{"id":26316,"date":"2025-11-22T22:41:00","date_gmt":"2025-11-22T17:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26316"},"modified":"2025-11-22T22:41:00","modified_gmt":"2025-11-22T17:41:00","slug":"ak-oyun-we-gara-oyun-bezegi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26316","title":{"rendered":"Ak \u00f6\u00fd\u00fc\u00f1 we gara \u00f6\u00fd\u00fc\u00f1 bezegi"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen milli \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy ak \u00f6\u00fd we gara \u00f6\u00fd di\u00fden atlary bilen tanal\u00fdar, seb\u00e4bi t\u00fcrkmenler \u00abg\u00f6\u00e7me \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f\u00bb medeni\u00fdetine e\u00fde bolan halkdyr. T\u00fcrkmenler,t\u00e4 XX asyry\u0148 30-njy \u00fdyllaryna \u00e7enli \u015fol ja\u00fdlarda \u00fda\u015fapdyrlar. O\u0148a t\u00e4ze wagty \u00abak \u00f6\u00fd\u00bb, k\u00f6neli\u015fenso\u0148 bolsa onu\u0148 garal\u00fdandygy seb\u00e4pli \u00abgara \u00f6\u00fd\u00bb di\u00fdipdirler. Ak we gara \u00f6\u00fdleri \u00e7alt d\u00fcz\u00fcp we s\u00f6k\u00fcp bol\u00fdar. Ol esasy \u00fc\u00e7 b\u00f6lekdendur\u00fdar .T\u00fcrkmen medeni\u00fdetini\u0148 g\u00f6zba\u015fynda duran \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy \u2013 ak \u00f6\u00fd we haly. Bulary\u0148 ikisi ruhy we maddy d\u00fcn\u00fd\u00e4de bir-biri bilen \u00e7u\u0148 we a\u00fdrylmaz baglany\u015fyklydyr. H\u00e4zirki wagtda halky\u0148 durmu\u015fynda olary\u0148 ha\u00fdsysyny\u0148 6 d\u00f6rt tarapdan u\u00e7up bar\u00fdan gu\u015fjaga\u015flary\u0148 \u00abgu\u015f yzy\u00bb \u015fekilleri hem orun al\u00fdar. Bu umumyla\u015fdyrylan \u015fekil her bir g\u00f6l\u00fc\u0148 b\u00f6leginde alty gezek ga\u00fdtalan\u00fdar.\u00a0 \u00d6z gezeginde, b\u00f6lek hem d\u00f6rt\u00a0 gezek ga\u00fdtalan\u00fdar. G\u00f6lleri\u0148 b\u00f6leklerini\u0148 \u015fekilleri d\u00f6rt gezek gy\u00fdala\u00fdyn gyzyl, \u00fda\u015fyl, ak, sary re\u0148kler bilen gapma-gar\u015fy \u00fdagda\u00fdda ga\u00fdtalan\u00fdar. \u015eekil hem-de re\u0148k ga\u00fdtalanmasy hereket du\u00fdgusyny g\u00fc\u00fd\u00e7lendirip nygta\u00fdar.<\/p>\n<p>Ga\u00fdtalanmalary\u0148 \u00f6zbolu\u015flylygy a\u00fdtym tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015fde g\u00fcn\u00fc\u0148 \u00abdogu\u015f-\u00fda\u015fy\u015f\u00bb tra\u00fdektori\u00fdasy bo\u00fdun\u00e7a g\u00fc\u00fd\u00e7len\u00fd\u00e4ndigindedir. G\u00f6l\u00fc\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki bu \u015fekili u\u00e7up bar\u00fdan gu\u015flary\u0148 ugruny\u0148 sudurlarynda hem g\u00f6rmek bol\u00fdar. G\u00f6l\u00fc\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki sazla\u015fygy gurna\u00fdan re\u0148kler barada s\u00f6z a\u00e7mak hem \u00f6r\u00e4n wajypdyr. Olary\u0148 tebigy hadysalara gola\u00fddygy jedelsizdir.Re\u0148kler gadymkylary\u0148 re\u0148ki du\u00fdu\u015flaryny\u0148 esa synda\u00a0 d\u00f6r\u00e4ndir. G\u00f6l\u00fc\u0148 i\u00e7ki merkezine\u00a0 gyzyl-al we \u00fda\u015fyl-g\u00f6k \u00f6w\u00fc\u015fginler beril\u00fd\u00e4r. G\u00f6l\u00fc\u0148 b\u00f6lekleri bolsa olara gar\u015fyda\u015f \u2013 ak we sary re\u0148klerde g\u00f6r kezil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>1.7. Haly \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 g\u00f6rn\u00fc\u015fleri, taslama esaslary\u00a0 we re\u0148k \u00e7\u00f6zg\u00fcdi. \u00d6\u00fd\u00fc\u0148 gurlu\u015fy, bezegi we dini d\u00fc\u015f\u00fcnjeler T\u00fcrkmen medeni\u00fdetini\u0148 g\u00f6zba\u015fynda duran \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy \u2013 ak \u00f6\u00fd we\u00a0 haly. Bulary\u0148 ikisi ruhy we maddy d\u00fcn\u00fd\u00e4de bir-biri bilen \u00e7u\u0148 we a\u00fdrylmaz\u00a0 bag lany\u015fyklydyr. \u00d6\u00fd aga\u00e7dan we aga\u00e7 \u015fahalaryndan \u00fdasal\u00fdar. Onda 4-6 sany esasy s\u00fct\u00fcn bol\u00fdar. \u00abG\u00f6\u00e7me \u00f6\u00fd\u00bb \u00fdel turanda gozganmaz \u00fdaly her s\u00fct\u00fcni\u0148 \u00fdanynda \u00fdere gazyk kakylyp, ol \u00fdere gowy berkidil\u00fd\u00e4r. \u00d6\u00fd\u00fc\u0148 ululygy esasy s\u00fct\u00fcnler arkaly kesgitlenil\u00fd\u00e4r. Aga\u00e7 b\u00f6lekleri \u00fd\u00fcpler arkaly biri-birine berkidil\u00fd\u00e4r. Onu\u0148 birle\u015fdirilen \u00fderlerini g\u00f6r\u00fcnmez \u00fdaly her d\u00fcrli bezegler bilen bez\u00e4pdirler. T\u00fc\u00fdn\u00fcgi\u0148 de\u015figini\u0148 a\u015fagynda gara \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 merkezinde ot \u00fdakar \u00fdaly ojak \u00fc\u00e7in\u00a0 \u00fder go\u00fdulyp, ojagy\u0148 da\u015fyny miras da\u015fyndan \u00f6r\u00fcp go\u00fdupdyrlar. Odu\u0148 t\u00fcssesi a\u00e7yk t\u00fc\u00fd\u0148\u00fckden \u00e7ykypdyr. T\u00fcrkmenler miras da\u015fyny \u00fdanlary bilen g\u00f6termek \u00fc\u00e7in \u00fd\u00f6rite da\u015ftorba dokapdyrlar. T\u00fc\u00fdn\u00fcgi\u0148 merkezind\u00e4ki de\u015fik gi\u0148i\u015fligi \u00f6\u00fdi\u00a0 \u00fdagtylandyrmak \u00fc\u00e7in hem ulanylypdyr. Gara \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 i\u00e7i sag we \u00e7ep tarapa b\u00f6l\u00fcnip, sag tarapynda erkek ki\u015fileri\u0148 otur\u00fdan \u00fderi, \u00e7ep tarapynda bolsa zenanlary\u0148 otur\u00fdan \u00fderi bolupdyr. Zenanlary\u0148 otur\u00fdan \u00e7ep tarapyna \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 i\u00e7ind\u00e4ki\u00a0 go\u015flar hem \u00fderle\u015fdirilipdir. T\u00f6r \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 uly \u00fda\u015fulusyna hem-de gelen myhmana ni\u00fdetlenipdir.<\/p>\n<p>\u00d6\u00fd\u00fc\u0148 da\u015fyny \u00fdapmak \u00fc\u00e7in gy\u015fky we \u00fdazky \u00f6rt\u00fckleri bolupdyr. \u00ddazda \u00f6rme gamy\u015f bilen da\u015fyny a\u00fdlap, ony \u00fc\u00e7 \u00fderinden berkidipdirler. \u00d6rme gamy\u015f t\u00e4rimi\u0148 bo\u00fdy bilen de\u0148 bolupdyr. \u00c4hli pasylda ke\u00e7\u00e4ni t\u00fc\u00fdn\u00fcge \u00fd\u00fcpler bilen berkidipdirler. T\u00fc\u00fdn\u00fcgi\u0148 a\u00e7yk \u00fderini gara, go\u0148ur re\u0148kd\u00e4ki \u00abdurluk\u00bb bilen \u00fdap\u00fdarlar. Ony a\u00e7mak we \u00fdapmak \u00fc\u00e7in uzyn ta\u00fdak \u2013 \u00absyryk\u00bb ulanylypdyr. gymmatly bolandygyny a\u00fdtmak kyn. Milli g\u00f6zellik, ahlak, ruhy we maddy gymmatlyklary\u0148 derejesine \u00fdeten \u00f6\u00fd \u00fc\u00e7in haly \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 giden toplumy d\u00f6redilip, yhlas bilen s\u00fcnn\u00e4lenip dokalypdyr. \u00dcm\u00fcr-duman, \u00f6\u00fd \u00fd\u00fcpi, e\u0148si, germe\u00e7, gapylyk, ojakba\u015fy, asmalyk \u00fdaly haly \u00f6n\u00fcmleri jemgy\u00fdeti\u0148 d\u00e4p-durmu\u015f medeni\u00fdetinde i\u0148 bir gerekli \u00f6\u00fd bezegleri bolup, olary\u0148 \u0425\u0425 asyry\u0148 birinji \u00e7\u00e4r\u00fdegine \u00e7enli saklanyp galandygyny, h\u00e4zir bolsa bu nusgalyklary\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 muze\u00fdlerini\u0148 gymmatly hazynalary h\u00f6km\u00fcnde saklan\u00fdandyklaryny bellemek gerek. \u00c7arwa durmu\u015fynda esasy orny e\u00fdele\u00fd\u00e4n d\u00e4p t\u00fcrkmen\u00a0 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy \u2013 ak \u00f6\u00fd halky\u0148 gadymky mifologik d\u00fc\u015f\u00fcnjesi bilen berk baglydyr.Turkmen milli \u00f6\u00fdleri \u00fc\u00e7 b\u00f6lekden ybaratdyr. T\u00e4rim \u2013 a\u015fakda, uk \u2013 ortada, t\u00fc\u00fdn\u00fck \u2013 \u00fdokarda. \u00a0Uk \u2013 \u00fdokarky t\u00fc\u00fdn\u00fcgi hem-de \u00fderde duryan t\u00e4rimi birle\u015fdir\u00fd\u00e4r. T\u00e4rimlere t\u00fcrkmenler ganat diyipdirler. Ol 4, 6, 9 b\u00f6lekden ybarat bolup biler. Ugu\u0148 iki ujy ga\u0148yr\u00e7akly, bir ujy t\u00fc\u00fdn\u00fcge, be\u00fdlekisi t\u00e4rime berkidil\u00fd\u00e4r. Biri-birine berkidil\u00fd\u00e4n \u00fderleri owadan dokalan \u00fd\u00fcpler bilen bezelipdir.<\/p>\n<p>T\u00fc\u00fdn\u00fck \u2013 \u00fdokarda bolup, \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 t\u00fcsse \u00e7ykar\u00fdan b\u00f6legi. T\u00fc\u00fdn\u00fcgi\u0148 a\u015fagyndan \u00fdere \u00e7enli dik ge\u00e7en nokatda ojak go\u00fdul\u00fdar. Tomus we gy\u015f g\u00fcnleri ak\u00a0 \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 ge\u00fdimi m\u00f6ws\u00fcme bagly bol\u00fdar. Tomusda gam\u015fy pal\u00e7yk bilen suwa\u00fdan ekenler, gy\u015fda bolsa ke\u00e7e bilen basyr\u00fdarlar. Ak \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 gi\u0148i\u015flik \u00fderi pal\u00e7yk bilen suwal\u00fdar. Ak \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 b\u00f6lekleri s\u00f6w\u00fct agajyndan \u00fdasal\u00fdar. \u00d6\u00fd\u00fc\u0148 gi\u0148i\u015fligi ke\u00e7e hem-de haly bilen \u00f6rt\u00fclipdir.T\u00e4rimi\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcni torbalar, \u00e7uwallar bez\u00e4pdir. Olara go\u015f hem-de gap-\u00e7anak salnypdyr. Egin-e\u015fik salmak \u00fc\u00e7in \u00e7itimli torbalar bolupdyr. \u00d6\u00fd \u2013 iki mif Huda\u00fdyny g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tut\u00fdar. Olar: Asman g\u00fcmmezi hem-de o\u0148a da\u00fdan\u00fdan Zemin. Zemini\u0148 \u00f6zi \u00dderi\u0148 \u00fcst\u00fcnde g\u00fcmmezl\u00e4p duran Asmany\u0148\u00a0 g\u00f6rn\u00fc\u015fini ga\u00fdtala\u00fdar.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Ag\u00f6\u00fdli\u00fdewa Ogulg\u00fcl<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 104-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen milli \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdy ak \u00f6\u00fd we gara \u00f6\u00fd di\u00fden atlary bilen tanal\u00fdar, seb\u00e4bi t\u00fcrkmenler \u00abg\u00f6\u00e7me \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f\u00bb medeni\u00fdetine e\u00fde bolan halkdyr. T\u00fcrkmenler,t\u00e4 XX asyry\u0148 30-njy \u00fdyllaryna \u00e7enli \u015fol ja\u00fdlarda \u00fda\u015fapdyrlar. O\u0148a t\u00e4ze wagty \u00abak \u00f6\u00fd\u00bb, k\u00f6neli\u015fenso\u0148 bolsa onu\u0148 garal\u00fdandygy seb\u00e4pli \u00abgara \u00f6\u00fd\u00bb di\u00fdipdirler. Ak we gara \u00f6\u00fdleri \u00e7alt d\u00fcz\u00fcp we s\u00f6k\u00fcp bol\u00fdar. Ol esasy \u00fc\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26316"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26316"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26317,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26316\/revisions\/26317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}