{"id":26228,"date":"2025-11-21T22:50:46","date_gmt":"2025-11-21T17:50:46","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26228"},"modified":"2025-11-21T22:50:46","modified_gmt":"2025-11-21T17:50:46","slug":"teke-goli-merdanalygyn-we-bagtyn-nysany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26228","title":{"rendered":"Teke G\u00f6li  Merdanalygy\u0148 we Bagty\u0148 Ny\u015fany"},"content":{"rendered":"<p>Teke g\u00f6li (k\u00e4wagt Ahalteke g\u00f6li di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar) t\u00fcrkmen haly\u00e7ylyk sungatyny\u0148 i\u0148 me\u015fhur we nusgawy nagy\u015flaryny\u0148 biridir. Ol di\u0148e bir Teke ta\u00fdpasyny\u0148 ny\u015fany bolman, e\u00fdsem, tutu\u015f t\u00fcrkmen halkyny\u0148 merdanalygyny, gujur-ga\u00fdratyny we taryhy \u00e4hmi\u00fdetini \u015f\u00f6hlelendir\u00fd\u00e4n g\u00f2ldir.Teke g\u00f6l\u00fcni\u0148 esasy a\u00fdratynlygy onu\u0148 geometriki takyklygy we \u00fderine \u00fdetirili\u015fini\u0148 nepisligidir.<\/p>\n<p>\u200bSekizbur\u00e7luk (Oktagon): G\u00f6li d\u00fcz\u00fd\u00e4n esasy element, adat\u00e7a, sekizbur\u00e7ly g\u00f6rn\u00fc\u015fde bol\u00fdar. Bu geometrik \u015fekil t\u00fcrkmen pelsepesinde uly \u00e4hmi\u00fdete e\u00fde bolup, \u00c4lemi\u0148 (Kosmosy\u0148), G\u00fcn\u00fc\u0148 \u00fda-da \u00fdyldyzy\u0148 ny\u015fanydyr. Ol dolulygy, durnuklylygy we asmandan gora\u00fdjy g\u00fc\u00fd\u00e7leri a\u0148lad\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bI\u00e7ki Nagy\u015flar: Sekizbur\u00e7lugy\u0148 i\u00e7i k\u00f6plen\u00e7 has ownuk, \u00e7yl\u015fyrymly we in\u00e7e nagy\u015flar bilen dolduryl\u00fdar. Bu ownuk elementler &#8220;gurbanakly g\u00f6l&#8221; \u00fda-da &#8220;\u00e7ybyk g\u00f6l&#8221; \u00fdaly atlar bilen tanal\u00fdar. Bu i\u00e7ki nagy\u015flary\u0148 hersi ha\u00fdsy bir topara \u00fda-da nesle degi\u015flidigini g\u00f6rkezip bilipdir.Teke halylaryny\u0148 esasy re\u0148ki gyzyl re\u0148ki\u0148 go\u00fdy \u00f6w\u00fc\u015fginleridir (gyrmyzy, al). Bu re\u0148k Od, \u00ddylylyk we S\u00f6\u00fdgi manysyny berip, haly\u00e7ylygy\u0148 gadymy we mukaddes d\u00e4plerini sakla\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bTeke g\u00f6l\u00fcni\u0148 diza\u00fdnynda Teke ta\u00fdpasyny\u0148 \u00e7arwa durmu\u015fyndan we ynan\u00fdan zatlaryndan gelip \u00e7ykan \u00e7u\u0148\u0148ur manylar bar:<\/p>\n<p>\u200bG\u00fcn we \u00ddyldyzlar: Sekizbur\u00e7ly formalary\u0148 G\u00fcn\u00fc\u0148 we be\u00fdleki \u00fdyldyzlary\u0148 \u00fderini \u00e7al\u015fandygy \u00e7aklanyl\u00fdar. Bu, Tekeleri\u0148 asman jisimlerine, bagta we geljege bolan ynamyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bGorag Ny\u015fany: Haly\u00e7ylar bu g\u00f6li dokamak bilen, ma\u015fgala ojagyny g\u00f6z degmeden, betbagt\u00e7ylykdan we da\u015fky du\u015fmanlary\u0148 t\u00e4sirinden goramak maksadyny g\u00fc\u00fd\u00e7lendiripdirler. Her bir \u00e7itim, go\u00fdlan dileg we yrym-ynan\u00e7 bolupdyr.<\/p>\n<p>Tekeler taryhda esasy ta\u00fdpalary\u0148 biri bolany \u00fc\u00e7in, g\u00f6l olary\u0148 s\u00f6we\u015fje\u0148 ruhuny, gurama\u00e7ylygyny we \u00fde\u0148\u015fini nygtap, &#8220;go\u00e7ak&#8221; (go\u00e7u\u0148 \u015fahyny\u0148 stilizirlenen \u015fekili) \u00fdaly g\u00fc\u00fd\u00e7 ny\u015fanlaryny hem \u00f6z i\u00e7ine alyp bil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bTeke g\u00f6li XIX we XX asyrlary\u0148 ba\u015flarynda rus we \u00fdewropa kolleksi\u00fda\u00e7ylaryny\u0148 arasynda uly me\u015fhurlyk gazan\u00fdar. Olar bu halylary\u0148 in\u00e7eligine, \u00fd\u00fc\u0148\u00fcni\u0148 hiline we re\u0148klerini\u0148 durnuklylygyna ha\u00fdran galypdyrlar.<\/p>\n<p>\u200bH\u00e4zirki wagtda Teke g\u00f6l\u00fcni\u0148 stilizirlenen g\u00f6rn\u00fc\u015fi T\u00fcrkmenistany\u0148 esasy milli ny\u015fanlaryny\u0148 birine \u00f6wr\u00fcldi. Ol di\u0148e halylarda d\u00e4l, e\u00fdsem, \u00fdadyg\u00e4rliklerde, milli lybaslarda we binag\u00e4rlikde hem gi\u0148den ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bTeke g\u00f6li, T\u00fcrkmen haly\u00e7ylygyny\u0148 nepisligi\u0148, taryhy\u0148 we ruhy gymmatlyklary\u0148 aja\u00fdyp utga\u015fmasyny\u0148 i\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalydyr.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>T\u00e4\u00e7kuly\u00fdew Halykberdi<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 101-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teke g\u00f6li (k\u00e4wagt Ahalteke g\u00f6li di\u00fdlip hem atlandyryl\u00fdar) t\u00fcrkmen haly\u00e7ylyk sungatyny\u0148 i\u0148 me\u015fhur we nusgawy nagy\u015flaryny\u0148 biridir. Ol di\u0148e bir Teke ta\u00fdpasyny\u0148 ny\u015fany bolman, e\u00fdsem, tutu\u015f t\u00fcrkmen halkyny\u0148 merdanalygyny, gujur-ga\u00fdratyny we taryhy \u00e4hmi\u00fdetini \u015f\u00f6hlelendir\u00fd\u00e4n g\u00f2ldir.Teke g\u00f6l\u00fcni\u0148 esasy a\u00fdratynlygy onu\u0148 geometriki takyklygy we \u00fderine \u00fdetirili\u015fini\u0148 nepisligidir. \u200bSekizbur\u00e7luk (Oktagon): G\u00f6li d\u00fcz\u00fd\u00e4n esasy element, adat\u00e7a, sekizbur\u00e7ly g\u00f6rn\u00fc\u015fde bol\u00fdar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26228"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26229,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26228\/revisions\/26229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}