{"id":26332,"date":"2025-11-22T22:55:32","date_gmt":"2025-11-22T17:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26332"},"modified":"2025-11-22T22:55:32","modified_gmt":"2025-11-22T17:55:32","slug":"horezmin-heykeltaraslyk-sungaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26332","title":{"rendered":"Horezmi\u0148 he\u00fdkeltara\u015flyk sungaty"},"content":{"rendered":"<p>Horezmi\u0148 K\u00f6ne \u2013 Was \u015f\u00e4herini\u0148 gi\u00e7ki\u00a0 antik d\u00f6wr\u00fcnde salnan ja\u00fdy\u0148 esasy zalyndan to\u00fdundan \u00fdasalyp, \u00fcst\u00fcnden \u00fduka ak suwag suwalan he\u00fdkelleri\u0148 galyndylary tapyldy. Olary\u0148 di\u0148e galybyny\u0148 b\u00f6lekleri saklanypdyr. He\u00fdkelleri\u0148 birini\u0148 oturan g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fdasalandygyny a\u0148mak bol\u00fdar.<\/p>\n<p>Olar \u00f6zlerini\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi bo\u00fdun\u00e7a T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00fderlerinden da\u015farda tapylan k\u00e4bir he\u00fdkellere \u00fdakyndyr. \u00ddokary \u00e7eper\u00e7ilik bilen \u00fdasalan \u015fol he\u00fdkelleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsi, Toprakgala \u015f\u00e4herind\u00e4ki Horezm paty\u015falaryny\u0148 k\u00f6\u015fg\u00fcni\u0148 harabalygyndan tapyldy.K\u00f6ne Was he\u00fdkelini\u0148 b\u00f6lekleri-de edil merwli uly senet\u00e7ilik ussahanasyny\u0148 hoja\u00fdynyny\u0148 \u00f6\u00fd\u00fcnden tapylan I-II asyrlara degi\u015fli gipsden edilen s\u00fct\u00fcni\u0148 ujy (kapitel),antik T\u00fcrkmenistanda he\u00fdkelleri\u0148 di\u0148e bir k\u00f6\u015fklerdir ybadathanalary\u0148 bezegi \u00fc\u00e7in \u00fdasalmandygyna kepil ge\u00e7\u00fd\u00e4r.Be\u00fdik zenan huda\u00fdyny\u0148 ke\u015fbinde g\u00fc\u00fdpli \u00f6zgeri\u015fler, t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamy\u0148 ilkinji asyrlarynda, antik Horezmi\u0148 he\u00fdkeltara\u015flyk sungatynda hem bolup ge\u00e7\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde zenan huda\u00fdyny\u0148 \u015fekili egni syk dokalan agyr lybasly, a\u00fdaklaryny gerip, elind\u00e4ki \u00e7agasyny emdirip oturan g\u00f6rn\u00fc\u015fde berlipdir. \u00dd\u00fczlerinde hi\u00e7 hili du\u00fdgy alamaty g\u00f6r\u00fcnme\u00fd\u00e4n, kellelerine \u00fc\u00e7 \u015fahly ba\u015fgap ge\u00fden zenan he\u00fdkeljikleri bu \u00fderlerde gi\u0148den \u00fda\u00fdrapdyr. \u015eu hili he\u00fdkeljikleri\u0148 b\u00f6lekleri Ku\u015fan d\u00f6wr\u00fcni\u0148\u00a0 K\u00fc\u00fdzeligyr hem Galalygyr \u015f\u00e4herlerind\u00e4ki k\u00fc\u00fdze bi\u015firil\u00fd\u00e4n k\u00fcreleri\u0148 \u00fdanyndan tapyldy. Olary\u0148 hi\u00e7 hili du\u00fdgy alamaty g\u00f6r\u00fcnme\u00fd\u00e4n g\u00f6deksi \u00fd\u00fcz ke\u015fpleri gadymy G\u00fcndogar sungatyny\u0148 he\u00fdkel ke\u015fplerini \u00fdady\u0148a sal\u00fdar.T\u00fcrkmenistany\u0148 demirgazyk b\u00f6leginde \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n Horezm d\u00f6wletini\u0148 gadymy \u015fekillendiri\u015f sungaty milli medeni\u00fdetimizi\u0148 a\u00fdratyn gymmatly hazynasyny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. Taryhy tapyndylarda Horezmi\u0148 medeni ilat merkezleri bolan Duzgyrgan (miladydan \u00f6\u0148ki VI-IV asyrlar), \u00ddasygyrdan (miladydan \u00f6\u0148ki VII-VI\u00a0 asyrlar), K\u00fc\u00fdzeligyr galasyndan (miladydan \u00f6\u0148ki VI asyr), Toprakgala \u00fdadyg\u00e4rliginden (miladydan \u00f6\u0148ki IV-III asyrlar), Galalygyr \u00fdadyg\u00e4rliklerinden (miladydan\u00a0 \u00f6\u0148ki VI-I asyrlar), K\u00f6ne Was \u00fdadyg\u00e4rliginden (miladydan \u00f6\u0148ki IV \u2013 miladyny\u0148\u00a0 IX asyrlary) tapylan \u00f6n\u00fcmler has-da \u00f6wrenilm\u00e4ge degi\u015flidir. Gu\u00fdsa\u00fdlylara degi\u015fli obalardan galla saklan\u00fdan humlary\u0148, uly k\u00fc\u00fdzeleri\u0148 hem-de da\u015f owgu\u00e7lary\u0148 tapylmagy hem \u00fderli \u00fda\u015fa\u00fdjylary\u0148 amaly-ha\u015fam sungatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015f derejesini \u00f6wrenm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>Horezmi\u0148 sungatyny\u0148 koroplastika tapyndylarynda E\u00fdran bilen baglany\u015fykly me\u0148ze\u015flikleri\u0148 bardygy a\u00e7yk bildir\u00fd\u00e4r. Emma Horezmi\u0148 sungatyny\u0148\u00a0 Mesopotami\u00fdany\u0148 sungaty bilen baglany\u015fygyny\u0148 has-da gadymydygyny arheologiki tapyndylar subut edy\u00e4rler. Ol baglany\u015fygy\u0148 k\u00f6kleri Ahemenileri\u0148 agalygy d\u00f6wr\u00fcnde, olara tabyn wela\u00fdatlary\u0148 ilatyny\u0148 arasynda saklanyp galan d\u00e4pler bilen bagly bolmagy m\u00fcmkin. Miladyny\u0148 \u00f6\u0148ki IV-III asyrlar tutu\u015f G\u00fcndogarda bol\u015fy \u00fdaly, T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00fderlerinde hem uly sy\u00fdasy sarsgynlyklary\u0148 bolup ge\u00e7en d\u00f6wri hasaplanyl\u00fdar. Parfi\u00fdany\u0148, Horezmi\u0148 monumental he\u00fdkeltara\u015flykdyr nakga\u015f\u00e7ylyk sungatyny\u0148 diwar \u00fd\u00fczi he\u00fdkelleri hem bezegleri \u00f6zlerini\u0148 \u00f6zbolu\u015flylygyny, \u00fdokary \u00e7eper\u00e7iligini saklapdyr. Olar plastika amaly sungatyna, \u00fdagny keramika \u00f6n\u00fcmlerinde,\u015fe\u00fdle-de metal \u00f6n\u00fcmlerinde-de \u00f6z ornuny tapypdyr. Parfi\u00fdany\u0148 aja\u00fdyp halylary greklerdir rimlileri\u0148 arasynda-da \u015f\u00f6hratlanypdyr. Emma, \u00fdokarda a\u00fddyly\u015fy \u00fdaly, g\u00fc\u00fd\u00e7li \u00f6s\u00fd\u00e4n gul e\u00fde\u00e7ilik jemgy\u00fdeti \u015f\u00e4herleri\u0148 \u00fdokary g\u00f6terilmegine, binag\u00e4rligi\u0148 pajarlap \u00f6smegine o\u0148a\u00fdly \u015fert d\u00f6redipdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Muhi\u00fdew Ha\u00fddar<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 104-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Horezmi\u0148 K\u00f6ne \u2013 Was \u015f\u00e4herini\u0148 gi\u00e7ki\u00a0 antik d\u00f6wr\u00fcnde salnan ja\u00fdy\u0148 esasy zalyndan to\u00fdundan \u00fdasalyp, \u00fcst\u00fcnden \u00fduka ak suwag suwalan he\u00fdkelleri\u0148 galyndylary tapyldy. Olary\u0148 di\u0148e galybyny\u0148 b\u00f6lekleri saklanypdyr. He\u00fdkelleri\u0148 birini\u0148 oturan g\u00f6rn\u00fc\u015fde \u00fdasalandygyny a\u0148mak bol\u00fdar. Olar \u00f6zlerini\u0148 da\u015fky g\u00f6rn\u00fc\u015fi bo\u00fdun\u00e7a T\u00fcrkmenistany\u0148 \u00fderlerinden da\u015farda tapylan k\u00e4bir he\u00fdkellere \u00fdakyndyr. \u00ddokary \u00e7eper\u00e7ilik bilen \u00fdasalan \u015fol he\u00fdkelleri\u0148 k\u00f6p\u00fcsi, Toprakgala \u015f\u00e4herind\u00e4ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26332"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26332"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26333,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26332\/revisions\/26333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}