{"id":26274,"date":"2025-11-22T22:03:49","date_gmt":"2025-11-22T17:03:49","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26274"},"modified":"2025-11-22T22:03:49","modified_gmt":"2025-11-22T17:03:49","slug":"yurdun-medeni-ojaklary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26274","title":{"rendered":"\u00ddurdu\u0148 medeni ojaklary"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen \u00fdurdunda ilat gadym d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri ekeran\u00e7ylyk, maldar\u00e7ylyk we senet\u00e7ilik bilen me\u015fgul bolup gelipdir. Bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan \u00f6\u0148ki (b.e.\u00f6.) VII m\u00fc\u0148\u00fdyllykda K\u00f6petdagy\u0148 eteklerinde bol hasylly \u00fderlerde adamlar pe\u00fdda bolup, ilkidurmu\u015f gurlu\u015fdan oturymly ekeran\u00e7ylyga ge\u00e7ip,\u00a0 adamzat \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 t\u00e4ze basgan\u00e7agyna gadam bas\u00fdarlar.<\/p>\n<p>Arheologi\u00fda maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, \u00fdurdu\u0148 \u00e7\u00e4ginde b\u00fcr\u00fcn\u00e7 we demir asyrlarynda \u00fc\u00e7 sany uly jemgy\u00fdet\u00e7ilik z\u00e4hmet b\u00f6l\u00fcni\u015figi bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4r. Netijede, ekeran\u00e7ylyk bilen senet\u00e7ilik hojalygy\u0148 esasy pudaklaryna \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. \u015eol d\u00f6w\u00fcrlerde t\u00e4jir\u00e7ilik pe\u00fdda bol\u00fdar. Bu z\u00e4hmet b\u00f6l\u00fcni\u015fmesi ta\u00fdpalary\u0148 arasynda aly\u015f-\u00e7al\u015fy\u0148 g\u00fc\u00fd\u00e7lenmegine,adamlary\u0148 arasynda eml\u00e4k ta\u00fddan de\u0148sizligi\u0148 we netijede d\u00f6wleti\u0148 \u00fd\u00fcze \u00e7ykmagyna getir\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6zgeri\u015f b. e. \u00f6. II m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ahyrlarynda we I m\u00fc\u0148\u00fdyllygy\u0148 ba\u015flarynda T\u00fcrkmenistanda demri\u0148 gi\u0148den ulanylyp ba\u015flanan d\u00f6wr\u00fcnde has-da g\u00fc\u00fd\u00e7lenipdir. Bu d\u00f6wri \u00f6wrenmekde G\u00fcnorta T\u00fcrkmenistanda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Altyndepede, Namazgadepede we Mary wela\u00fdatynda Go\u0148urdepede ge\u00e7irilen arheologi\u00fda gazuw-agtary\u015flaryny\u0148 materiallaryny\u0148 gymmatly \u00e4hmi\u00fdeti bar. M\u00e4ne obasyny\u0148 \u00fdanyndaky Altyndepe \u015f\u00e4herini\u0148 me\u00fddany 46 ga gola\u00fd, Kaka etrabynda \u00fderle\u015fen Namazgadep\u00e4ni\u0148 me\u00fddany bolsa 70 ga \u00fdet\u00fd\u00e4r.Murgaby\u0148 gadymy hanasyny\u0148 ugrunda Go\u0148urdepe b\u00fcr\u00fcn\u00e7 e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Margu\u015f \u00fdurduny\u0148 esasy \u015f\u00e4heri bolan Go\u0148urdep\u00e4ni\u0148 a\u00e7ylmagy T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde Margu\u015f siwilizasi\u00fdasyny\u0148 bolandygyny subut etdi.<\/p>\n<p>Go\u0148urdepede gadymy binag\u00e4rler kremli\u0148 be\u00fdik diwaryny\u0148 arasynda gizlenen k\u00f6\u015fgi bina edipdirler. Olar kremli\u0148 da\u015fyna ined\u00f6rd\u00fcl gorany\u015f diwaryny \u00e7ekipdirler. Bu \u00fderde suw ybadathanasy, ot ybadathanasy we gurbanlyk beril\u00fd\u00e4n ybadathana bilen bir hatarda Go\u0148urdep\u00e4ni\u0148 k\u00f6\u015fk toplumyny\u0148 jemlenen dini maksatly ja\u00fdlaryny\u0148 umumy me\u00fddany 10 ga bolan.Bu \u015f\u00e4her otparazlyk dinini\u0148 d\u00f6r\u00e4n \u00fderi hasaplan\u00fdar. Margu\u015f siwilizasi\u00fdasyny\u00a0 a\u00e7an alym W.I. Sarianidi \u00f6z barlaglaryny\u0148 netijesini jeml\u00e4p: \u00ab&#8230;Margu\u015f \u00fdurduny\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 birinji dini bolan otparazlygy\u0148, m\u00fcmkin ony esaslandyryjy Zaratu\u015ftrany\u0148 Watanydygy hakdaky pikirlerimize doly \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r\u00bb10di\u00fdip belle\u00fd\u00e4r. Hakykatdan hem, ol \u00fderlerde \u00fda\u015fan halklar \u00f6z d\u00f6w\u00fcrlerinde \u00fdokary medeni\u00fdete e\u00fde bolupdyrlar.<\/p>\n<p>Margu\u015f siwilizasi\u00fdasy gadymy d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 be\u00fdik medeni\u00fdeti h\u00f6km\u00fcnde M\u00fcs\u00fcr, Mesopotami\u00fda, Hindistan we Hyta\u00fd medeni\u00fdetleri bilen bir hatarda dur\u00fdar. \u015eu we be\u00fdleki arheologi\u00fda a\u00e7y\u015flary T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00e7\u00e4ginde i\u0148 gadymy medeni merkezleri\u0148 bolanlygyna \u015fa\u00fdatlyk ed\u00fd\u00e4r.\u00d6s\u00fc\u015fe tarap \u00fdol a\u0148sat ge\u00e7ilme\u00fd\u00e4r. Pajarla\u00fdan \u00f6s\u00fc\u015fi \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n on\u00fdyllyklar, k\u00e4halatlarda gazaply d\u00f6w\u00fcrlere \u00f6z ornuny ber\u00fd\u00e4r. K\u00f6p horluklary ba\u015fdan ge\u00e7iren t\u00fcrkmen topragy hem \u015fu hili kyn\u00e7ylyklardan gutulyp bilmedi, \u00fd\u00f6ne t\u00fcrkmen halky asyrlary\u0148 dowamynda \u00fditip gitmedi, mertlik bilen kyn\u00e7ylyklary\u0148 h\u00f6tdesinden gelip, \u00f6z\u00fcni\u0148 medeni\u00fdetini we \u015f\u00f6hratly taryhy hakydasyny saklamagy ba\u015fardy.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00ddagmurowa Huma\u00fd<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 102-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen \u00fdurdunda ilat gadym d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri ekeran\u00e7ylyk, maldar\u00e7ylyk we senet\u00e7ilik bilen me\u015fgul bolup gelipdir. Bizi\u0148 e\u00fd\u00fdamymyzdan \u00f6\u0148ki (b.e.\u00f6.) VII m\u00fc\u0148\u00fdyllykda K\u00f6petdagy\u0148 eteklerinde bol hasylly \u00fderlerde adamlar pe\u00fdda bolup, ilkidurmu\u015f gurlu\u015fdan oturymly ekeran\u00e7ylyga ge\u00e7ip,\u00a0 adamzat \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 t\u00e4ze basgan\u00e7agyna gadam bas\u00fdarlar. Arheologi\u00fda maglumatlaryna g\u00f6r\u00e4, \u00fdurdu\u0148 \u00e7\u00e4ginde b\u00fcr\u00fcn\u00e7 we demir asyrlarynda \u00fc\u00e7 sany uly jemgy\u00fdet\u00e7ilik z\u00e4hmet b\u00f6l\u00fcni\u015figi bolup [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26274"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26274"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26275,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26274\/revisions\/26275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}