{"id":25874,"date":"2025-10-22T20:52:44","date_gmt":"2025-10-22T15:52:44","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25874"},"modified":"2025-10-22T20:52:44","modified_gmt":"2025-10-22T15:52:44","slug":"stambuldaky-topkapy-kosginin-icki-gornusinin-bezegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25874","title":{"rendered":"Stambuldaky Topkapy k\u00f6\u015fgini\u00f1  I\u00e7ki g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u00f1 bezegi"},"content":{"rendered":"<p>Stambulda Topkapy k\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 gurlu\u015fygy dowam ed\u00fd\u00e4rdi. 1635-nji we 1638-nji \u00fdyllarda onu\u0148 \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fderinde \u00dderewan bilen Bagdady\u0148 basyp alynmagyny\u0148 \u015fanyna birn\u00e4\u00e7e k\u00f6\u015fkler guruldy. Olar kerpi\u00e7den we da\u015fdan \u00fdasalan,pawil\u00fdon g\u00f6rn\u00fc\u015fli ymaratlar g\u00f6rn\u00fc\u015finde bolupdyr. Bagdat pawil\u00fdony me\u00fdilnamasy bo\u00fdun\u00e7a sekizbur\u00e7ly, d\u00f6rt sany \u00e7ykytly we be\u00fdik bolmadyk g\u00fcmmezlidir. Bina nepis mermer s\u00fct\u00fcnli galere\u00fda bilen gur\u015falan. K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 i\u00e7ki g\u00f6rn\u00fc\u015fi k\u00f6p re\u0148kli bezegi bilen tapawutlan\u00ffar.<\/p>\n<p>G\u00fcmmez diwar bezegleri (rospisler) we he\u00fdkel \u015fekilleri bilen \u00f6rt\u00fclipdir. Diwarlary\u0148, \u00fdarym a\u00fdlawlary\u0148 g\u00fcmmez g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki \u00fc\u00e7bur\u00e7lyk \u015fekilli b\u00f6lekleri\u0148 (paruslary\u0148) \u00fd\u00fczi ma\u00fdolika bilen bezelen. Diwarlary\u0148 a\u015faky b\u00f6leginde g\u00fclleri\u0148, gu\u015flary\u0148, sugunlary\u0148 \u015fekilleri \u00f6r\u00e4n hakyky suratlandyrylypdyr. T\u00fcrk k\u00f6\u015fk binag\u00e4rligi \u00fc\u00e7in se\u00fdilg\u00e4h me\u00fdilnamasy we baglary\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki pawil\u00fdonlary\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fi h\u00e4si\u00fdetli bolupdyr. Stambuldaky Topkapy k\u00f6\u015fg\u00fcnde XV asyry\u0148 \u00c7inili k\u00f6\u015fgi (Fa\u00fdans pawil\u00fdony) we XVII asyry\u0148 Bagdat k\u00f6\u015fgi saklanypdyr. \u00c7inili k\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 s\u00fct\u00fcnlerini\u0148 a\u0148yrsynda d\u00fcrli \u00f6s\u00fcmlik \u00e4he\u0148li we kalligrafiki ha\u015fam \u00fdazgyly re\u0148kli keramika \u00f6rtg\u00fclerinde \u2013 i\u00e7ki bezegi\u0148 ba\u00fdlygy jemlenipdir. Ja\u00fdlary\u0148 diwarlary g\u00f6k we \u00fda\u015fyl baldakly gyzyl myhaklary\u0148 we \u00e7igildemleri\u0148 \u015fekillerinden d\u00fcz\u00fclen we ak \u00fderlikde suratlandyrylan \u00f6s\u00fcmlik nagy\u015f bilen \u00f6rt\u00fclipdir. \u00dd\u00f6neke\u00fdle\u015fdirilen aga\u00e7lary\u0148, esasan hem, serwi agajy\u0148 \u00fda-da \u00f6s\u00fcp bar\u00fdan, g\u00fclle\u00fd\u00e4n \u015fahalary we baldaklary\u0148 k\u00fc\u00fdzeleri\u0148 i\u00e7inden \u00f6s\u00fc\u015fi suratlandyr\u00fdan izrazes pannolar gi\u0148den \u00fda\u00fdrapdyr. Owadan nagy\u015fly g\u00f6zenekleri we mermeri\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki o\u00fdmasy bilen g\u00fcmmezli pawil\u00fdon g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki \u00e7\u00fcwd\u00fcrimler bezelip, olary\u0148 k\u00f6p b\u00f6legi Stambulda we T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148 be\u00fdleki \u015f\u00e4herlerinde gurlupdyr.<\/p>\n<p>Osman binag\u00e4rligini\u0148 g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fc\u015f d\u00f6wr\u00fcnde en\u00e7eme dini we k\u00f6\u015fk desgalaryndan ba\u015fga, gala gurlu\u015fyklary, s\u00f6wda binalary (bazarlar, kerwensara\u00fdlar) we \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary saklanyp galypdyr. XVIII we XIX asyrlarda T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148 monumental binag\u00e4rligi pese d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Arrykowa Le\u00fdli<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 119-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stambulda Topkapy k\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 gurlu\u015fygy dowam ed\u00fd\u00e4rdi. 1635-nji we 1638-nji \u00fdyllarda onu\u0148 \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n \u00fderinde \u00dderewan bilen Bagdady\u0148 basyp alynmagyny\u0148 \u015fanyna birn\u00e4\u00e7e k\u00f6\u015fkler guruldy. Olar kerpi\u00e7den we da\u015fdan \u00fdasalan,pawil\u00fdon g\u00f6rn\u00fc\u015fli ymaratlar g\u00f6rn\u00fc\u015finde bolupdyr. Bagdat pawil\u00fdony me\u00fdilnamasy bo\u00fdun\u00e7a sekizbur\u00e7ly, d\u00f6rt sany \u00e7ykytly we be\u00fdik bolmadyk g\u00fcmmezlidir. Bina nepis mermer s\u00fct\u00fcnli galere\u00fda bilen gur\u015falan. K\u00f6\u015fg\u00fc\u0148 i\u00e7ki g\u00f6rn\u00fc\u015fi k\u00f6p re\u0148kli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25874"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25874"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25875,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25874\/revisions\/25875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}