{"id":25896,"date":"2025-10-23T23:26:38","date_gmt":"2025-10-23T18:26:38","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25896"},"modified":"2025-10-23T23:26:38","modified_gmt":"2025-10-23T18:26:38","slug":"horyudzi-ybadathana-toplumy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25896","title":{"rendered":"Hor\u00fdudzi ybadathana toplumy"},"content":{"rendered":"<p>Budda ybadathanalaryny\u0148 \u00e7\u00e4kleri dabaraly d\u00e4p-dessurlary ge\u00e7irmek \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenilipdir, \u00e4hli gurlu\u015flar erkin synlamak \u00fc\u00e7in \u00fder bolar \u00fdaly gi\u0148 me\u00fddanda \u00fderle\u015fipdir, \u00fd\u00f6ne me\u00fdille\u015fdirilen taslamalarda da\u015fary \u00fdurtdan getirilen \u00f6\u00fd pikirleri\u0148 \u00ddaponi\u00fdany\u0148 \u00f6z\u00fcne mahsus bolan \u00e7eper\u00e7ilik \u00f6l\u00e7egleri bilen dolduryl\u00fdandygy we d\u00fczedil\u00fd\u00e4ndigi du\u00fdul\u00fdar.<\/p>\n<p>Bu janly we d\u00f6redijilikli gatna\u015fyk bizi\u0148 g\u00fcnlerimize \u00e7enli \u00fdeke-t\u00e4k saklanyp galan, 607-nji \u00fdylda gurlan irki Hor\u00fdudzi ybadathana toplumynda \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. Hor\u00fdudzi monastyryny\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015flerinde irki orta asyr hyta\u00fd binag\u00e4rligini\u0148 tipologiki alamatlary dikeldil\u00fd\u00e4r.\u00ddaponi\u00fdada ilkinji gurlan budda toplumlary iki g\u00f6rn\u00fc\u015fde me\u00fdille\u015fdirilipdir: birisini\u0148 demirgazyk-g\u00fcnorta oky bo\u00fdun\u00e7a gurlan simmetrik gurlu\u015fy bolupdyr we kontinentde has \u00fda\u00fdran nusgany ga\u00fdtalapdyr; ikinji g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u00fc\u00e7in bolsa iki esasy gurlu\u015fy\u0148 \u2013 ybadathanany\u0148 we di\u0148i\u0148 biri-birine asimmetrik \u00fderle\u015fi\u015fi h\u00e4si\u00fdetli bolupdyr,k\u00f6p barlag\u00e7ylary\u0148 pikirine g\u00f6r\u00e4 ol \u00fderli \u015fertlerde pe\u00fdda bolupdyr. Onu\u0148 esasy gi\u0148i\u015flikde binag\u00e4rlik massalaryny\u0148 de\u0148agramlylygy, \u00fdakyn, \u00fd\u00f6ne birme\u0148ze\u015f bolmadyk g\u00f6rn\u00fc\u015fleri\u0148 erkin sazla\u015fykly nobatlany\u015fy bell\u00e4rliklidir. \u015eol d\u00f6wr\u00fc\u0148 be\u00fdleki monastyrlary \u00fdaly, Hor\u00fdudzini\u0148 hem Be\u00fdik G\u00fcnorta derwezesi di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan g\u00fcnorta tarapyndaky esasy girelgesi pahsa diwar bilen gur\u015falypdyr. Takyk onu\u0148 gar\u015fysynda i\u00e7ki derweze \u2013 t\u00fdumon \u00fderle\u015fipdir, onu\u0148 iki tarapyndan \u00fdapyk galere\u00fda ba\u015flanypdyr, ol di\u0148li gi\u0148 howlyny we Altyn zally Kondony gur\u015fap alypdyr . G\u00f6n\u00fcbur\u00e7ly howlyny\u0148 gar\u015fy tarapynda derwez\u00e4ni\u0148 gar\u015fysynda wagyz-nesihat \u00fc\u00e7in zal \u00fderle\u015fipHor\u00fdudzini\u0148 binag\u00e4rleri me\u00fdilnamany\u0148 d\u00e4pli tertipliligini erkin we takyk toparlanan binag\u00e4rlik g\u00f6wr\u00fcmlerini\u0148 asimmetri\u00fdasy bilen birle\u015fdiripdirler.<\/p>\n<p>Bu gurlu\u015flarda t\u00e4sirliligi\u0148 esasy bolup, olary\u0148 rahat, \u00e7alaja epinlenen \u015fekili\u00a0 \u00e7yky\u015f edipdir, olar agyrlygy\u0148 we \u00fde\u0148illigi\u0148, gi\u0148i\u015flikde agramlylygy\u0148 we pelpellemegi\u0148 sazla\u015fygyny d\u00f6redipdir. \u00c7al-mawy \u00e7erepisa bilen \u00f6rt\u00fclen \u00fdapgyt \u00e4hli toplumy birle\u015fdir\u00fd\u00e4r, onu\u0148 ga\u00fdtalanma\u00fdan g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 \u00fdeke-t\u00e4kligini du\u00fdmaga \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. Diwarlara k\u00f6lege ber\u00fd\u00e4n \u00e7ykgytlary\u0148 k\u00f6p bolmagy binany\u0148 k\u00f6p re\u0148kli da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015finden inter\u00fderi\u0148 syrly \u00e7ala \u00fdagtylygyna ge\u00e7i\u015fini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Edil Hyta\u00fddaky \u00fdaly pagodany\u0148 we buthanany\u0148 agyr \u00fc\u00e7eklerini\u0148 diregleri bolup s\u00f6\u00fdegleri\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly ulgamy gulluk edipdir, olar se\u00fdsmiki ta\u00fddan durnuklylyga hem\u00a0 e\u00fde bolupdyrlar (pagodany\u0148 uly kiparis-hinokini\u0148 bitewi \u015fahasyndan \u00fderine \u00fdetirilen merkezi oky bolupdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Kakajanowa Hatyja<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 119-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Budda ybadathanalaryny\u0148 \u00e7\u00e4kleri dabaraly d\u00e4p-dessurlary ge\u00e7irmek \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenilipdir, \u00e4hli gurlu\u015flar erkin synlamak \u00fc\u00e7in \u00fder bolar \u00fdaly gi\u0148 me\u00fddanda \u00fderle\u015fipdir, \u00fd\u00f6ne me\u00fdille\u015fdirilen taslamalarda da\u015fary \u00fdurtdan getirilen \u00f6\u00fd pikirleri\u0148 \u00ddaponi\u00fdany\u0148 \u00f6z\u00fcne mahsus bolan \u00e7eper\u00e7ilik \u00f6l\u00e7egleri bilen dolduryl\u00fdandygy we d\u00fczedil\u00fd\u00e4ndigi du\u00fdul\u00fdar. Bu janly we d\u00f6redijilikli gatna\u015fyk bizi\u0148 g\u00fcnlerimize \u00e7enli \u00fdeke-t\u00e4k saklanyp galan, 607-nji \u00fdylda gurlan irki Hor\u00fdudzi ybadathana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25897,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25896\/revisions\/25897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}