{"id":25934,"date":"2025-10-24T00:29:40","date_gmt":"2025-10-23T19:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25934"},"modified":"2025-10-24T00:29:40","modified_gmt":"2025-10-23T19:29:40","slug":"oklykirpiler-barada-bilmeli-7-gen-hakykat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25934","title":{"rendered":"Oklykirpiler Barada Bilmeli 7 Ge\u0148 Hakykat"},"content":{"rendered":"<p>\u200bOklykirpi (Erinaceinae) \u2014 bu, tebigaty\u0148 \u00f6zi tarapyndan \u00fdasalan, hereket ed\u00fd\u00e4n ki\u00e7ijik &#8220;\u00fdaragly ma\u015fyn&#8221; \u00fdalydyr. Olary\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi adamlary ha\u00fdran galdyrsa-da, olary\u0148 durmu\u015fynda has gyzykly we ge\u0148 galdyryjy a\u00fdratynlyklar bar.<\/p>\n<p>\u200b1. 5000-den 7000-e \u00c7enli Tiken (\u015epaga)<\/p>\n<p>\u200bUly \u00fda\u015fly oklykirpini\u0148 arkasynda we gapdallarynda 5000 bilen 7000-i\u0148 arasynda tiken bol\u00fdar. Bu tikenler z\u00e4herli \u00fda-da ilmegi \u00fdokdur (a\u00fdy kirpini\u0148 tikenlerinden tapawutlylykda), \u00fd\u00f6ne olar keratine (adam sa\u00e7yny we dyrnaklaryny emele getir\u00fd\u00e4n madda) esaslan\u00fdan, gaty \u00fde\u0148il we berk goragdyr. Howp abananda, oklykirpi iki uly my\u015fsa arkaly tikenlerini galdyryp, \u00f6z\u00fcni berk top edip d\u00fc\u00fdrle\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b2. Olary\u0148 G\u00f6rn\u00fc\u015fi K\u00f6p we Toparyny\u0148 Ady Bar<\/p>\n<p>\u200bD\u00fcn\u00fd\u00e4de oklykirpini\u0148 17 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fi bar, olar \u00ddewropada, Azi\u00fdada we Afrikada \u00fda\u015fa\u00fdarlar.<\/p>\n<p>\u200bI\u0148 gyzyklysy, oklykirpileri\u0148 toparyna (k\u00f6p sanly oklykirpiler bir \u00fdere jemlense) i\u0148lis dilinde &#8220;array&#8221; (tertiple\u015fdirilen yzygiderlilik \u00fda-da toplum) di\u00fdil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b3. \u00d6z-\u00f6z\u00fcni Yslamak D\u00e4bi (Self-Anointing)<\/p>\n<p>\u200bBu oklykirpini\u0148 i\u0148 ge\u0148 galdyryjy we alymlar \u00fc\u00e7in d\u00fc\u015fn\u00fcksiz bolan endigidir. Oklykirpi t\u00e4ze \u00fda-da g\u00fc\u00fd\u00e7li ysy (mysal \u00fc\u00e7in, z\u00e4herli \u00f6s\u00fcmlik, z\u00e4her, \u00fda-da ba\u015fga bir zat) du\u00fdanda, agzynda k\u00f6p\u00fcrjikli t\u00fc\u00fdk\u00fclik \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4r we so\u0148ra bu k\u00f6p\u00fcrjikleri arkasyndaky tikenlerine \u00e7al\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bN\u00e4me \u00fc\u00e7in be\u00fdle ed\u00fd\u00e4ndigi anyk belli d\u00e4l, \u00fd\u00f6ne k\u00e4bir \u00e7aklamalar \u015fular:<\/p>\n<p>\u200bTikenlerini \u00fdyrtyjylar \u00fc\u00e7in \u00fdigrenji etjek bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b\u00d6z\u00fcni\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f gur\u015fawyny\u0148 t\u00e4ze yslaryna u\u00fdgunla\u015f\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bParazitlerden gora\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b4. \u00ddylan Z\u00e4herine Gar\u015fy Durmu\u015f<\/p>\n<p>\u200bOklykirpiler k\u00e4bir \u00fdylan z\u00e4herlerine gar\u015fy tebigy goraga e\u00fdedir. Olar bal arysy, m\u00f6\u00fdler we hatda \u00fdylanlar \u00fdaly howply jandarlary hem i\u00fdip bilerler. Olary\u0148 anatomiki gurlu\u015fy (Nikotinik Asetilholin Reseptoryndaky \u00fc\u00fdtge\u015fmeler) k\u00e4bir \u00fdylan z\u00e4herlerini\u0148 t\u00e4sirini\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b5. \u00dderine \u00ddetirijiler: G\u00f6r\u00fc\u015fi Pes, Ysy \u00dditi<\/p>\n<p>\u200bOklykirpileri\u0148 g\u00f6r\u00fc\u015fi gaty pesdir. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in olar esasan gijeki \u00fda\u015fa\u00fd\u015fa u\u00fdgunla\u015fandyrlar. Olar i\u00fdmit tapmak we t\u00f6wereginde bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4n zatlary bilmek \u00fc\u00e7in \u00f6zlerini\u0148 \u00fditi ysy du\u00fd\u015funa we o\u0148at e\u015fidi\u015fine bil bagla\u00fdarlar. Olary\u0148 uzyn we \u00e7ygly burny i\u00fdmit g\u00f6zleginde a\u00fdratyn \u00e4hmi\u00fdetlidir.<\/p>\n<p>\u200b6. S\u00fc\u00fdt \u00ddigrenji: S\u00fc\u00fdt bermek n\u00e4dogry<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6p adamlar oklykirpilere k\u00f6mek etmek \u00fc\u00e7in s\u00fc\u00fdt go\u00fd\u00fdarlar, \u00fd\u00f6ne oklykirpiler laktozany \u00f6zle\u015fdirip bilme\u00fd\u00e4rler (laktoza d\u00f6z\u00fcmsizdirler). S\u00fc\u00fdt bermek olarda i\u00fdmit si\u0148diri\u015f kyn\u00e7ylyklaryny d\u00f6redip biler. Olara i\u0148 gowy zat arassa suw \u00fda-da \u00fdum\u015fak pi\u015fik i\u00fdmiti \u00fda-da \u00fd\u00f6rite oklykirpi i\u00fdmitidir.<\/p>\n<p>\u200b7. Olar \u00d6z Atlaryny N\u00e4dip Aldylar?<\/p>\n<p>\u200bI\u0148lis dilinde &#8220;Hedgehog&#8221; ady iki b\u00f6lekden ybarat:<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Hedge&#8221; (Ha\u00fdat): Oklykirpileri\u0148 k\u00f6plen\u00e7 toka\u00fd ha\u00fdatlaryny\u0148, gyrymsy aga\u00e7lary\u0148 a\u015fagynda \u00fda-da bag ha\u00fdatlaryny\u0148 arasynda i\u00fdmit g\u00f6zle\u00fd\u00e4ndigi \u00fc\u00e7in.<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Hog&#8221; (Do\u0148uz): Olary\u0148 i\u00fdmitlen\u00fd\u00e4n wagty \u00e7ykar\u00fdan do\u0148za me\u0148ze\u015f horlanma (g\u00fcrr\u00fc\u0148) sesleri \u00fc\u00e7in.<\/p>\n<p>\u200bOklykirpi bu a\u00fdratynlyklary bilen tebigaty\u0148 i\u0148 owadan we ge\u0148 jandarlaryny\u0148 biri bolup gal\u00fdar. Olar bizi\u0148 tebigy gur\u015fawymyzy\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Maksadowa G\u00fcln\u00e4zik<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 123-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bOklykirpi (Erinaceinae) \u2014 bu, tebigaty\u0148 \u00f6zi tarapyndan \u00fdasalan, hereket ed\u00fd\u00e4n ki\u00e7ijik &#8220;\u00fdaragly ma\u015fyn&#8221; \u00fdalydyr. Olary\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi adamlary ha\u00fdran galdyrsa-da, olary\u0148 durmu\u015fynda has gyzykly we ge\u0148 galdyryjy a\u00fdratynlyklar bar. \u200b1. 5000-den 7000-e \u00c7enli Tiken (\u015epaga) \u200bUly \u00fda\u015fly oklykirpini\u0148 arkasynda we gapdallarynda 5000 bilen 7000-i\u0148 arasynda tiken bol\u00fdar. Bu tikenler z\u00e4herli \u00fda-da ilmegi \u00fdokdur (a\u00fdy kirpini\u0148 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25934"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25934"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25935,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25934\/revisions\/25935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}