{"id":25992,"date":"2025-10-27T20:26:07","date_gmt":"2025-10-27T15:26:07","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25992"},"modified":"2025-10-27T20:26:07","modified_gmt":"2025-10-27T15:26:07","slug":"yaponiyanyn-wodorod-energiyasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=25992","title":{"rendered":"\u00ddaponi\u00fdany\u00f1 wodorod energi\u00fdasy"},"content":{"rendered":"<p>\u00ddaponlar wodorod energi\u00fdasyny durmu\u015fa orna\u015fdyrmakda d\u00fcn\u00fd\u00e4de \u00f6\u0148debaryjylary\u0148 biri bolup, geljekde \u00f6z \u00f6\u00fdlerini we ulaglaryny bu \u00fda\u015fyl energi\u00fda bilen \u00fcpj\u00fcn etmegi me\u00fdille\u015fdir\u00fd\u00e4rler.\u00ddaponi\u00fdany\u0148 wodorod energi\u00fdasyny durmu\u015fa orna\u015fdyrmak baradaky me\u00fdilnamasy, \u00fdagny &#8220;Wodorod Jemgy\u00fdetini&#8221; d\u00f6retmek strategi\u00fdasy, d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 gi\u0148i\u015fle\u00fdin we me\u00fdilnamala\u015fdyrylan taslamalary\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu strategi\u00fdany\u0148 esasy maksady energi\u00fda howpsuzlygyny g\u00fc\u00fd\u00e7lendirmek we 2050-nji \u00fdyla \u00e7enli uglerod zy\u0148yndylaryny nola \u00e7enli azaltmak (net-zero) bolup dur\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200b\u00ddaponi\u00fdany\u0148 esasy maksady \u2013 wodorody\u0148 \u00fdurdu\u0148 \u00e4hli ykdysady\u00fdetinde esasy energi\u00fda g\u00f6terijisi bolup \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4n jemgy\u00fdetini d\u00f6retmek.Wodorody\u0148 ulanyl\u00fdan \u00fderlerini k\u00f6peltmek.K\u00f6p mukdarda arzan we durnukly wodorod \u00f6nd\u00fcrmek. Wodorody da\u015fary \u00fdurtlardan getirmek \u00fc\u00e7in ygtybarly \u00fdollary d\u00f6retmek.\u00ddaponi\u00fda wodorody ulag ulgamynda gi\u0148den ulanmagy maksat edin\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200b \u00ddaponi\u00fda d\u00fcn\u00fd\u00e4de ilkinji bolup t\u00e4jir\u00e7ilik ta\u00fddan \u00fdangy\u00e7 elementli awtoulaglary (Fuel Cell Vehicles \u2013 FCV) \u00f6nd\u00fcrdi we gi\u0148den \u00fda\u00fdratmaga \u00e7aly\u015f\u00fdar. Me\u015fhur bolan Toyota Mirai we Honda Clarity \u00fdaly modeller bu ugurdaky \u00f6\u0148debaryjy nusgalardyr. \u00ddapon h\u00f6k\u00fcmeti 2025-nji \u00fdyla \u00e7enli 200,000 FCV ulagy, 2050-nji \u00fdyla \u00e7enli bolsa 800,000 ulagy \u00fdollarda g\u00f6rmegi maksat edin\u00fd\u00e4r. Ulaglar \u00fc\u00e7in infrastruktura h\u00f6km\u00fcnde wodorod doldury\u015f stansi\u00fdalaryny\u0148 sanyny k\u00f6peltmek \u00fc\u00e7in uly subsidi\u00fdalar beril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Wodorod, \u00f6\u00fdleri we ki\u00e7i-uly edaralary \u00fdylylyk hem-de elektrik energi\u00fdasy bilen \u00fcpj\u00fcn etmek \u00fc\u00e7in hem esasy rol o\u00fdna\u00fdar.Bu ki\u00e7i g\u00f6wr\u00fcmli \u00fdangy\u00e7 elementli ulgamlar (Fuel Cells) \u00f6\u00fdlerde tebigy gazdan \u00fda-da wodoroddan pe\u00fddalanyp, bir wagtda elektrik energi\u00fdasyny we \u00fdylylygy \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4rler. Bu, \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 \u00f6zba\u015fdak energi\u00fda \u00e7e\u015fmesi bolmagyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e0r.Ulag we ki\u00e7i ulgamlardan ba\u015fga-da, \u00ddaponi\u00fda k\u00f6m\u00fcr \u00fdak\u00fdan elektrostansi\u00fdalary\u0148 bir b\u00f6legini wodorod \u00fdak\u00fdan turbinalara \u00f6w\u00fcrmek \u00fda-da wodorody go\u015fma\u00e7a \u00fdangy\u00e7 h\u00f6km\u00fcnde ulanmak bo\u00fdun\u00e7a i\u015fleri alyp bar\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bWodorody\u0148 gi\u0148den ulanylmagy \u00fc\u00e7in ony k\u00f6p mukdarda we arzan bahadan \u00fcpj\u00fcn etmek zerurdyr.Bu d\u00fcn\u00fd\u00e4de dikeldil\u00fd\u00e4n energi\u00fda (g\u00fcn energi\u00fdasy) arkaly wodorod \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a i\u0148 uly desgalary\u0148 biri bolup, wodorody \u00f6nd\u00fcrmegi, saklamagy we ulanmagy birle\u015fdir\u00fd\u00e4n doly synag zynjyryny d\u00f6red\u00fd\u00e4r. \u00ddaponi\u00fda \u00f6z \u00e7\u00e4klerinde wodorod \u00f6nd\u00fcrmek m\u00fcmkin\u00e7iliklerini\u0148 \u00e7\u00e4klidigini bil\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in, esasy energi\u00fda howpsuzlygy \u00fc\u00e7in Azi\u00fda we \u00ddakyn G\u00fcndogar \u00fdaly sebitlerden (meselem, T\u00fcrkmenistan bilen ylmy we tehnologik hyzmatda\u015flyk) wodorody import etmegi maksat edin\u00fd\u00e4r. Kawasaki Heavy Industries \u00fdaly \u00fdapon kompani\u00fdalary wodorody da\u015famagy\u0148 we suwuklandyrmagy\u0148 \u00fdollaryny \u00f6sd\u00fcr\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>\u200b\u00ddaponi\u00fda bu maksatlaryna \u00fdetmek \u00fc\u00e7in be\u00fdleki \u00fdurtlar, \u015fol sanda T\u00fcrkmenistan bilen i\u015fje\u0148 hyzmatda\u015flyk ed\u00fd\u00e4r. \u00ddapon kompani\u00fdalary (mysal \u00fc\u00e7in, Iwatani Corporation, Kawasaki Heavy Industries) we uniwersitetleri (Sukuba uniwersiteti) T\u00fcrkmenistany\u0148 degi\u015fli edaralary we \u00fdokary okuw mekdepleri bilen wodorod energi\u00fdasyny almak we \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a bilelikd\u00e4ki taslamalary we okuw maksatnamalaryny amala a\u015fyr\u00fdarlar.T\u00fcrkmenistan wodorod energetikasyny \u00f6sd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a &#8220;\u00ddol kartasyny&#8221; tassyklap, \u00ddaponi\u00fdany bu ugurdaky esasy hyzmatda\u015flaryny\u0148 biri hasapla\u00fdar. T\u00fcrkmenistany\u0148 tebigy gazdan wodorody almagy\u0148 (mawy wodorod) we be\u00fdleki usullary\u0148 \u00fcst\u00fcnde i\u015fle\u00fd\u00e4n tejribesi \u00ddaponi\u00fdany\u0148 b\u00e4hbidine la\u00fdyk gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>T\u00e4\u00e7kuly\u00fdew Halykberdi<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 101-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ddaponlar wodorod energi\u00fdasyny durmu\u015fa orna\u015fdyrmakda d\u00fcn\u00fd\u00e4de \u00f6\u0148debaryjylary\u0148 biri bolup, geljekde \u00f6z \u00f6\u00fdlerini we ulaglaryny bu \u00fda\u015fyl energi\u00fda bilen \u00fcpj\u00fcn etmegi me\u00fdille\u015fdir\u00fd\u00e4rler.\u00ddaponi\u00fdany\u0148 wodorod energi\u00fdasyny durmu\u015fa orna\u015fdyrmak baradaky me\u00fdilnamasy, \u00fdagny &#8220;Wodorod Jemgy\u00fdetini&#8221; d\u00f6retmek strategi\u00fdasy, d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 gi\u0148i\u015fle\u00fdin we me\u00fdilnamala\u015fdyrylan taslamalary\u0148 biri hasaplan\u00fdar. Bu strategi\u00fdany\u0148 esasy maksady energi\u00fda howpsuzlygyny g\u00fc\u00fd\u00e7lendirmek we 2050-nji \u00fdyla \u00e7enli uglerod zy\u0148yndylaryny nola \u00e7enli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25992"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25992"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25993,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25992\/revisions\/25993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}