{"id":26326,"date":"2025-11-22T22:49:51","date_gmt":"2025-11-22T17:49:51","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26326"},"modified":"2025-11-22T22:49:51","modified_gmt":"2025-11-22T17:49:51","slug":"garassyzlyk-dowrunde-amaly-hasam-sungatynyn-waspy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26326","title":{"rendered":"Gara\u015fsyzlyk d\u00f6wr\u00fcnde amaly-ha\u015fam sungatyny\u00f1 waspy"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmeni\u0148 amaly-ha\u015fam sungaty halky\u0148 milli \u00e7eper\u00e7ilik d\u00f6redijiligini\u0148\u00a0 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we ruhy ba\u00fdlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r hem-de halky k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin i\u015fl\u00e4p bil\u00fd\u00e4n\u00a0 suratke\u015f h\u00f6km\u00fcnde \u00f6\u0148e \u00e7ykar\u00fdar. Berkarar d\u00f6wletimizi\u0148 bagty\u00fdarlyk d\u00f6wr\u00fcnde amaly-ha\u015fam sungaty jemgy\u00fdetde \u00e7eper\u00e7ilik gara\u00fdy\u015flary\u0148 dowam etmegine we halky\u0148 g\u00f6zellige bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcsini \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge uly m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.D\u00fcrli dini gara\u00fdy\u015flar hem \u00f6z\u00fcni\u0148 ny\u015fanlyk mazmunlary bilen baglany\u015fykly zatlary\u0148 sungata ge\u00e7megine \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. Ilkidurmu\u015f jemgy\u00fdetinde ilkinji demir\u00e7i ussalar we surat \u00e7ekip bilen adamlar jadyg\u00f6\u00fd hasaplanypdyr. Islendik ussany\u0148 \u2013 suratke\u015fi\u0148 we be\u00fdlekileri\u0148, ilki bilen, h\u00fcn\u00e4rmen bolmagy zerurdyr. \u00d6z d\u00f6reden eserlerine gol \u00e7ekmek d\u00e4bi irki orta asyrlar d\u00f6wr\u00fcni\u0148 jemgy\u00fdetinde d\u00f6r\u00e4n d\u00e4pdir.<\/p>\n<p>Bezeg\u00e7ilik sungatyny\u0148 nagy\u015f ba\u00fdlygy geometrik \u00e7yzuw g\u00f6rn\u00fc\u015fleri, \u00f6s\u00fcmlik (flora), ha\u00fdwanat (fauna) d\u00fcn\u00fd\u00e4sini, adam bedenini\u0148 agzalaryny, da\u015f-t\u00f6werekd\u00e4ki zatlary\u0148 sudurlaryny\u0148 mazmunlaryny \u00fda-da olary\u0148 b\u00f6leklerini ulan\u00fdar. Suratke\u015f sa\u00fdlan mazmunly \u015fekillerini\u0148 \u00e7yzykly nagy\u015flaryny bellibir bezeg\u00e7ilik ulgamyna la\u00fdyklykda al\u00fdar we bezeg \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen gi\u0148i\u015flikde olary\u0148 ber\u00fd\u00e4n t\u00e4sirine g\u00f6r\u00e4 pa\u00fdla\u00fdar hem-de \u00fderle\u015fdir\u00fd\u00e4rBezeg sungatynda g\u00fcndelik durmu\u015f bilen a\u00fdrylmaz baglany\u015fykly bolan a\u00fdry-a\u00fdry zatlary\u0148 we binag\u00e4rlik bezegini d\u00f6retmekde d\u00fcrli usullary\u0148\u00a0 g\u00f6rn\u00fc\u015fleri ulanyl\u00fdar. Bezeg sungatyny\u0148 esasy wezipesi a\u00fdratyn bir gi\u0148i\u015fligi pe\u00fddaly we owadan zatlardan d\u00fczmekdir. Bu g\u00f6zellik we owadanlyk alamatlary a\u00fdap saklamak m\u00f6h\u00fcmdir. Bezegi\u0148 d\u00fcz\u00fcminde tugralary \u00f6wren\u00fd\u00e4n taryhy\u00a0 ylmy\u0148 (geraldikany\u0148) we ny\u015fanlyk manysyna e\u00fde bolan b\u00f6lekleri\u0148 bolmagy m\u00fcmkindir. Bezeg sungatyny\u0148 \u00f6n\u00fcmleri \u015fa k\u00f6\u015fklerini\u0148, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlaryny\u0148 bezegidir. Olar dabaraly ba\u00fdram\u00e7ylyklara ni\u00fdetlenilen we g\u00fcndelik durmu\u015fda ulanyl\u00fdan \u00f6n\u00fcmlerdir. Halklary\u0148 bir \u00fderden ba\u015fga bir \u00fdere g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmek\u00a0 zerurlygy, olary\u0148 sy\u00fdasy aragatna\u015fyklary, ykdysady \u00f6\u0148egidi\u015flikler tutu\u015f bir\u00a0 taryh bolup, ol hereketler edebi\u00fdat we sungat eserlerinde a\u00fddy\u0148 \u015f\u00f6hlelen\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Bezeg sungatyny\u0148 bir g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u0148 be\u00fdleki g\u00f6rn\u00fc\u015fe t\u00e4siri bol\u00fdar. Bu, ilkinji nobatda, binag\u00e4rlik, zerg\u00e4r\u00e7ilik, dokma\u00e7ylyk, kitap miniat\u00fdura sungat eserlerine degi\u015flidir. Bezeg eserlerini\u0148 gymmaty olary\u0148 g\u00f6zelligini\u0148 we g\u00f6rn\u00fc\u015fini\u0148 bitew\u00fcliginde jemlen\u00fd\u00e4r. Halk sungaty \u00fda-da t\u00fcrkmenleri\u0148 amaly-ha\u015fam sungaty t\u00e4sin we \u00f6zbolu\u015flydyr. Asyrlary\u0148 dowamynda bu aja\u00fdyp sungaty\u0148 d\u00f6remegine hem&#8211;de kemala gelmegine taryhy, durmu\u015f we ykdysady \u015fertler, g\u00f6\u00e7me we oturymly \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u015fertleri t\u00e4sir edipdir. T\u00fcrkmenleri\u0148 d\u00fcrli \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f medeni\u00fdetine mahsus bolan amaly sungaty\u0148 \u00f6n\u00fcmlerinde, yla\u00fdta-da, egin-e\u015fiklerde we olary\u0148 bejergi bezeginde, \u015fa\u00fd-seplerde, haly dokma\u00e7ylygynda, keramikada \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdan \u00f6zbolu\u015flylyklar t\u00fcrkmen amaly-ha\u015fam sungatyny\u0148 \u00f6z k\u00f6k\u00fcni irki d\u00f6w\u00fcrlerden alyp ga\u00fdd\u00fdandygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r. \u015eonu\u0148 \u00fc\u00e7in hem bu sungaty \u00f6wrenmek uly \u00e4hmi\u00fdetlidir. T\u00fcrkmenleri\u0148 halylary we milli nagy\u015f-g\u00f6lleri b\u00fctin d\u00fcn\u00fd\u00e4de me\u015fhurlyk gazandy, \u00e7\u00fcnki olar re\u0148klerini\u0148, k\u00f6pd\u00fcrli nagy\u015flaryny\u0148 sazla\u015fygy we ba\u00fdlygy bo\u00fdun\u00e7a be\u00fdik \u00e7eper\u00e7ilik ussatlygy g\u00f6rkez\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Hanowa Altyn<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 104-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmeni\u0148 amaly-ha\u015fam sungaty halky\u0148 milli \u00e7eper\u00e7ilik d\u00f6redijiligini\u0148\u00a0 g\u00fc\u00fdj\u00fcni we ruhy ba\u00fdlygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r hem-de halky k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin i\u015fl\u00e4p bil\u00fd\u00e4n\u00a0 suratke\u015f h\u00f6km\u00fcnde \u00f6\u0148e \u00e7ykar\u00fdar. Berkarar d\u00f6wletimizi\u0148 bagty\u00fdarlyk d\u00f6wr\u00fcnde amaly-ha\u015fam sungaty jemgy\u00fdetde \u00e7eper\u00e7ilik gara\u00fdy\u015flary\u0148 dowam etmegine we halky\u0148 g\u00f6zellige bolan s\u00f6\u00fdg\u00fcsini \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge uly m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.D\u00fcrli dini gara\u00fdy\u015flar hem \u00f6z\u00fcni\u0148 ny\u015fanlyk mazmunlary bilen baglany\u015fykly zatlary\u0148 sungata ge\u00e7megine \u00fdardam ed\u00fd\u00e4r. Ilkidurmu\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26327,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26326\/revisions\/26327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}