{"id":26344,"date":"2025-11-22T23:10:25","date_gmt":"2025-11-22T18:10:25","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26344"},"modified":"2025-11-22T23:10:25","modified_gmt":"2025-11-22T18:10:25","slug":"turkmen-halkynyn-gadymdan-gelyan-ayakgaplary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26344","title":{"rendered":"T\u00fcrkmen halkyny\u00f1 gadymdan gel\u00fd\u00e0n  a\u00fdakgaplary"},"content":{"rendered":"<p>Adamlar irki d\u00f6w\u00fcrlerde da\u015f b\u00f6leklerini, tiken \u00e7\u00fcmmez \u00fdaly aga\u00e7lary\u0148 \u00fdum\u015fak \u00fdasy gabyklaryny a\u00fdaklaryny\u0148 a\u015fagyna da\u0148yp gezipdirler. Howany\u0148 sowamagy bilen bedeni sowukdan goramak zerurlygy \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. \u015eo\u0148a g\u00f6r\u00e4, adamlar awlan ha\u00fdwanlaryny\u0148 hamlaryny, derilerini a\u00fdakgap h\u00f6km\u00fcnde dolapdyrlar. Hamy, derini \u015fe\u00fdle \u00fdagda\u00fdda ulanmak o\u0148a\u00fdsyz bolanlygy seb\u00e4pli, so\u0148abaka adamlar derini e\u00fdlemegi \u00f6wrenip, asyrlary\u0148 dowamynda deri \u00f6n\u00fcmlerinden \u00fd\u00f6neke\u00fd a\u00fdakgaplary d\u00f6redipdirler. \u00c7epekler, ham \u00e7aryklar adamzady\u0148 ilkinji o\u00fdlap tapan a\u00fdakgaplary bolmagy m\u00fcmkin. Durmu\u015fy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f zerurlygy netijesinde, di\u0148e bir a\u00fdagy\u0148 a\u015fagyny \u00fda-da \u00fcst\u00fcni \u00f6rtmek d\u00e4l-de, e\u00fdsem \u00f6kj\u00e4ni, injigi \u00fdapmak \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenilen h\u00e4zirki zaman a\u00fdakgaplary\u0148 sada g\u00f6rn\u00fc\u015fleri \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdarA\u00fdakgap \u00f6n\u00fcm\u00e7iliginde birinji \u00e7ig maly, \u00fdagny derini bi\u00e7mek, galypda \u015fekil bermek, o\u0148a dabanlyk oturtmak, d\u00fcrli bezeg i\u015flerini berja\u00fd etmek \u00fdaly ugurlary bar. Teletinden, birn\u00e4\u00e7e gat ga\u00fdy\u015fdan syrdalyp dabanlyk go\u00fdlup, gyzylymtyl ga\u00fdy\u015fdan tikil\u00fd\u00e4n \u00f6kjesiz a\u00fdakgaba \u00e7aryk di\u00fdil\u00fd\u00e4r. \u00ab\u00c7aryk\u00bb s\u00f6zi gadymy oguz-t\u00fcrki halklarynda \u00ab\u00e7aruk\u00bb g\u00f6rn\u00fc\u015finde hem ulanyl\u00fdar. \u00c7aryk tikmek \u00fc\u00e7in ni\u00fdetlenen deri \u00ab\u00e7aryklyk\u00bb di\u00fdlip atlandyrylypdyr.<\/p>\n<p>A\u00fdakgaby\u0148 b\u00f6lekleri ga\u00fd\u015fy\u0148 i\u0148 berk \u00fderi bolan sagrydan, esasy agram d\u00fc\u015fjek be\u00fdleki b\u00f6lekleri adaty ga\u00fdy\u015fdan tikil\u00fd\u00e4r. Ga\u00fdy\u015f \u00e7aryk burnundan k\u00f6w\u015f\u00fc\u0148 agyz tarapyna \u00e7enli tikilip, burun tarapy \u00fdokaryk ga\u0148rylyp go\u00fdul\u00fdar. Agzyny\u0148 gyrasy dikligine gysga dilnip,\u015fondan insiz uzyn ga\u00fdy\u015f bagjyk ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r hem-de a\u00fdaga we injige dolanan dolagy\u0148 \u00fcst\u00fcnden oralyp da\u0148yl\u00fdar. Eger-de \u00e7arygy\u0148 \u00fd\u00fcz\u00fcne ediljek bolsa, onda \u00fda elde mum s\u00fcrt\u00fclen berk sapak bilen, \u00fda-da ma\u015fynda iki gat nah sapak bilen bejeril\u00fd\u00e4r. A\u00fdakgaby\u0148 daban b\u00f6legini berkitmek \u00fc\u00e7in, k\u00f6plen\u00e7, sapak, aga\u00e7, metal \u00e7\u00fc\u00fdler, \u00fdelim ulanylypdyr. \u00c7arygy\u0148 bu g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u00fda\u0148y-\u00fda\u0148ylar hem ulanylypdyr. Bu \u00e7aryga ba\u015fy gyzylymtyl \u00f6w\u00fcs\u00fd\u00e4nligi \u00fc\u00e7in gyzylba\u015f \u00e7aryk hem di\u00fdil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistanda g\u00f6n, ga\u00fdy\u015f, deri, bagana bilen me\u015fhur bolan h\u00fcn\u00e4rmenler \u00e4hli wela\u00fdatlarda \u00fda\u015fapdyrlar. A\u00fdakgap tikmek \u00fc\u00e7in, esasan, gara mallary\u0148 hamyndan ta\u00fd\u00fdarlanylan g\u00f6ni, ga\u00fd\u015fy ulanypdyrlar. K\u00f6w\u00fc\u015f tikin\u00e7ilerini\u0148 \u00f6n\u00fcmi k\u00e4mille\u015f\u00fd\u00e4r we olary\u0148 senet\u00e7ilik hojalyklary ownuk k\u00e4rhanalara \u00f6wr\u00fclipdir.<\/p>\n<p>\u00d6\u0148 \u00e4hli tikin i\u015fleri el i\u015f gurallary bolan i\u0148\u0148e, temen, biz bilen amala a\u015fyrylan bolsa, XIX asyry\u0148 a\u00fdagynda tikin ma\u015fynlary \u00fd\u00fcze \u00e7ykypdyr. Ussahanalarda ilki milli a\u00fdakgaplardan \u00e7oka\u00fd, ga\u00fdy\u015f \u00e7aryk, bagjyksyz k\u00f6w\u00fc\u015fler \u00f6nd\u00fcrilipdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Orazowa A\u00fdlar<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 104-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adamlar irki d\u00f6w\u00fcrlerde da\u015f b\u00f6leklerini, tiken \u00e7\u00fcmmez \u00fdaly aga\u00e7lary\u0148 \u00fdum\u015fak \u00fdasy gabyklaryny a\u00fdaklaryny\u0148 a\u015fagyna da\u0148yp gezipdirler. Howany\u0148 sowamagy bilen bedeni sowukdan goramak zerurlygy \u00fd\u00fcze \u00e7yk\u00fdar. \u015eo\u0148a g\u00f6r\u00e4, adamlar awlan ha\u00fdwanlaryny\u0148 hamlaryny, derilerini a\u00fdakgap h\u00f6km\u00fcnde dolapdyrlar. Hamy, derini \u015fe\u00fdle \u00fdagda\u00fdda ulanmak o\u0148a\u00fdsyz bolanlygy seb\u00e4pli, so\u0148abaka adamlar derini e\u00fdlemegi \u00f6wrenip, asyrlary\u0148 dowamynda deri \u00f6n\u00fcmlerinden \u00fd\u00f6neke\u00fd a\u00fdakgaplary d\u00f6redipdirler. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26344"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26344\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26345,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26344\/revisions\/26345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}