{"id":25863,"date":"2025-10-22T19:09:59","date_gmt":"2025-10-22T14:09:59","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25863"},"modified":"2025-10-22T19:09:59","modified_gmt":"2025-10-22T14:09:59","slug":"lagyl-soygi-dasynyn-meshurlygy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25863","title":{"rendered":"Lagyl s\u00f2\u00ffg\u00ec da\u015fyny\u00f1 me\u015fhurlygy"},"content":{"rendered":"<p>Lagyl (\u0420\u0443\u0431\u0438\u043d, Ruby) da\u015fy, gymmatbaha da\u015flary\u0148 i\u0148 me\u015fhurlaryny\u0148 we taryhy \u00e4hmi\u00fdetlilerini\u0148 biridir. Ol \u00f6z\u00fcni\u0148 do\u00fdgun gyzyl re\u0148ki, uly gatylygy we simwoliki manysy bilen tapawutlanypdyr.Lagyl asyrlar bo\u00fdy G\u00fc\u00fdji, S\u00f6\u00fdgini we Durmu\u015fy a\u0148lad\u00fdan da\u015f h\u00f6km\u00fcnde tanal\u00fdar. Gyzyl re\u0148ki seb\u00e4pli Lagyl, y\u015fk we romantiki s\u00f6\u00fdgini\u0148 i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li ny\u015fany hasaplan\u00fdar. K\u00f6plen\u00e7 du\u00fdgulary\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we hemi\u015felikligini a\u0148lad\u00fdan sowgat h\u00f6km\u00fcnde beril\u00fd\u00e4r.Onu\u0148 baky re\u0148ki we gatylygy, wepalylygy we sadakatlylygy, iki ynsany\u0148 arasyndaky pugta gatna\u015fygy nygta\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bGadym d\u00f6w\u00fcrlerde Lagyl da\u015fyny dakynan adamy\u0148 du\u015fmanlaryndan goranjakdygyna we hi\u00e7 kimden gorkmajagyna ynanylypdyr. Onu\u0148 re\u0148ki gan bilen baglany\u015fykly bolany \u00fc\u00e7in, durmu\u015fy\u0148 we g\u00fc\u00fdj\u00fc\u0148 \u00e7e\u015fmesi hasaplanypdyr. Ol adamy\u0148 enerjisini artdyryp, ga\u00fdratlylygyny g\u00fc\u00fd\u00e7lendir\u00fd\u00e4r di\u00fdlip ynanlypdyr.K\u00f6p medeni\u00fdetlerde we \u015falyk t\u00e4\u00e7lerinde Lagyl, i\u0148 \u00fdokary h\u00e4kimi\u00fdeti we abra\u00fdy a\u0148ladypdyr.<\/p>\n<p>\u200bLagyly\u0148 bagt we rowa\u00e7lyk getir\u00fd\u00e4ndigine ynanlyp, ba\u00fdlygy we maddy b\u00e4hbidi \u00f6z\u00fcne \u00e7ek\u00fd\u00e4n da\u015f h\u00f6km\u00fcnde ulanylypdyr.<\/p>\n<p>\u200bLagyl i\u0148 gadymy gymmatbaha da\u015flary\u0148 biridir.<\/p>\n<p>Hindistanda Lagyl &#8220;Ratnaraj&#8221; (gymmatbaha da\u015flary\u0148 \u015fasy) di\u00fdlip atlandyrylypdyr. Olar, Lagyly\u0148 adamy\u0148 durmu\u015fynda \u00f6\u0148e gitmegine we agzalalykdan goramagyna \u00fdardam ed\u00fd\u00e4ndigine ynan\u00fdardylar. Taryhy ta\u00fddan i\u0148 gowy we i\u0148 gymmat Lagyllary\u0148 \u00e7yk\u00fdan esasy \u00fderi M\u00fdanma (\u00f6\u0148ki Burma) bolup, esasan hem Mogok j\u00fclgesinde tapylan &#8220;Pigeon&#8217;s Blood&#8221; (Kepderi\u0148 gany) atly do\u00fdgun gyzyl re\u0148kli Lagyllar \u00fdokary baha e\u00fde bolupdyr.Lagyl, d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 me\u015fhur \u015fa zynatlarynda we kolleksi\u00fdalarynda gi\u0148den ulanylypdyr.<\/p>\n<p>\u200bLagyl, mineralogi\u00fda we zerger\u00e7ilik nukda\u00fdnazaryndan birn\u00e4\u00e7e a\u00fdratynlyklar bilen tapawutlan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b \u015ekalasy bo\u00fdun\u00e7a 9-njy dereje bilen, di\u0148e Almazdan (10) so\u0148 ikinji gaty mineraldyr. Bu, ony \u00e7yzylmalara we k\u00f6nelem\u00e4 gaty \u00e7ydamly ed\u00fd\u00e4r.Lagyl \u00fdylylyga we himiki t\u00e4sirlere gaty durnukly bolup, zynat \u00fc\u00e7in i\u0148 amatly da\u015flary\u0148 biridir.<\/p>\n<p>Lagyl mineralogi\u00fda ta\u00fddan Korund toparyna degi\u015flidir (\\text{Al}_2\\text{O}_3 &#8211; Al\u00fdumin oksidi). Korunda gyzyl re\u0148ki ber\u00fd\u00e4n element bolsa Hromdur (\\text{Cr}). Hrom garyndysy n\u00e4\u00e7e k\u00f6p bolsa, re\u0148k \u015fon\u00e7a-da gyzylymtyl we do\u00fdgun bolar.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6p Lagyllar (esasan hem M\u00fdanmadan \u00e7ykanlar) UV (ultragyzyl) \u015f\u00f6hle astynda \u00fda-da hatda g\u00fcn \u015f\u00f6hlesinde-de a\u00e7yk gyzyl \u00fda-da al re\u0148kde \u00fdalpyldap bil\u00fd\u00e4rler (bu hadysa fluoressensi\u00fda di\u00fdil\u00fd\u00e4r). Bu, Lagyly\u0148 g\u00f6zelligini artdyr\u00fdan esasy a\u00fdratynlygydyr.K\u00e4bir Lagyllarda (esasan kaba\u015fon g\u00f6rn\u00fc\u015finde kesilenlerinde), da\u015fy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnde y\u015fygy\u0148 t\u00e4siri bilen alty sany \u015f\u00f6hleli \u00fdyldyz \u015fekili pe\u00fdda bol\u00fdar. Bu hadysa Asterizm di\u00fdil\u00fd\u00e4r we \u015fe\u00fdle Lagyllara \u00ddyldyz Lagyl di\u00fdil\u00fd\u00e4r. Bu, da\u015fy\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki i\u0148 in\u00e7e rutil i\u0148\u0148elerini\u0148 y\u015fygy \u00fda\u00fdratmagy netijesinde \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar.Bazarda bar bolan Lagyllary\u0148 k\u00f6p b\u00f6legi (90%-den gowragy) da\u015fy\u0148 re\u0148kini we durlulygyny gowulandyrmak \u00fc\u00e7in \u00fdylylyk bilen bejeril\u00fd\u00e4r. Bu, kabul edilen we gi\u0148den \u00fda\u00fdran praktikadyr, \u00fd\u00f6ne da\u015fy\u0148 bahasy we bahalandyryly\u015fy \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcmdir. Bejerilmedik, tebigy we \u00fdokary hilli Lagyllar i\u0148 gymmatly hasaplanyl\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Garaja\u00fdewa G\u00fcljemal<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 114-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lagyl (\u0420\u0443\u0431\u0438\u043d, Ruby) da\u015fy, gymmatbaha da\u015flary\u0148 i\u0148 me\u015fhurlaryny\u0148 we taryhy \u00e4hmi\u00fdetlilerini\u0148 biridir. Ol \u00f6z\u00fcni\u0148 do\u00fdgun gyzyl re\u0148ki, uly gatylygy we simwoliki manysy bilen tapawutlanypdyr.Lagyl asyrlar bo\u00fdy G\u00fc\u00fdji, S\u00f6\u00fdgini we Durmu\u015fy a\u0148lad\u00fdan da\u015f h\u00f6km\u00fcnde tanal\u00fdar. Gyzyl re\u0148ki seb\u00e4pli Lagyl, y\u015fk we romantiki s\u00f6\u00fdgini\u0148 i\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7li ny\u015fany hasaplan\u00fdar. K\u00f6plen\u00e7 du\u00fdgulary\u0148 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we hemi\u015felikligini a\u0148lad\u00fdan sowgat h\u00f6km\u00fcnde beril\u00fd\u00e4r.Onu\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25863"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25863"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25863\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25864,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25863\/revisions\/25864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}