{"id":25906,"date":"2025-10-23T23:31:16","date_gmt":"2025-10-23T18:31:16","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25906"},"modified":"2025-10-23T23:31:16","modified_gmt":"2025-10-23T18:31:16","slug":"koneurgencdaki-torebeg-hanymyn-kummetinin-icki-diwar-bezegi-xiv-asyr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25906","title":{"rendered":"K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7d\u00e4ki T\u00f6rebeg hanymy\u0148 k\u00fcmmetini\u00f1 i\u00e7ki diwar bezegi . XIV asyr"},"content":{"rendered":"<p>XIV asyrda \u00fdene-de \u015f\u00e4her durmu\u015fy janlan\u00fdar (a\u00fdratyn hem, Demirgazyk T\u00fcrkmenistanda). K\u00f6\u015fkler, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary, bazarlar, kerwensara\u00fdlar gurlup, \u00fdadyg\u00e4rlik toplumlary d\u00fcz\u00fclipdir (G\u00f6kg\u00fcmmezi\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki girelge-g\u00fcmmez aramg\u00e4hlerini\u0148 topary, Merw j\u00fclgesi). \u015eol d\u00f6w\u00fcrde gi\u0148i\u015flik gurlu\u015fyny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymla\u015fmagy bilen tapawutlan\u00fdan monumental binalarda g\u00f6wr\u00fcm ta\u00fddan a\u00fdratyn b\u00f6l\u00fcnip g\u00f6rkezilen girelge pe\u015ftaga m\u00f6h\u00fcm orun berlipdir. \u00ddarym g\u00fcmmez we g\u00fcmmez d\u00fczg\u00fcnlerini, \u00e7ig we bi\u015fen kerpi\u00e7leri ulanypdyrlar. \u00dda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlarynda \u00e7ig-karkas gurlu\u015flary we aga\u00e7 bassyrmalar agdyklyk edipdir. Binalary nagy\u015fly kerpi\u00e7 \u00f6r\u00fcmi (K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7d\u00e4ki Gutlug Timury\u0148 minarasy), nagy\u015fly suratlar (M\u00e4ned\u00e4ki Abu-Se\u00fdidi\u0148 k\u00fcmmeti), syr\u00e7aly keramikasyndan o\u00fdulan mozaika we \u00fd\u00fczi syr\u00e7aly \u00f6rtgi plitalary (K\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7d\u00e4ki T\u00f6rebeg hanymy\u0148 k\u00fcmmeti bilen bez\u00e0pdirler.<\/p>\n<p>XV asyry\u0148 binag\u00e4rlik sungaty, esasan, Te\u00fdmirler zamanasyny\u0148 binag\u00e4rlik sungatyny\u0148 \u00e7etd\u00e4ki seslenmesidir. Kada bo\u00fdun\u00e7a gurul\u00fdan binalary, hammamlary, suw\u00a0 ge\u00e7irijileri we lagym gurlu\u015flary bolan Abdyllahangala gadymy \u015f\u00e4her haraba\u00e7ylygy (Merwde), \u00c4newd\u00e4ki suw howdany, D\u00f6w-Kesen gadymy \u015f\u00e4her harabalarynda \u00ab\u00e7arbag\u00bb g\u00f6rn\u00fc\u015fli baglar (\u00dcst\u00fdurt \u00fcsti tekiz belentlikde; XV\u2013XVI asyrlarda Wezir \u015f\u00e4heri) we Akgala (Sarygamy\u015f \u00e7\u00f6ketliginde), Merwd\u00e4ki we D\u00f6w Kesend\u00e4ki dini toplumlardyr. Kadadan \u00e7ykma h\u00f6km\u00fcnde 2 sany ashablary\u0148 (arap serkerdelerini\u0148) guburyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde de\u0148i-ta\u00fdy bolmadyk Merwd\u00e4ki 2 girelgeli binany we \u00e7yl\u015fyrymly g\u00f6wr\u00fcm-gi\u0148i\u015flik taslamasy we \u00fdyldyz \u015fekilli arkalarda duran g\u00fcmmez \u00f6rtg\u00fclerini\u0148 we g\u00fcmmezlerini\u0148 d\u00fcrli-d\u00fcrl\u00fcligi, k\u00f6p re\u0148kli bezegi keramiki mozaika toplumy (ja\u00fdy\u0148 \u00f6\u0148 taraplarynda, towlan\u00fdan a\u017edarhalary\u0148, m\u00e4hraplary\u0148 \u015fekili bolan girelg\u00e4ni\u0148 \u00fdokarky b\u00f6lekleri), urguly ha\u015famlanan we \u00e7apylan bezegler (ja\u00fdy\u0148 i\u00e7ki bezeginde), \u00aba\u00fdna g\u00f6zenekleri \u2013 penjireleri bilen tapawutlan\u00fdan \u00c4newd\u00e4ki Se\u00fdit Jemaleddin metjidi (XV asyr) agzamak bolar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Orazowa A\u00fdg\u00f6zel<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 119-njy toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XIV asyrda \u00fdene-de \u015f\u00e4her durmu\u015fy janlan\u00fdar (a\u00fdratyn hem, Demirgazyk T\u00fcrkmenistanda). K\u00f6\u015fkler, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary, bazarlar, kerwensara\u00fdlar gurlup, \u00fdadyg\u00e4rlik toplumlary d\u00fcz\u00fclipdir (G\u00f6kg\u00fcmmezi\u0148 t\u00f6weregind\u00e4ki girelge-g\u00fcmmez aramg\u00e4hlerini\u0148 topary, Merw j\u00fclgesi). \u015eol d\u00f6w\u00fcrde gi\u0148i\u015flik gurlu\u015fyny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymla\u015fmagy bilen tapawutlan\u00fdan monumental binalarda g\u00f6wr\u00fcm ta\u00fddan a\u00fdratyn b\u00f6l\u00fcnip g\u00f6rkezilen girelge pe\u015ftaga m\u00f6h\u00fcm orun berlipdir. \u00ddarym g\u00fcmmez we g\u00fcmmez d\u00fczg\u00fcnlerini, \u00e7ig we bi\u015fen kerpi\u00e7leri ulanypdyrlar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25906"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25907,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25906\/revisions\/25907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}