\u0148 \u00e7aklamagyna g\u00f6r\u00e4, ol Inka imperatory Pa\u00e7akuti \u00ddupanki (Pachacuti Yupanqui) tarapyndan 1450-nji \u00fdyllarda gurulyp ba\u015flanypdyr.Onu\u0148 n\u00e4me \u00fc\u00e7in gurulandygy barada anyk \u00fdazma\u00e7a maglumat \u00fdok. \u00c7aklamalara g\u00f6r\u00e4:<\/p>\n<p>\u200bImperator Pa\u00e7akutini\u0148 ka\u015fa\u0148 m\u00fclki we dyn\u00e7 aly\u015f \u00fderi.<\/p>\n<p>\u200bMukaddes dini merkez we astronomiki g\u00f6zeg\u00e7ilik nokady.<\/p>\n<p>\u200bStrategiki gorany\u015f \u00fderi.<\/p>\n<p>\u200b Ispan basybalyjylary Inka imperi\u00fdasyna gelmezden ozal, takmynan bir asyr so\u0148ra,1532-nji \u00fdyllar t\u00f6wereginde, \u015f\u00e4her syrly \u00fdagda\u00fdda terk edilipdir. Munu\u0148 seb\u00e4bi, ispanlary\u0148 getiren \u00e7e\u00e7ek \u00fdaly \u00fdokan\u00e7 keselleri bolmagy m\u00fcmkin. Ispan basybalyjylaryny\u0148 bu \u015f\u00e4heri tapmandygy seb\u00e4pli, asyrlar bo\u00fdy je\u0148\u0148ellikde gizlin galypdyr. Ony 1911-nji \u00fdylda Amerikaly taryh\u00e7y we arheolog Hiram Bingham halkara jemgy\u00fdet\u00e7iligine m\u00e4lim etdi. Emma, \u00fderli ilat \u015f\u00e4heri\u0148 bardygyny bil\u00fd\u00e4rdi we Bingham gelende ekeran\u00e7ylyk terassalaryny ulan\u00fdardylar. \u015e\u00e4heri\u0148 aja\u00fdyplygy, onu\u0148 And daglaryny\u0148 \u00e7etin \u00fderinde, uly se\u00fdsmiki howpy bolan zolakda gurulmagydyr.<\/p>\n<p>\u200bMa\u00e7u Pik\u00e7uny\u0148 esasy a\u00fdratynlygy, Inklary\u0148 ussatlyk bilen kesilen da\u015f bloklaryny biri-birine gaty \u00fdakyn \u00fderle\u015fdirip, arasynda hi\u00e7 hili suwag (\u00e7amyr) ulanmazdan guran binalarydyr. Bu usul, diwarlary \u00fder titremelerine durnukly edipdir.Peru \u00fdygy-\u00fdygydan \u00fder titremeleri bol\u00fdan zolakda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Emma Inklary\u0148 gurlu\u015fyk usullary (da\u015flary\u0148 s\u00fc\u00fd\u015fm\u00e4ge we yzyna ga\u00fddyp gelm\u00e4ge ukyplylygy) binalary\u0148 \u00fdykylmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni alypdyr.<\/p>\n<p>\u200bIAstronomiki g\u00f6zeg\u00e7ilik \u00fc\u00e7in ulanylan we g\u00fcn\u00fc\u0148 dog\u015funa g\u00f6r\u00e4 \u00fderle\u015fdirilen gurlu\u015f. Dini \u00e4hmi\u00fdeti bolan, aja\u00fdyp da\u015f ussatlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n bina.G\u00fcn\u00fc\u0148 gadyrlygy manysyny ber\u00fd\u00e4n mukaddes da\u015f. Onu\u0148 k\u00f6legesiz bol\u00fdan pursatlarynda astronomiki \u00fda-da wagt hasaplamak \u00fc\u00e7in ulanylandygy \u00e7aklanyl\u00fdar.Gurlu\u015fygy\u0148 takmynan 60%} g\u00f6terimini\u0148 \u00fderastyndadygy \u00e7aklanyl\u00fdar. Bu \u00fderasty desgalar esasan suw sowujy kanallardan we drena\u017e ulgamlaryndan ybaratdyr.<\/p>\n<p>\u200b1983-nji \u00fdyldan b\u00e4ri \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Mirasyny\u0148 sanawynda dur\u00fdar.<\/p>\n<p>2007-nji \u00fdylda \u00e4hlihalk ses bermesi bilen D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 T\u00e4ze \u00ddedi T\u00e4sinligini\u0148 biri h\u00f6km\u00fcnde sa\u00fdlandy. D\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 k\u00f6p zy\u00fdarat edil\u00fd\u00e4n taryhy \u00fderlerinden biridir. \u00dderi gorap saklamak \u00fc\u00e7in, her g\u00fcn baryp g\u00f6r\u00fd\u00e4n sy\u00fdahat\u00e7ylary\u0148 sany \u00e7\u00e4klendiril\u00fd\u00e4r.: Esasy sy\u00fdahat usullary: Inka \u00fdodasy (\u00fd\u00f6rite arheologik \u00fd\u00f6relge), otly bilen Aguas Calientes \u015f\u00e4her\u00e7esine baryp, so\u0148ra otobus \u00fda-da py\u00fdada \u00fd\u00f6relge bilen \u00fdokary \u00e7ykmak.Ma\u00e7u Pik\u00e7u, Inklary\u0148 medeni we in\u017eener\u00e7ilik zehinini\u0148, \u015fe\u00fdle hem adamy\u0148 tebigat bilen sazla\u015fykly \u00fda\u015famagyny\u0148 i\u0148 aja\u00fdyp nusgasydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Ybra\u00fdymowa A\u00fdjemal<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 111-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bMa\u00e7u Pik\u00e7u (ke\u00e7ua dilinde: Machu Pikchu, &#8220;K\u00f6ne Dag&#8221; \u00fda-da &#8220;K\u00f6ne Zirwe&#8221;) Peru d\u00f6wletini\u0148 Kuskony\u0148 (Cusco) demirgazyk-g\u00fcnbatarynda, And daglaryny\u0148 belentliginde, takmynan \\text{2,430 metr} (k\u00e4bir \u00e7e\u015fmelere g\u00f6r\u00e4 \\text{2,350 metr}) be\u00fdiklikde, Urubamba der\u00fdasyny\u0148 j\u00fclgesini\u0148 \u00fcst\u00fcnd\u00e4ki bir depe \u00fcst\u00fcnde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Inklary\u0148 gadymy \u015f\u00e4heridir.Taryh\u00e7ylary\u0148 \u00e7aklamagyna g\u00f6r\u00e4, ol Inka imperatory Pa\u00e7akuti \u00ddupanki (Pachacuti Yupanqui) tarapyndan 1450-nji \u00fdyllarda gurulyp ba\u015flanypdyr.Onu\u0148 n\u00e4me \u00fc\u00e7in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25752"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25752"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25753,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25752\/revisions\/25753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}