{"id":26226,"date":"2025-11-21T22:48:23","date_gmt":"2025-11-21T17:48:23","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26226"},"modified":"2025-11-21T22:48:23","modified_gmt":"2025-11-21T17:48:23","slug":"takyk-ylymlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26226","title":{"rendered":"Takyk Ylymlar"},"content":{"rendered":"<p>Takyk ylymlar (k\u00e4wagt Formal ylymlar di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar) tebigaty we jemgy\u00fdeti \u00f6wren\u00fd\u00e4n tebigy we jemgy\u00fdet\u00e7ilik ylymlaryndan tapawutlan\u00fdar. Olar tebigy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 hadysalaryna d\u00e4l-de, e\u00fdsem, adamy\u0148 a\u0148y tarapyndan d\u00f6redilen abstrakt (mahsus) sistemalary, d\u00fczg\u00fcnleri we kadalary \u00f6wren\u00fd\u00e4rler.Takyk ylymlary\u0148 esasy maksady faktlary \u00fdygnamak \u00fda-da synaglar ge\u00e7irmek d\u00e4l-de, e\u00fdsem, kabul edilen kesgitlemeleri\u0148 (aksiomalary\u0148) we logiki kadalary\u0148 esasynda hakykaty (dogrulygy) subut etmekdir.<\/p>\n<p>\u200bAbstraksi\u00fda olar sany, formany, logiki baglany\u015fyklary we maglumatlary\u0148 gurlu\u015fyny \u00f6wren\u00fd\u00e4rler. Bilimler az sanly ba\u015flangy\u00e7 kabul edilen \u00e7aklamalardan (aksiomalardan) ybarat bolup, olardan logiki netijeler (teoremalar) alyn\u00fdar.Dogrulygy Subut Etmek Bu ylymlarda, tebigy ylymlardaky \u00fdaly, gipoteza synag bilen d\u00e4l-de, e\u00fdsem, logiki subutnama bilen tassyklanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bLogika takyk ylymlary\u0148 esasy diregidir. Ol tassyklamalary\u0148 hakykat \u00fda-da \u00fdalan bolmagyny we bir tassyklamadan be\u00fdlekisine ge\u00e7megi\u0148 dogry \u00fdollaryny \u00f6wren\u00fd\u00e4r.Logiki subutnama (deduksi\u00fda) arkaly, eger aksiomalar dogry bolsa, ondan gelip \u00e7yk\u00fdan teoremalar hem h\u00f6kman dogry bolmalydyr.<\/p>\n<p>\u200bIki esasy g\u00f6rn\u00fc\u015fi bar:<\/p>\n<p>\u200bFormal Logika: Simwollar we formulalar arkaly pikirlenm\u00e4ni formalizirle\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bMatematiki Logika matematiki subutnamalary\u0148 esasyny d\u00fcz\u00fd\u00e4r.Matematika di\u0148e bir hasaplamak d\u00e4l, e\u00fdsem, tebigatda we tehnologi\u00fdada bar bolan \u00e7yl\u015fyrymly gatna\u015fyklary we gurlu\u015flary d\u00fc\u015f\u00fcndirm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4n umumy dil bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bArifmetika (sanlar), Algebra (gurlu\u015flar), Geometri\u00fda (gi\u0148i\u015flik) we Analiz (\u00fc\u00fdtge\u015fme) \u00e4hli tebigy ylymlar \u00fc\u00e7in esasy guraldyr.Meselem, fizika kanunlary (de\u0148lemeler) bilen be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r, bulary \u00e7\u00f6zmek \u00fc\u00e7in bolsa matematiki metodlar gerek.Takyk ylymlar, g\u00f6ni tebigaty \u00f6wrenmeseler-de, be\u00fdleki \u00e4hli ylymlar \u00fc\u00e7in umumy metodologik bazany \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p>\u200bTebigy ylymlar (fizika, himi\u00fda) matematiki modelleri ulanyp, hadysalary \u00e7akla\u00fdarlar.Jemgy\u00fdet\u00e7ilik ylymlary (ykdysady\u00fdet, sosiologi\u00fda) statistiki we logiki metodlary ulanyp, maglumatlary analiz ed\u00fd\u00e4rler.Tehnologi\u00fda (in\u017eener\u00e7ilik) \u00e4hli hasaplamalary we algoritmleri matematika we logika esaslan\u00fdar.<\/p>\n<p>Takyk ylymlar adamzat a\u0148yny\u0148 d\u00f6redijiligini\u0148 i\u0148 \u00fdokary g\u00f6rn\u00fc\u015fi bolup, b\u00fctin ylmy we tehnologiki \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 logiki esasyny d\u00fcz\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>A\u00e7ilow Mekan<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 101-nji toparyny\u0148 talyby<\/em><\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Takyk ylymlar (k\u00e4wagt Formal ylymlar di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar) tebigaty we jemgy\u00fdeti \u00f6wren\u00fd\u00e4n tebigy we jemgy\u00fdet\u00e7ilik ylymlaryndan tapawutlan\u00fdar. Olar tebigy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 hadysalaryna d\u00e4l-de, e\u00fdsem, adamy\u0148 a\u0148y tarapyndan d\u00f6redilen abstrakt (mahsus) sistemalary, d\u00fczg\u00fcnleri we kadalary \u00f6wren\u00fd\u00e4rler.Takyk ylymlary\u0148 esasy maksady faktlary \u00fdygnamak \u00fda-da synaglar ge\u00e7irmek d\u00e4l-de, e\u00fdsem, kabul edilen kesgitlemeleri\u0148 (aksiomalary\u0148) we logiki kadalary\u0148 esasynda hakykaty (dogrulygy) subut [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26226"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26227,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26226\/revisions\/26227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}