{"id":25990,"date":"2025-10-27T20:25:25","date_gmt":"2025-10-27T15:25:25","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25990"},"modified":"2025-10-27T20:25:25","modified_gmt":"2025-10-27T15:25:25","slug":"yaponiyada-100-yasdan-uly-adamlaryn-sentenarianlaryn-sany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25990","title":{"rendered":"\u00ddaponi\u00fdada 100 \u00dda\u015fdan Uly Adamlary\u0148 (Sentenarianlary\u0148) Sany"},"content":{"rendered":"<p>\u200b\u00ddaponi\u00fda, b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 uzak \u00fda\u015fa\u00fdan adamlary\u0148 \u00fdurdy h\u00f6km\u00fcnde ykrar edil\u00fd\u00e4r we 100 we ondan uly \u00fda\u015fly ra\u00fdatlaryny\u0148 sany yzygiderli \u00fdokarlan\u00fdar. I\u0148 so\u0148ky maglumatlara (2025-nji \u00fdyly\u0148 Sent\u00fdabr a\u00fdyndaky \u00fdagda\u00fda g\u00f6r\u00e4) la\u00fdyklykda, \u00ddaponi\u00fdada 100 we ondan uly \u00fda\u015fly adamlary\u0148 sany 99,763 adama \u00fdetip, 100 m\u00fc\u0148e gola\u00fdlady. Bu g\u00f6rkeziji 55 \u00fdyl yzygiderli \u00fdokarlanmakda dowam ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b1963-nji \u00fdylda, h\u00f6k\u00fcmet bu hasabaty ilkinji gezek \u00fd\u00f6redip ba\u015flanda, bary-\u00fdogy 153 adam 100 \u00fda\u015fdan uludy.<\/p>\n<p>\u200b1981-nji \u00fdylda 1,000-den,<\/p>\n<p>\u200b1998-nji \u00fdylda 10,000-den,<\/p>\n<p>\u200b2022-nji \u00fdylda 90,000-den ge\u00e7di.<\/p>\n<p>\u00dd\u00fcz \u00fda\u015fdan ge\u00e7en adamlary\u0148 agramly b\u00f6legini zenanlar d\u00fcz\u00fd\u00e4r. Olary\u0148 sany jemi sanawy\u0148 takmynan 88%-ini (99,763 adamy\u0148 87,784-sini) emele getir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b\u00ddaponlary\u0148 uzak \u00fda\u015famagyny\u0148 syry birn\u00e4\u00e7e faktor bilen baglany\u015fdyryl\u00fdar:<\/p>\n<p>\u200b \u00ddapon a\u015fhanasynda esasan-da de\u0148iz \u00f6n\u00fcmleri, g\u00f6k-bakja \u00f6n\u00fcmleri we d\u00e4ne \u00f6n\u00fcmleri agdyklyk ed\u00fd\u00e4r. Kalori\u00fdasy az, \u00fdokumly maddalara ba\u00fd bolan i\u00fdmitlenme usuly adamy\u0148 saglygyna o\u0148yn t\u00e4sir ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b \u00ddokary hilli we el\u00fdeterli saglygy gora\u00fdy\u015f hyzmatlary \u00f6m\u00fcr dowamlylygyny\u0148 artmagynda m\u00f6h\u00fcm rol o\u00fdna\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6p \u00fdapon \u00fda\u015fulularyny\u0148 uzak wagtlap i\u015fje\u0148 bolmagy, yzygiderli ma\u015fklary\u0148 we ma\u015fgala, k\u00f6p\u00e7\u00fclik bilen berk gatna\u015fyklary\u0148 bolmagy ruhy we fiziki saglygy gora\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bI\u0148 \u00fdokary g\u00f6rkeziji (100,000 adama d\u00fc\u015f\u00fd\u00e4n sentenarianlary\u0148 sany bo\u00fdun\u00e7a): \u015eimane, Ko\u00e7i we Tottori prefekturalary.I\u0148 pes g\u00f6rkeziji Saitama, A\u00fd\u00e7i, Osaka we Tokio sebitleri.<\/p>\n<p>\u00ddaponi\u00fda d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 \u00fdokary sentenarian sany bolan \u00fdurtlary\u0148 biri bolup dur\u00fdar. Birle\u015fen Milletler Guramasyny\u0148 (BMG) maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, d\u00fcn\u00fd\u00e4de 100 \u00fda\u015fdan uly adamlary\u0148 sany takmynan 630 m\u00fc\u0148 t\u00f6weregi bolup, bu bolsa her altynjy \u00fd\u00fcz \u00fda\u015fly adamy\u0148 di\u00fden \u00fdaly \u00fdapon ra\u00fdatydygyny a\u0148lad\u00fdar.Bu \u00fdagda\u00fd, \u00ddaponi\u00fdany\u0148 ilatyny\u0148 garramagy bilen baglany\u015fykly saglygy gora\u00fdy\u015f we pensi\u00fda ulgamlary \u00fc\u00e7in t\u00e4ze \u00e7agyry\u015flary d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>A\u00e7ilow Mekan<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 101-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200b\u00ddaponi\u00fda, b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 uzak \u00fda\u015fa\u00fdan adamlary\u0148 \u00fdurdy h\u00f6km\u00fcnde ykrar edil\u00fd\u00e4r we 100 we ondan uly \u00fda\u015fly ra\u00fdatlaryny\u0148 sany yzygiderli \u00fdokarlan\u00fdar. I\u0148 so\u0148ky maglumatlara (2025-nji \u00fdyly\u0148 Sent\u00fdabr a\u00fdyndaky \u00fdagda\u00fda g\u00f6r\u00e4) la\u00fdyklykda, \u00ddaponi\u00fdada 100 we ondan uly \u00fda\u015fly adamlary\u0148 sany 99,763 adama \u00fdetip, 100 m\u00fc\u0148e gola\u00fdlady. Bu g\u00f6rkeziji 55 \u00fdyl yzygiderli \u00fdokarlanmakda dowam ed\u00fd\u00e4r. \u200b1963-nji \u00fdylda, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25990"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25991,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25990\/revisions\/25991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}