{"id":25936,"date":"2025-10-24T00:30:15","date_gmt":"2025-10-23T19:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25936"},"modified":"2025-10-24T00:30:15","modified_gmt":"2025-10-23T19:30:15","slug":"belizdaki-suwasty-uly-gok-cukur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25936","title":{"rendered":"Belizd\u00e0ki suwasty Uly G\u00f2k \u00e7ukur"},"content":{"rendered":"<p>Belizd\u00e4ki suwasty \u00e7ukur d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 me\u015fhur we i\u0148 ulularyny\u0148 biridir. Ol Uly G\u00f6k\u00a0 \u00c7ukur (I\u0148lis\u00e7e: Great Blue Hole) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar.<\/p>\n<p>Ol G\u00fcndogar Karib de\u0148zinde, Belizi\u0148 kenaryndan takmynan 70-100 kilometr (43-62 mil) da\u015flykda, Lighthouse Reef Atollygy\u0148 (Lighthouse Rif Atollygy) merkezine gola\u00fd \u00fderde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu atoll Belizi\u0148 Uly Bari\u00fder Rif Goraghanasyny\u0148 (Belize Barrier Reef Reserve System) bir b\u00f6legi bolup, \u00ddUNESKO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 Miras Sanawyna gir\u00fd\u00e4r.Ol \u00fdokardan seredeni\u0148de \u00fdakyn \u00fda-da takyk tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015fe e\u00fde.<\/p>\n<p>\u200bDiametri: Takmynan 318 metr (1043 fut) t\u00f6weregi.<\/p>\n<p>\u200b\u00c7u\u0148lugy: Takmynan 124 metr (407 fut) t\u00f6weregi.<\/p>\n<p>\u200bRe\u0148ki: \u00c7ukur be\u00fdleki da\u015f-t\u00f6werekd\u00e4ki rif suwlaryny\u0148 a\u00e7yk-g\u00f6k re\u0148kinden has gara we \u00e7u\u0148-g\u00f6k re\u0148ki bilen tapawutlan\u00fdar, bu ony hatda kosmosdan hem g\u00f6rse bol\u00fdar.<\/p>\n<p>Uly G\u00f6ken \u00c7ukur karst hadysasy bilen d\u00f6redilen sinkhole (\u00e7\u00f6ken de\u015fik) g\u00f6rn\u00fc\u015fidir.<\/p>\n<p>\u200bOl so\u0148ky Buz d\u00f6wr\u00fcni\u0148 (Glasi\u00fda d\u00f6wr\u00fcni\u0148) birn\u00e4\u00e7e tapgyrynda, de\u0148iz derejesi has pes wagtynda gury \u00fderd\u00e4ki hek da\u015fyndan ybarat uly gowak ulgamy h\u00f6km\u00fcnde emele gelipdir.<\/p>\n<p>\u200bA\u00fdalagy\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki stalaktitleri\u0148 we stalagmitleri\u0148 barlaglaryna g\u00f6r\u00e4, gowak 153,000, 66,000, 60,000 we 15,000 \u00fdyl ozal emele gelipdir.<\/p>\n<p>\u200bBuz d\u00f6wri tamamlanandan so\u0148, de\u0148iz derejesi \u00fdokarlanyp, gowaklar suw astynda galypdyr we so\u0148ra olary\u0148 \u00fcsti \u00e7\u00f6ken. \u015ee\u00fdlelikde, bu \u00e4girt uly suwasty \u00e7ukur d\u00f6re\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bGowagy\u0148 \u00e7\u00f6ken b\u00f6leklerinde (\u00e7u\u0148lugy takmynan 40 metrden a\u015fakda) h\u00e4zirem Buz d\u00f6wr\u00fcni\u0148 gowaklarynda emele gelen ullakan stalaktitleri we stalagmitleri g\u00f6rmek bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u00c7ukur d\u00fcn\u00fd\u00e4 belli suwasty g\u00f6zleg\u00e7i \u017dak Kusto (Jacques Cousteau) tarapyndan 1971-nji \u00fdylda \u00f6z\u00fcni\u0148 Kalipso g\u00e4misi bilen g\u00f6zlenilenden so\u0148, has-da me\u015fhurlyk gazan\u00fdar. Ol bu \u00fderi d\u00fcn\u00fd\u00e4d\u00e4ki i\u0148 gowy on sany suwa \u00e7\u00fcmmek \u00fderini\u0148 biri di\u00fdip yglan ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bUly G\u00f6ken \u00c7ukur sport \u00fc\u00e7in suwa \u00e7\u00fcmmek (scuba diving) bilen me\u015fgullan\u00fdanlar \u00fc\u00e7in &#8220;h\u00f6kman g\u00f6r\u00fclmeli&#8221; sanawdaky esasy nokady\u0148 biridir. \u00c7u\u0148luga \u00e7\u00fcmmek, stalaktitleri g\u00f6rmek we k\u00e4bir rif akulalaryny\u0148 (Karib rif akulalary \u00fdaly) arasynda \u00fd\u00fczmek m\u00fcmkin\u00e7iligini ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bBu \u00fder \u015fe\u00fdle hem \u00fdokardan, u\u00e7arlar \u00fda-da diku\u00e7arlar arkaly syn etmek \u00fc\u00e7in \u00f6r\u00e4n me\u015fhurdyr, seb\u00e4bi di\u0148e \u00fdokardan onu\u0148 tegelek, \u00e4girt uly g\u00f6rn\u00fc\u015fini we da\u015f-t\u00f6werekd\u00e4ki atollygy\u0148 re\u0148kleri bilen kontrastyny doly g\u00f6r\u00fcp bol\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b2012-nji \u00fdylda Discovery Channel (A\u00e7y\u015f kanaly) bu \u00fderi &#8220;\u00dder \u00fd\u00fcz\u00fcnd\u00e4ki i\u0148 ha\u00fdran galdyryjy 10 \u00fder&#8221; sanawynda birinji orunda go\u00fddy.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Amandurdy\u00fdewa A\u00fdlar<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 123-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Belizd\u00e4ki suwasty \u00e7ukur d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 me\u015fhur we i\u0148 ulularyny\u0148 biridir. Ol Uly G\u00f6k\u00a0 \u00c7ukur (I\u0148lis\u00e7e: Great Blue Hole) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar. Ol G\u00fcndogar Karib de\u0148zinde, Belizi\u0148 kenaryndan takmynan 70-100 kilometr (43-62 mil) da\u015flykda, Lighthouse Reef Atollygy\u0148 (Lighthouse Rif Atollygy) merkezine gola\u00fd \u00fderde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Bu atoll Belizi\u0148 Uly Bari\u00fder Rif Goraghanasyny\u0148 (Belize Barrier Reef Reserve System) bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25936"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25936"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25936\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25937,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25936\/revisions\/25937"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}