{"id":26104,"date":"2025-11-01T14:56:50","date_gmt":"2025-11-01T09:56:50","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26104"},"modified":"2025-11-05T16:38:27","modified_gmt":"2025-11-05T11:38:27","slug":"gadymy-dowurlerde-we-hazirki-wagtda-ulanylyan-suwarys-ulgamlary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26104","title":{"rendered":"Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde we h\u00e4zirki wagtda ulanyl\u00fdan suwary\u015f ulgamlary"},"content":{"rendered":"<p>Suw \u2014 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 \u00e7e\u015fmesi, oba hojalygyny\u0148 bolsa i\u0148 m\u00f6h\u00fcm seri\u015fdesidir. Ekinleri\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi, \u00fderleri\u0148 hasyllylygy we durmu\u015fda durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 \u00fcpj\u00fcn edilmegi suwu\u0148 dogry ulanylmagyna baglydyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli \u00fderlerinde adamlary\u0148 suwy tyg\u015fytly ulanmak, \u00fderleri\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak we \u00fdokary hasyl almak maksady bilen d\u00f6red\u00fd\u00e4n t\u00e4sin suwary\u015f ulgamlary taryhda we h\u00e4zirki wagtda a\u00fdratyn orun e\u00fdele\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerde pe\u00fddalanylan suwary\u015f ulgamlary.<\/p>\n<p>Adamzat taryhyny\u0148 irki d\u00f6w\u00fcrlerinde hem suwy saklamak we pa\u00fdlamak \u00fc\u00e7in \u00f6zbolu\u015fly tehniki \u00e7\u00f6zg\u00fctler d\u00f6redilipdir.<\/p>\n<p>Ker\u00e4n ulgamy (Kanat \u00fda-da Karez) \u2013 E\u00fdran, Owganystan we Merkezi Azi\u00fda \u00fdurtlarynda ulanylan bu ulgam \u00fderasty kanallary\u0148 \u00fcsti bilen dag eteklerinden \u00fderi\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne suw \u00e7ykarmaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4rdi. Ker\u00e4nleri\u0148 a\u00fdratynlygy \u2013 suw bugarmadan, \u00fderasty arkaly uzak aralyga \u00fdetiril\u00fd\u00e4rdi.<\/p>\n<p>Nil der\u00fdasyny\u0148 da\u015fkyn suwary\u015fy \u2013 Gadymy M\u00fcs\u00fcrde her \u00fdyl Nil der\u00fdasyny\u0148 ta\u015fkyndy suwy me\u00fddanlara dolup, topragy tebigy d\u00f6k\u00fcn bilen \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4rdi. Bu d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 irki we t\u00e4sirli suwary\u015f usullaryny\u0148 biridir.<\/p>\n<p>Hyta\u00fd terrasa suwary\u015fy \u2013 Daglyk \u00fderlerde gurlan basgan\u00e7ak g\u00f6rn\u00fc\u015fli me\u00fddanlar arkaly suw saklanyp, a\u015fak basgan\u00e7aklara akdyryl\u00fdardy. \u015ee\u00fdle usul h\u00e4zirki wagta \u00e7enli hem Azi\u00fdany\u0148 k\u00e4bir \u00fdurtlarynda ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde ulanyl\u00fdan d\u00f6wrebap suwary\u015f ulgamlary.<\/p>\n<p>Ylym-tehnologi\u00fdany\u0148 \u00f6smegi bilen, h\u00e4zirki zaman suwary\u015f ulgamlary di\u0148e bir suwy pa\u00fdlamak d\u00e4l, e\u00fdsem onu\u0148 tyg\u015fytly we takyk ulanylmagyny hem \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>1. Damjala\u00fdyn suwary\u015f ulgamy<\/p>\n<p>Bu usulda suw her \u00f6s\u00fcmligi\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcne damja g\u00f6rn\u00fc\u015finde \u00fdetiril\u00fd\u00e4r. Netijede, suw tyg\u015fytlan\u00fdar, toprak \u015forla\u015fma\u00fdar we hasyllylyk art\u00fdar. \u015ee\u00fdle ulgam h\u00e4zirki wagtda T\u00fcrkmenistanda hem gi\u0148den orna\u015fdyryl\u00fdar.<\/p>\n<p>2. Mikrosuwary\u015f ulgamy<\/p>\n<p>Mikrosuwary\u015fda suwu\u0148 berilmegi doly awtomatla\u015fdyrylan ulgam arkaly amala a\u015fyryl\u00fdar. Sensorlar arkaly topragy\u0148 \u00e7yglylyk derejesi kesgitlen\u00fd\u00e4r, \u015fondan so\u0148ra zerur bolan mukdarda suw beril\u00fd\u00e4r. Bu ekinleri\u0148 suwa bolan talaby bo\u00fdun\u00e7a dolandyryl\u00fdan innowasion ulgamdyr.<\/p>\n<p>3. Akwaponika we gidroponika ulgamlary<\/p>\n<p>Bu ugurlarda ekinler topraksyz, di\u0148e suwly erginde \u00f6sd\u00fcril\u00fd\u00e4r. Suw bilen birlikde \u00f6s\u00fcmliklere mineral maddalar beril\u00fd\u00e4r. Akwaponikada bolsa balyklary\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdan suwy d\u00f6k\u00fcn h\u00f6km\u00fcnde pe\u00fddalanyl\u00fdar. Bu usul suwu\u0148 ga\u00fdtadan dolany\u015fyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>4. Suwy ga\u00fdtadan ulanmak ulgamlary<\/p>\n<p>K\u00e4bir \u00fdurtlarda \u00f6\u00fd hojalygynda we senagatda ulanylan suwlar arassalanandan so\u0148 suwary\u015f \u00fc\u00e7in ga\u00fdtadan ulanyl\u00fdar. Bu ekologik ta\u00fddan tyg\u015fytly we ykdysady ta\u00fddan amatly usuldyr.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistanda suwary\u015f ulgamlaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagy.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistanda so\u0148ky \u00fdyllarda oba hojalygynda suwu\u0148 tyg\u015fytly ulanylmagy bo\u00fdun\u00e7a gi\u0148 gerimli i\u015fler alnyp baryl\u00fdar.<\/p>\n<p>Damjala\u00fdyn suwary\u015f ulgamlary \u00fdurtda gowa\u00e7a, miweli aga\u00e7larda we \u00fcz\u00fcm\u00e7ilik me\u00fddanlarynda ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>Garagum kanaly bilen suwaryl\u00fdan \u00fderlerde suw pa\u00fdla\u00fdjy t\u00e4ze awtomatla\u015fdyrylan desgalary\u0148 gurulmagy hem gidromeliorasi\u00fdany\u0148 h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fcne mahsus t\u00e4ze\u00e7il ugurlardyr.<\/p>\n<p>Suwary\u015f ulgamlary di\u0148e bir ge\u00e7mi\u015fi\u0148 in\u017eenerlik zehinini\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem h\u00e4zirki d\u00f6wr\u00fc\u0148 ylmy-tehniki \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 hem ny\u015fanydyr. Suwu\u0148 tyg\u015fytly ulanylmagy \u2014 oba hojalygyny\u0148 durnukly \u00f6smegini\u0148 esasy \u015ferti bolup, bu ugurda alnyp baryl\u00fdan i\u015fler geljekde hem dowam eder.<\/p>\n<p>Suwy tyg\u015fytly ulanmak \u2014 tebigata, ykdysady\u00fdete we geljekki nesillere go\u00fdul\u00fdan i\u0148 gymmatly ma\u00fda go\u00fdumdyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong> Nurana AZIZOWA <\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>S.A.Ny\u00fdazow adyndaky T\u00fcrkmen oba hojalyk uniwersitetini\u0148 Oba hojalygyny\u0148 mehanizasi\u00fdasy fakultetini\u0148 Oba hojalygyny mehanizimle\u015fdirmek h\u00fcn\u00e4rini\u0148 3-nji \u00fdyl talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suw \u2014 \u00fda\u015fa\u00fd\u015fy\u0148 \u00e7e\u015fmesi, oba hojalygyny\u0148 bolsa i\u0148 m\u00f6h\u00fcm seri\u015fdesidir. Ekinleri\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi, \u00fderleri\u0148 hasyllylygy we durmu\u015fda durnukly \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 \u00fcpj\u00fcn edilmegi suwu\u0148 dogry ulanylmagyna baglydyr. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 d\u00fcrli \u00fderlerinde adamlary\u0148 suwy tyg\u015fytly ulanmak, \u00fderleri\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almak we \u00fdokary hasyl almak maksady bilen d\u00f6red\u00fd\u00e4n t\u00e4sin suwary\u015f ulgamlary taryhda we h\u00e4zirki wagtda a\u00fdratyn orun e\u00fdele\u00fd\u00e4r. Gadymy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26104"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26108,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26104\/revisions\/26108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}