{"id":25940,"date":"2025-10-24T00:33:00","date_gmt":"2025-10-23T19:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25940"},"modified":"2025-10-24T00:33:00","modified_gmt":"2025-10-23T19:33:00","slug":"saharan-gozi-richat-structure-kosmosdan-gorunyan-tasin-geologik-duzum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25940","title":{"rendered":"Sahara\u0148 G\u00f6zi (Richat Structure): Kosmosdan G\u00f6r\u00f9n\u00fd\u00e4n T\u00e4sin Geologik D\u00fcz\u00fcm"},"content":{"rendered":"<p>\u200bMawritani\u00fdany\u0148 Saharany\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Sahara\u0148 G\u00f6zi (Richat Structure), tegelek, halka \u015fekilli \u00e4girt uly geologik d\u00fcz\u00fcmdir. Ol d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 me\u015fhur we kosmosdan i\u0148 a\u00fddy\u0148 g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n tebigy desgalary\u0148 biridir. Ilkiba\u015fda meteorit urmagy netijesinde emele gelendir \u00f6\u00fdd\u00fclse-de, h\u00e4zirki ylmy pikirler onu\u0148 ba\u015fga bir \u00fdol bilen d\u00f6r\u00e4ndigini tassykla\u00fdar. I\u0148lis dilinde &#8220;Eye of the Sahara&#8221; (&#8220;Sahara\u0148 G\u00f6zi&#8221;) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar, seb\u00e4bi onu\u0148 konsentriki (bir merkezli) halka gurlu\u015fy \u00e4girt uly g\u00f6z\u00fc\u0148 \u015fekilini \u00fdatlad\u00fdar.Mawritani\u00fdany\u0148 merkezi Saharasynda, Adrar tekizliginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. D\u00fcz\u00fcmi\u0148 diametri takmynan 40-50 kilometre \u00fdet\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b:Onu\u0148 halka \u015fekilli, \u00e4pet we tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015fi, esasan, kosmosdan \u00fda-da gaty \u00fdokary belentlikden a\u00fddy\u0148 g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r, \u015fonu\u0148 \u00fc\u00e7in kosmonawtlar ony ilkinji gezek g\u00f6renlerinde uly gyzyklanma d\u00f6redipdi.&#8221;Sahara\u0148 G\u00f6z\u00fcni\u0148&#8221; d\u00f6remegi uzak wagtlap ylmy \u00e7eki\u015fmeleri\u0148 merkezi boldy. H\u00e4zirki wagtda alymlar a\u015fakdakylara ynan\u00fdarlar. Richat d\u00fcz\u00fcmi, aslynda \u00fderasty g\u00fcmmez \u015fekilli, \u00fdokary g\u00f6terilen (antiklin) geologik gurlu\u015fdyr. Bu gurlu\u015f, a\u015fakdaky magmany\u0148 (ergin da\u015fy\u0148) \u00fdokaryk galmagy netijesinde \u00fdokarsyndaky gatlaklary iteklemegi bilen emele gelipdir.<\/p>\n<p>\u200bMillionlar\u00e7a \u00fdyly\u0148 dowamynda, howa \u015fertlerini\u0148 we erozi\u00fdany\u0148 t\u00e4siri bilen g\u00fcmmezi\u0148 \u00fdokarsyndaky has \u00fdum\u015fak gatlaklar a\u00fdrylypdyr. Has berk kwarsit da\u015fyny\u0148 (quartzite) gatlaklary galyp, konsentriki, \u00fdagny bir-birini\u0148 i\u00e7ine gir\u00fd\u00e4n tegelek gyratalary (kuestalary) d\u00f6redipdir.Bu gurlu\u015fy\u0148 i\u00e7inde ring-dike (halka dikelme) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdan bazalt we gabro \u00fdaly magnatiki (magmatik) da\u015flar hem bar. Bular, gurlu\u015fy\u0148 magmany\u0148 t\u00e4siri bilen emele gelendigini tassykla\u00fdan esasy subutnamalardyr. D\u00fcz\u00fcmi\u0148 esasy magnatiki elementleri, takmynan, 94 million \u00fdyl ozal (Kretase d\u00f6wr\u00fcni\u0148 ahyrynda) d\u00f6r\u00e4pdir.<\/p>\n<p>\u200bIlkiba\u015fda bu tegelek \u015fekilini\u0148 seb\u00e4bi n\u00e4belli bolanda, iki sany esasy \u00e7aklama \u00f6\u0148e s\u00fcr\u00fcldi.<\/p>\n<p>\u200bMeteorit T\u00e4sir Zolaklary: Onu\u0148 tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015fi, k\u00f6p alymy\u0148 we adamlary\u0148 muny \u00e4girt uly meteorit urmagyny\u0148 t\u00e4sir zolagy h\u00f6km\u00fcnde kabul etmegine seb\u00e4p boldy.<\/p>\n<p>\u200bWulkan Krateri: Ba\u015fga bir \u00e7aklama, onu\u0148 s\u00f6nen \u00e4girt uly wulkany\u0148 galyndysydygydy.<\/p>\n<p>\u200bEmma, gi\u0148i\u015fle\u00fdin geologik we geofiziki barlaglar, d\u00fcz\u00fcmi\u0148 merkezinde \u00fdokary basy\u015fly t\u00e4sir da\u015flaryny\u0148 (\u00fdagny, meteorit urmagyny\u0148 esasy subutnamalaryny\u0148) \u00fdokdugyny, we magnatiki da\u015flary\u0148 bardygyny g\u00f6rkezdi. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in, ol h\u00e4zirki wagtda gaty erozy\u00fda u\u00e7ran, g\u00fcmmez g\u00f6rn\u00fc\u015fli magnatiki kompleks hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b&#8221;Sahara\u0148 G\u00f6zi&#8221;, \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00e4girt uly \u00f6l\u00e7egi we a\u00fddy\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fi seb\u00e4pli, kosmos stansi\u00fdasyndan \u00fda-da orbitadan g\u00f6rn\u00fcp dur\u00fdan i\u0148 gowy tebigy ny\u015fanlary\u0148 biri bolup gal\u00fdar. Ol, \u00dderi\u0148 gabygyny\u0148 n\u00e4hili g\u00fc\u00fd\u00e7li geologik prosesler netijesinde \u015fekillenendigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n aja\u00fdyp nusgadyr.Sahara\u0148 G\u00f6zi (Richat Structure) \u2013 Mawritani\u00fda: Bu, Saharada \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, tegelek we hakykatdanam &#8220;g\u00f6z&#8221; \u00fda-da halka \u015fekilini \u00fdatlad\u00fdan \u00e4girt uly geologik d\u00fcz\u00fcmdir. Diametri takmynan 50 km bolup, esasan kosmosdan g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Durdy\u00fdew Ysma\u00fdyl<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 123-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bMawritani\u00fdany\u0148 Saharany\u0148 \u00e7\u00e4ginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Sahara\u0148 G\u00f6zi (Richat Structure), tegelek, halka \u015fekilli \u00e4girt uly geologik d\u00fcz\u00fcmdir. Ol d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 me\u015fhur we kosmosdan i\u0148 a\u00fddy\u0148 g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n tebigy desgalary\u0148 biridir. Ilkiba\u015fda meteorit urmagy netijesinde emele gelendir \u00f6\u00fdd\u00fclse-de, h\u00e4zirki ylmy pikirler onu\u0148 ba\u015fga bir \u00fdol bilen d\u00f6r\u00e4ndigini tassykla\u00fdar. I\u0148lis dilinde &#8220;Eye of the Sahara&#8221; (&#8220;Sahara\u0148 G\u00f6zi&#8221;) di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar, seb\u00e4bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25940"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25940"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25941,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25940\/revisions\/25941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}