{"id":25808,"date":"2025-10-21T10:48:46","date_gmt":"2025-10-21T05:48:46","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25808"},"modified":"2025-10-21T10:48:46","modified_gmt":"2025-10-21T05:48:46","slug":"inlis-dilinin-gadymy-taryhy-we-hazirki-yagdayy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25808","title":{"rendered":"I\u0148lis dilini\u0148 gadymy taryhy we h\u00e4zirki \u00fdagda\u00fdy"},"content":{"rendered":"<p>I\u0148lis dilini\u0148 \u00fda\u00fdramagy di\u0148e bir ene dilli \u00fdurtlarda d\u00e4l, e\u00fdsem k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin ikinji dil h\u00f6km\u00fcnde \u00fda\u00fdrady \u2014 bu bolsa onu\u0148 global dil (umumy gatna\u015fyk dili) bolmagyna seb\u00e4p boldy.<\/p>\n<p>I\u0148lis dili Angli\u00fdany\u0148 we Be\u00fdik Britani\u00fdany\u0148 resmi dili, AB\u015e-ny\u0148 31 \u015ftatyny\u0148 resmi dili, Irlandi\u00fdany\u0148, Kanadany\u0148 we Maltany\u0148 resmi iki dilini\u0148 biri, Awstrali\u00fdany\u0148 we T\u00e4ze Zelandi\u00fdany\u0148 resmi dili. Ol Azi\u00fdany\u0148 k\u00e4bir d\u00f6wletinde (Hindistan, P\u00e4kistan we be\u00fdlekiler) resmi dil h\u00f6km\u00fcnde ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Hindi-\u00fdewropa diller ma\u015fgalasyny\u0148 german diline degi\u015fli. Ene dili h\u00f6km\u00fcnde ulanyjylary\u0148 sany 410 milliona gola\u00fd, ikinji dili h\u00f6km\u00fcnde g\u00fcrle\u00fd\u00e4nler hem 1 milliard t\u00f6weregi. BMG-ni\u0148 alty resmi we i\u015f dillerini\u0148 biri.<\/p>\n<p>\u015eu dili\u0148 leksikasyny\u0148 70 g\u00f6terimi alynma s\u00f6zlerdendir. \u00ddazuwy latyn elipbi\u00fdsini\u0148 esasynda VII asyrdan b\u00e4ri dowam edip gel\u00fd\u00e4r. D\u00fcrs \u00fdazuwynda d\u00e4be \u00f6wr\u00fclen \u00fdazuw esasy orun e\u00fdele\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki zaman i\u0148lis dilini\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni tutanlar \u2013 german ta\u00fdpalary angllar,sakslar we \u00fdutlar bolup,V asyry\u0148 ortalarynda Britan adalaryna g\u00f6\u00e7\u00fcp gelipdirler.\u015eu d\u00f6w\u00fcrde olary\u0148 dilleri nemes we frisleri\u0148k\u00e4 \u00fdakyn bolupdyr we ol \u00f6z\u00fcni\u0148 so\u0148ky \u00f6s\u00fc\u015finde,be\u00fdleki german dillerinden arasyny a\u00e7ypdyr.Gadymy i\u0148lis dili bolan,anglo-sakson dili (k\u00f6p sanly barlag ge\u00e7irijiler gadymy i\u0148lis dili hasapla\u00fdarlar) az \u00f6zgeri\u015flere sezewar bolupdyr.I\u0148lis dili \u00fd\u00fcz\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda \u00dderde i\u0148 k\u00f6p ulanyl\u00fdan dilleri\u0148 biri.O\u0148a Be\u00fdik Britani\u00fdany\u0148 alyp baran sy\u00fdasaty,esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstrali\u00fdada alyp baran sy\u00fdasatlary \u00fdardam edipdir.Ikinji Jahan ur\u015fundan so\u0148ra i\u0148lis dilini\u0148 \u00e4hmi\u00fdeti has artdy.H\u00e4zirki wagtda d\u00f6w\u00fcrle\u00fdin we d\u00f6w\u00fcrle\u00fdin d\u00e4l ne\u015firler,telewideni\u00fde,kino,radio,kitaphana fondlary,i\u0148lis Internet sektory we be\u00fdleki \u00e7e\u015fmelerden ybarat i\u0148lis dilind\u00e4ki maglumatlar gi\u0148i\u015fligine,m\u00f6\u00e7berine we mazmunyna g\u00f6r\u00e4 de\u0148siz ta\u00fdsyz.Inlis dilinde \u00e4girt uly m\u00f6\u00e7berde \u00e7eper we ylmy-tehniki edebi\u00fdatlar \u00fdazylan.Tehniki,tehnologik,patent resminamalary,ylmy eserler k\u00f6plen\u00e7 i\u0148lis dilinde \u00fdazylyp,so\u0148ra be\u00fdleki dillere terjime edilipdir.Bulary\u0148 \u00e4hlisi i\u0148lis dilini d\u00fcn\u00fd\u00e4de aragatna\u015fygyny\u0148 m\u00f6h\u00fcm seri\u015fdesine \u00f6w\u00fcr\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>A\u015fakda i\u0148lis dilini\u0148 gi\u0148den ulanyl\u00fdan we resmi dil h\u00f6km\u00fcnde kabul edilen birn\u00e4\u00e7e \u00fdurtlary we olary\u0148 a\u00fdratynlyklaryny g\u00f6rkezip ge\u00e7eli\u0148.<\/p>\n<p>AB\u015e<\/p>\n<p>AB\u015e-da i\u0148lis dili formallykda federal derejede resmi dil bolup durma\u00fdan bolsa-da, k\u00e4bir \u015f\u00e4herlerde i\u0148 gi\u0148 \u00fda\u00fdran dili we resmi i\u015flerde ulanyl\u00fdan dil hasaplanyl\u00fdar. \u015eol bir wagtda, AB\u015e-da birn\u00e4\u00e7e be\u00fdleki diller hem gi\u0148den ulanyl\u00fdar, bu \u00fdurt k\u00f6p dilli toplum bolup dur\u00fdar.<\/p>\n<p>Be\u00fdik Britani\u00fda<\/p>\n<p>Britani\u00fda i\u0148lis dilini\u0148 k\u00f6ki bolan \u00fdurtlary\u0148 biridir \u2014 bu \u00fderde i\u0148lis dili esasy we resmi dil bolup, jemgy\u00fdet\u00e7ilik, bil\u00adim, administrati\u00adw i\u015flerde gi\u0148den ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Hindistan<\/p>\n<p>Hindistanda i\u0148lis dili d\u00f6wlet dili h\u00f6km\u00fcnde ulanyl\u00fdar. Bu dil Hindistanda bilim ulgamynda we h\u00f6k\u00fcmet i\u015flerinde m\u00f6h\u00fcm orun e\u00fdele\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Hindistanda i\u0148lis dili bilen birlikde k\u00f6p sanly \u00fderli diller hem bar.<\/p>\n<p>Nigeri\u00fda<\/p>\n<p>Nigeri\u00fda Afrikany\u0148 i\u0148 uly i\u0148lis dilini ulan\u00fdan \u00fdurtlaryny\u0148 biridir \u2014 bu \u00fdurt resmi i\u015flerde i\u0148lis dilini ulan\u00fdar. Nigeri\u00fdada i\u0148lis dili d\u00fcrli halklary\u0148 arasyndaky gatna\u015fyk diline hem \u00f6wr\u00fcldi.<\/p>\n<p>Singapur<\/p>\n<p>Singapurda 4 sany resmi dil bar \u015fe\u00fdle-de bolsa, i\u0148lis dili biznesde, bilimde, h\u00f6k\u00fcmet i\u015flerinde esasy dil h\u00f6km\u00fcnde kabul edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>D\u00fcrli halklary\u0148 arasynda dil arkaly global gatna\u015fyk m\u00f6h\u00fcm rol o\u00fdna\u00fdar \u015fu nukda\u00fdzaradan hem i\u0148lis dili d\u00fcrli milletleri\u0148 we sebitleri\u0148 arasynda \u00e4hlumumy dil h\u00f6km\u00fcnde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>I\u0148lis dili \u00fd\u00fcz\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 k\u00f6p ulanyl\u00fdan dilleri\u0148 biri bolup galdy. O\u0148a Be\u00fdik Britani\u00fdany\u0148 alyp baran sy\u00fdasaty, esasan hem Demirgazyk Amerikada we Awstrali\u00fdada alyp baran sy\u00fdasatlary \u00fdardam berdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0<em><strong>G\u00fclruh BERDIMYRADOWA\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Da\u015foguz \u015f\u00e4herini\u0148 33-nji \u00e7agalar bakja-bagyny\u0148 i\u0148lis dili mugallymy<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I\u0148lis dilini\u0148 \u00fda\u00fdramagy di\u0148e bir ene dilli \u00fdurtlarda d\u00e4l, e\u00fdsem k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin ikinji dil h\u00f6km\u00fcnde \u00fda\u00fdrady \u2014 bu bolsa onu\u0148 global dil (umumy gatna\u015fyk dili) bolmagyna seb\u00e4p boldy. I\u0148lis dili Angli\u00fdany\u0148 we Be\u00fdik Britani\u00fdany\u0148 resmi dili, AB\u015e-ny\u0148 31 \u015ftatyny\u0148 resmi dili, Irlandi\u00fdany\u0148, Kanadany\u0148 we Maltany\u0148 resmi iki dilini\u0148 biri, Awstrali\u00fdany\u0148 we T\u00e4ze Zelandi\u00fdany\u0148 resmi dili. Ol [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25808"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25810,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25808\/revisions\/25810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}