{"id":26234,"date":"2025-11-21T22:55:42","date_gmt":"2025-11-21T17:55:42","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26234"},"modified":"2025-11-21T22:55:42","modified_gmt":"2025-11-21T17:55:42","slug":"zeytun-yagynyn-taryhy-peydasy-we-yasaysa-tasirleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26234","title":{"rendered":"Ze\u00fdtun \u00ddagyny\u0148 Taryhy, Pe\u00fddasy we \u00dda\u015fa\u00fd\u015fa T\u00e4sirleri"},"content":{"rendered":"<p>\u200bZe\u00fdtun agajy di\u0148e bir miwe ber\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlik bolman, e\u00fdsem, Orta\u00fder de\u0148zini\u0148 taryhyny\u0148, medeni\u00fdetini\u0148 we i\u00fdmitini\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legidir. M\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyllap dowam ed\u00fd\u00e4n taryhy bilen, ol bakylygy\u0148, durnuklylygy\u0148 we parahat\u00e7ylygy\u0148 ny\u015fany h\u00f6km\u00fcnde hormatlanyl\u00fdar.Ze\u00fdtun agajyny\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy takmynan 6,000 \u00fdyl ozal ki\u00e7i Azi\u00fdada (h\u00e4zirki T\u00fcrki\u00fde) bolup ge\u00e7endigine ynanyl\u00fdar we so\u0148ra b\u00fctin Orta\u00fder sebitine \u00fda\u00fdrady. Ze\u00fdtun aga\u00e7lary \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00fc\u00fdtge\u015fik uzak \u00f6m\u00fcrliligi bilen bellidir. K\u00e4bir ze\u00fdtun aga\u00e7laryny\u0148 2000 \u00fdyldan gowrak \u00fda\u015fandygy hasaplan\u00fdar. Ispani\u00fdada, Gresi\u00fdada we Liwanda entegem miwe ber\u00fd\u00e4n we gadymy d\u00f6wre degi\u015fli ze\u00fdtun aga\u00e7lary bar.<\/p>\n<p>\u200b Ol tebigy betbagt\u00e7ylyklara, gurak\u00e7ylyga we gow\u015fak topraklara ge\u0148 galdyryjy derejede \u00e7ydamlydyr. Onu\u0148 gabygy we k\u00f6k ulgamy, hatda agajy\u0148 uly b\u00f6legi \u00fdansa-da \u00fda-da kesilse-de, t\u00e4zeden janlanyp bilmek ukybyna e\u00fdedir.Gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri ze\u00fdtun agajy we onu\u0148 \u00f6n\u00fcmleri k\u00f6p medeni\u00fdetlerde mukaddes hasaplanypdyr. \u00ddewropany\u0148 we Orta G\u00fcndogary\u0148 d\u00e4p-dessurlarynda ze\u00fdtun \u015fahasy parahat\u00e7ylygy\u0148 we ylala\u015fygy\u0148 ny\u015fanydyr. Injilde Nuhu\u0148 g\u00e4misinden go\u00fdberilen kepderini\u0148 agzynda ze\u00fdtun \u00fdapragyny getirmegi, tupany\u0148 so\u0148uny we t\u00e4ze d\u00f6wr\u00fc\u0148 ba\u015flangyjyny alamatlandyrypdyr.Gadymy Gresi\u00fdada ze\u00fdtun agajy mukaddes hasaplanyp, pa\u00fdhasy\u0148 we h\u00fcn\u00e4rment\u00e7iligi\u0148 huda\u00fdy bolan Atenany\u0148 sowgady bolupdyr. Olimpi\u00fda o\u00fdunlaryny\u0148 \u00fde\u0148ijilerine ze\u00fdtun \u015fahalaryndan \u00f6relen t\u00e4\u00e7ler dakyl\u00fdardy.<\/p>\n<p>\u200b Ze\u00fdtun \u00fdagy gadymy jemgy\u00fdetlerde di\u0148e bir i\u00fdmit \u00e7e\u015fmesi bolman, e\u00fdsem \u00fdangy\u00e7 (\u00e7yra \u00fdagy), derman we kosmetika h\u00f6km\u00fcnde hem ulanylypdyr.Ze\u00fdtun agajyny\u0148 esasy \u00f6n\u00fcmi bolan ze\u00fdtun \u00fdagy &#8220;su\u00fduk altyn&#8221; di\u00fdlip atlandyryl\u00fdar we d\u00fcn\u00fd\u00e4de i\u0148 sagdyn i\u00fdmitleri\u0148 biri hasaplan\u00fdar.I\u0148 \u00fdokary hilli ze\u00fdtun \u00fdagydyr. Ol di\u0148e miweden sowuk usulda gysmak arkaly alyn\u00fdar we hi\u00e7 hili himiki \u00fda-da gyzgyn bejergini \u00f6z i\u00e7ine alma\u00fdar. Bu usul, \u00fdagy\u0148 miwed\u00e4ki \u00e4hli antioksidantlaryny we pe\u00fddaly maddalaryny saklamagyna k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4r. Ze\u00fdtun \u00fdagy monotoygunla\u015fmadyk \u00fdag kislotalaryna (esasan, olein kislotasyna) ba\u00fddyr. Bu, \u00fd\u00fcrek-damar kesellerini\u0148, \u015fol sanda infarkty\u0148 we insultu\u0148 t\u00f6wekgel\u00e7iligini azaltmaga k\u00f6mek ed\u00fd\u00e4n Orta\u00fder de\u0148zi i\u00fdmitini\u0148 esasy elementidir.Di\u0148e miwesi d\u00e4l, e\u00fdsem ze\u00fdtun agajyny\u0148 \u00fdapraklary hem pe\u00fddalydyr. Olardan dem alan \u00e7a\u00fd, has g\u00fc\u00fd\u00e7li antioksidant we mikroba gar\u015fy a\u00fdratynlyklary bilen tanal\u00fdar.<\/p>\n<p>Ze\u00fdtun agajy ilkinji miwesini bermegi \u00fc\u00e7in takmynan 5 \u00fdyl gerek. Onu\u0148 has uly hasyl bermegi \u00fc\u00e7in bolsa 15-20 \u00fdyl wagt gerek bolup biler.Ze\u00fdtun miweleri aga\u00e7dan \u00fdygnalanda g\u00f6k re\u0148kde bol\u00fdar we \u00fdeti\u015fdigi\u00e7e go\u00fdy g\u00fclg\u00fcne we gara re\u0148ke \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. Gara ze\u00fdtunlar k\u00f6plen\u00e7 has \u00fdeti\u015fen hasap edil\u00fd\u00e4r.Ze\u00fdtun miwesini aga\u00e7dan \u00fdygnandan so\u0148, i\u00fdmek \u00fc\u00e7in \u00fdaramly bolmagy \u00fc\u00e7in duzly suwda \u00fda-da duzda saklamak arkaly ajy tagamyny a\u00fdyrmak m\u00f6h\u00fcm.Ze\u00fdtun agajy \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00fc\u00fdtge\u015fik durnuklylygy we gymmatly \u00f6n\u00fcmleri bilen adamy\u0148 i\u0148 gadymy we i\u0148 wepaly hemra-\u00f6s\u00fcmliklerini\u0148 biri bolmagynda gal\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00d6wezow Azatgeldi<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 101-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bZe\u00fdtun agajy di\u0148e bir miwe ber\u00fd\u00e4n \u00f6s\u00fcmlik bolman, e\u00fdsem, Orta\u00fder de\u0148zini\u0148 taryhyny\u0148, medeni\u00fdetini\u0148 we i\u00fdmitini\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legidir. M\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyllap dowam ed\u00fd\u00e4n taryhy bilen, ol bakylygy\u0148, durnuklylygy\u0148 we parahat\u00e7ylygy\u0148 ny\u015fany h\u00f6km\u00fcnde hormatlanyl\u00fdar.Ze\u00fdtun agajyny\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy takmynan 6,000 \u00fdyl ozal ki\u00e7i Azi\u00fdada (h\u00e4zirki T\u00fcrki\u00fde) bolup ge\u00e7endigine ynanyl\u00fdar we so\u0148ra b\u00fctin Orta\u00fder sebitine \u00fda\u00fdrady. Ze\u00fdtun aga\u00e7lary \u00f6z\u00fcni\u0148 \u00fc\u00fdtge\u015fik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26235,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26234\/revisions\/26235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}