{"id":25930,"date":"2025-10-24T00:26:36","date_gmt":"2025-10-23T19:26:36","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25930"},"modified":"2025-10-24T00:26:36","modified_gmt":"2025-10-23T19:26:36","slug":"her-gun-yere-kosmos-tozgalary-dusyar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25930","title":{"rendered":"Her G\u00fcn \u00ddere  Kosmos Tozgalary D\u00f9\u015f\u00fd\u00e0r"},"content":{"rendered":"<p>\u200bGije asmana seredeni\u0148izde, di\u0148e \u00fdyldyzlary we planetalary d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00e4girt uly \u00c4lemi\u0148 i\u0148 ki\u00e7ijik b\u00f6lejiklerini\u0148 \u00ddere \u00fdag\u00fdandygyny g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getiri\u0148. Bu, hakykatdanam bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n t\u00e4sin hadysadyr: her g\u00fcn \u00dderi\u0148 atmosferasyna m\u00fc\u0148ler\u00e7e tonna kosmos materialy, \u00fdagny mikrometeoritler \u00fda-da has \u00fd\u00f6neke\u00fd dilde a\u00fddany\u0148da kosmos tozgasy d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b1. Kosmos Tozgalary Nireden Gel\u00fd\u00e4r?<\/p>\n<p>\u200bBu ki\u00e7ijik b\u00f6lejikler G\u00fcn sistemasyny\u0148 d\u00f6remeginden galan i\u0148 gadymy materiallardyr. Olary\u0148 esasy \u00e7e\u015fmeleri a\u015fakdakylardyr. G\u00fcn\u00e4 \u00fdakynla\u015fanlarynda er\u00e4p ba\u015fla\u00fdan bu buzly jisimler, \u00f6z yzlaryndan galyndy we in\u00e7ejik tozgajyklary galdyr\u00fdarlar. Alymlary\u0148 \u00e7aklamagyna g\u00f6r\u00e4, \u00ddere d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4n kosmos tozgasyny\u0148 {80\\%}-i kometalardan gel\u00fd\u00e4r.Asteroidler gu\u015faklygynda biri-birine urul\u00fdan gaty da\u015f b\u00f6leklerinden d\u00f6re\u00fd\u00e4n in\u00e7ejik galyndylar.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Her G\u00fcn \u00ddere N\u00e4\u00e7e Material D\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r?<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u200bBu gaty t\u00e4sirli san! \u00ddere d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4n materialy\u0148 jemi mukdaryny takyk kesgitlemek kyn bolsa-da, halkara ylmy barlaglary\u0148 netijelerine g\u00f6r\u00e4- Her \u00fdyl \u00dderi\u0148 \u00fcst\u00fcne takmynan 5,200 tonna (4,700 metrik tonna) mikrometeorit we kosmos tozgasy d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r.Bu, \u00ddere d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4n has uly we g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n meteoritleri\u0148 (\u00fdyldyz \u00fdag\u015fy) getiren materialyny\u0148 mukdaryndan \\mathbf{500} esseden gowrak k\u00f6pd\u00fcr.Ba\u015fga\u00e7a a\u00fddylanda, bu tozga her g\u00fcn \u00dderi\u0148 massasyna birn\u00e4\u00e7e on tonna agram go\u015f\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bMikrometeoritleri\u0148 \u00ddere D\u00fc\u015f\u00fc\u015fi<\/p>\n<p>\u200bBu kosmos materiallary gaty uly tizlik bilen (k\u00e4wagt 70 \\text{ km\/s} \u00e7enli) \u00dderi\u0148 atmosferasyna gir\u00fd\u00e4r.Olary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi howa bilen s\u00fcrt\u00fclmegi netijesinde gyz\u00fdar we meteorlar \u00fda-da \u00fdyldyz \u00fdag\u015fy di\u00fdip atlandyryl\u00fdan \u00fdagty \u015f\u00f6hl\u00e4ni d\u00f6redip, doly \u00fdan\u00fdar \u00fda-da \u00fdarym-\u00fda\u0148an galyndylara \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. I\u0148 ki\u00e7ijik b\u00f6lejikler, diametri bir adam sa\u00e7yny\u0148 galy\u0148lygyndan (takmynan 100 mikrometr) ki\u00e7i bolanlary, ha\u00fdal d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r we doly \u00fdanma\u00fdar. Olar \u00dderi\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne \u00fdum\u015fak d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4n in\u00e7ejik tozgajyklar \u00fdaly bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b Kosmos Tozgalary Sizi\u0148 \u00d6\u00fd\u00fc\u0148izde<\/p>\n<p>\u200bBu in\u00e7ejik, kosmosdan gelen b\u00f6lejikler \u00e4hli \u00fdere, \u015fol sanda sizi\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u00fderi\u0148ize hem \u00fda\u00fdra\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b Sizi\u0148 \u00f6\u00fd\u00fc\u0148izd\u00e4ki tozgalary\u0148 i\u0148 ki\u00e7ijik b\u00f6lekleri hakykatdan hem G\u00fcnden we be\u00fdleki \u00fdyldyzlardan galan materiallary \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan bolmagy m\u00fcmkin. Bu b\u00f6lejikler, G\u00fcn sistemasy heniz d\u00f6remedik wagtyndan galan maddalary sakla\u00fdan i\u0148 gadymy jisimler bolup bilerler. K\u00e4bir h\u00f6wesje\u0148 alymlar, hatda \u00f6z \u00f6\u00fdlerini\u0148 \u00fc\u00e7egini\u0148 a\u015fagyndan \u00fda-da \u00fdagy\u015f suwlaryny \u00fdygna\u00fdan kanallardan g\u00fc\u00fd\u00e7li magnitleri\u0148 k\u00f6megi bilen (mikrometeoritleri\u0148 k\u00e4bir g\u00f6rn\u00fc\u015fleri demir sakla\u00fdanlygy \u00fc\u00e7in magnitlen\u00fd\u00e4r) bu kosmos tozgajyklaryny \u00fdygnamagy ba\u015far\u00fdarlar. Olar mikroskop astynda tegelek we \u00fdalpyldawuk ki\u00e7ijik \u015farlar \u00fdaly g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>\u200b\u015ee\u00fdlelikde, siz her g\u00fcn, bilmezden, \u00c4lemi\u0148 millionlar\u00e7a \u00fdyllyk taryhyny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan, i\u0148 gadymy galyndylary\u0148 \u00fdum\u015fak \u00fdag\u015fy bilen \u00f6rt\u00fcl\u00fd\u00e4rsi\u0148iz. Sizi\u0148 \u00f6\u00fd\u00fc\u0148izd\u00e4ki tozga di\u0148e bir kir d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00c4lemi\u0148 \u00fdeke-t\u00e4k we t\u00e4sin galyndysydyr.Her g\u00fcn \u00dderi\u0148 atmosferasyna m\u00fc\u0148ler\u00e7e tonna kosmos materialy, esasan hem meteoritlerden we kometalardan galan in\u00e7ejik tozgalar d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. Sizi\u0148 \u00f6\u00fd\u00fc\u0148izd\u00e4ki tozgalary\u0148 i\u0148 ki\u00e7ijik b\u00f6lekleri hakykatdan hem G\u00fcnden we be\u00fdleki \u00fdyldyzlardan gelen materiallary \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan bolmagy m\u00fcmkin.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Azady\u00fdewa Nabat<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 123-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bGije asmana seredeni\u0148izde, di\u0148e \u00fdyldyzlary we planetalary d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00e4girt uly \u00c4lemi\u0148 i\u0148 ki\u00e7ijik b\u00f6lejiklerini\u0148 \u00ddere \u00fdag\u00fdandygyny g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getiri\u0148. Bu, hakykatdanam bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n t\u00e4sin hadysadyr: her g\u00fcn \u00dderi\u0148 atmosferasyna m\u00fc\u0148ler\u00e7e tonna kosmos materialy, \u00fdagny mikrometeoritler \u00fda-da has \u00fd\u00f6neke\u00fd dilde a\u00fddany\u0148da kosmos tozgasy d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4r. \u200b1. Kosmos Tozgalary Nireden Gel\u00fd\u00e4r? \u200bBu ki\u00e7ijik b\u00f6lejikler G\u00fcn sistemasyny\u0148 d\u00f6remeginden [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25930"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25931,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25930\/revisions\/25931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}