{"id":26268,"date":"2025-11-22T21:59:53","date_gmt":"2025-11-22T16:59:53","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26268"},"modified":"2025-11-22T21:59:53","modified_gmt":"2025-11-22T16:59:53","slug":"turkmenistanyn-geografiki-yerlesisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26268","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistany\u0148 geografiki \u00fderle\u015fi\u015fi"},"content":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki zaman t\u00fcrkmen jemgy\u00fdetini\u0148 \u015fu g\u00fcnki we geljekki \u00f6s\u00fc\u015fine, onu\u0148 d\u00f6wrebap jemgy\u00fdet\u00e7ilik gurlu\u015fyna e\u00fde bolmak m\u00fcmkin\u00e7iliklerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00fc\u00e7in \u00fdurdu\u0148 gujur-ga\u00fdratyny bilmek gerek, adamda \u00fdurt du\u00fdgusyny\u0148 d\u00f6remegi gerek. Bu du\u00fdgyny hi\u00e7 bir zat \u00e7al\u015fyp bilmez. Bu du\u00fdgy bagty\u00fdarlyk d\u00f6wr\u00fcni\u0148 be\u00fdik maksatlaryny amal etm\u00e4ge esas bol\u00fdar. Ol \u00fdurdu\u0148 tebigy ba\u00fdlyklaryna, halky\u0148 \u00f6z durmu\u015fyny gurmak ukybyna akyl \u00fdetirmek esasynda d\u00f6re\u00fd\u00e4r. Bizi\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 uly m\u00fcmkin\u00e7ilikleri bar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistan Merkezi Azi\u00fdany\u0148 g\u00fcnbatar b\u00f6leginde, demirgazyk gi\u0148i\u015fligi\u0148 42\u00b048\u00b4 bilen 35\u00b008\u00b4, g\u00fcndogar uzaklygy\u0148 hem 52\u00b027\u00b4 bilen 66\u00b041\u00b4 aralygynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 \u00e7\u00e4gi demirgazykdan-g\u00fcnorta 650 km-e, g\u00fcnbatardan-g\u00fcndogara\u00a0 1100 km-e \u00e7enli uzalyp gid\u00fd\u00e4r. Ol Demirgazyk \u00fdarym\u015fary\u0148 aram gu\u015faklygyny\u0148 \u00e7\u00f6ller zolagynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r.T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00fder \u00fcst\u00fcni\u0148 gurlu\u015fy aglaba bir me\u0148ze\u015fr\u00e4k rel\u00fdefi bolan gi\u0148\u00a0 d\u00fczl\u00fcklerden ybaratdyr. Bu d\u00fczl\u00fcgi\u0148 g\u00fcnortasyny K\u00f6petdag, Paropamir we Gissar dag ulgamlary tut\u00fdar. Umuman, \u00fdurdu\u0148 rel\u00fdefi g\u00fcnbatardan we demirgazyk-g\u00fcnbatardan g\u00fcnorta-g\u00fcndogara tarap kem-kemden be\u00fdgel\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistany\u0148 tut\u00fdan me\u00fddany 491,2 m\u00fc\u0148 km2<\/p>\n<p>. Munu\u0148 \u00f6zi Merkezi Azi\u00fdany\u0148 \u00e7\u00e4gini\u0148 39,8%-ine barabardyr.Onu\u0148 \u00fderini\u0148 80%-e gola\u00fdyny Azi\u00fdany\u0148 i\u0148 uly \u00e7\u00f6llerini\u0148 biri bolan Garagum, galan b\u00f6legini bolsa ba\u00fdyrlyklar, daglar, der\u00fdalar, k\u00f6ller, suw howdanlary, medeni oturymlar (oazisler) tut\u00fdar. Onu\u0148 \u00e7\u00e4ginde G\u00fcnorta Ma\u0148gy\u015flak we Ust\u00fdurt platosy, Garabil we Bathyz ba\u00fdyrlyklary, Amyder\u00fda, Murgap, Tejen, Etrek we be\u00fdleki der\u00fdalar, Garagum der\u00fdasy, Garabogaz we \u00abAltyn asyr\u00bb T\u00fcrkmen k\u00f6li \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistany\u0148 tut\u00fdan me\u00fddany Angli\u00fdany\u0148kydan 244 m\u00fc\u0148 km2, Itali\u00fdany\u0148kydan 187 m\u00fc\u0148 km2, \u00ddaponi\u00fdany\u0148kydan bolsa 166 m\u00fc\u0148 km2 k\u00f6pd\u00fcr.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 geografiki \u00fderle\u015fi\u015fi onu\u0148 geosy\u00fdasy m\u00fcmkin\u00e7iliklerini\u0148 \u00f6r\u00e4n \u00e4hmi\u00fdetlidigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. Ol \u00ddewropa we Azi\u00fda yklymlaryny\u0148 \u00e7atrygynda \u00fderle\u015fip,Demirgazyk we G\u00fcnorta, G\u00fcnbatar we G\u00fcndogar \u00fdurtlary birle\u015fdirmek m\u00fcmkin\u00e7iligine e\u00fde bol\u00fdar. Merkezi Azi\u00fdada de\u0148ze \u00e7ykmak m\u00fcmkin\u00e7iligi bar bolany seb\u00e4pli, T\u00fcrkmenistany\u0148 m\u00fcmkin\u00e7iligi has hem uly bol\u00fdar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmenistan demirgazykda Gazagystan, demirgazyk-g\u00fcndogarda \u00d6zbegistan,g\u00fcnortada Owganystan we E\u00fdran, g\u00fcnbatarda bolsa Hazar de\u0148zi bo\u00fdun\u00e7a Azerba\u00fdjan we Russi\u00fda bilen ara\u00e7\u00e4kle\u015f\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistany\u0148 i\u0148 demirgazyk ara\u00e7\u00e4gi Da\u015foguz wela\u00fdatyny\u0148 Be\u00fdik Saparmyrat T\u00fcrkmenba\u015fy etrabyny\u0148 \u00abParahat\u00bb da\u00fdhan birle\u015figini\u0148 \u00dda\u0148gala haraba\u00e7ylygyny\u0148 gola\u00fdyndaky \u00dcst\u00fdurdu\u0148 belent \u00e7\u00fc\u0148ki hasaplan\u00fdar. \u00ddurdumyzy\u0148 g\u00fcndogaryndaky i\u0148 \u00e7etki nokady K\u00f6\u00fdtendagy\u0148 g\u00fcndogar ger\u015fi bolan Hezretaksar depesi, g\u00fcnbatar nokady Hazar de\u0148zini\u0148 kenaryndaky Suwe burny sa\u00fdyl\u00fdar. \u00ddurdu\u0148 g\u00fcnorta nokady Serhedabat etrabyny\u0148 g\u00fcnortasyndaky \u00c7ilduhtar di\u00fdlen oba hasaplan\u00fdar. T\u00fcrkmenistany\u0148 b\u00fctin serhedini\u0148 uzynlygy 4600 km-e gola\u00fddyr. Onu\u0148 aglaba b\u00f6legi \u00d6zbegistan bilen g\u00fcnorta go\u0148\u015fularymyz bolan Owganystan we E\u00fdran aralygyndaky serhede degi\u015flidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>P\u00f6k\u00e7i\u00fdewa Ogulnur<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 102-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00e4zirki zaman t\u00fcrkmen jemgy\u00fdetini\u0148 \u015fu g\u00fcnki we geljekki \u00f6s\u00fc\u015fine, onu\u0148 d\u00f6wrebap jemgy\u00fdet\u00e7ilik gurlu\u015fyna e\u00fde bolmak m\u00fcmkin\u00e7iliklerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00fc\u00e7in \u00fdurdu\u0148 gujur-ga\u00fdratyny bilmek gerek, adamda \u00fdurt du\u00fdgusyny\u0148 d\u00f6remegi gerek. Bu du\u00fdgyny hi\u00e7 bir zat \u00e7al\u015fyp bilmez. Bu du\u00fdgy bagty\u00fdarlyk d\u00f6wr\u00fcni\u0148 be\u00fdik maksatlaryny amal etm\u00e4ge esas bol\u00fdar. Ol \u00fdurdu\u0148 tebigy ba\u00fdlyklaryna, halky\u0148 \u00f6z durmu\u015fyny gurmak ukybyna akyl \u00fdetirmek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26268"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26268"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26269,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26268\/revisions\/26269"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}