{"id":26392,"date":"2025-11-23T00:30:03","date_gmt":"2025-11-22T19:30:03","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26392"},"modified":"2025-11-23T00:30:03","modified_gmt":"2025-11-22T19:30:03","slug":"tebigy-howdanlarda-dync-alys-pamukkale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26392","title":{"rendered":"Tebigy howdanlarda dyn\u00e7 aly\u015f (Pamukkale)"},"content":{"rendered":"<p>\u200b &#8220;Pagta Gala&#8221; manyny ber\u00fd\u00e4n bu \u00fder, gyzgyn suw \u00e7e\u015fmelerinden \u00e7yk\u00fdan minerallary\u0148 \u00fdygnanmagy netijesinde emele gelen ak re\u0148kli travertin (ak da\u015f) terrassalarydyr.Termal suwly tebigy howdanlarda dyn\u00e7 almak \u00f9\u00e7in.Pamukkale \u2013 T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148 g\u00fcnbatar-g\u00fcnorta b\u00f6leginde, Denizli wela\u00fdatynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, tebigaty\u0148 we taryhy\u0148 ge\u0148 galdyryjy birle\u015fmesini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n aja\u00fdyp \u00fderdir. Adyny t\u00fcrk dilind\u00e4ki &#8220;Pagta&#8221; (Pamuk) we &#8220;Gala&#8221; (Kale) s\u00f6zlerinden alyp, &#8220;Pagta Gala&#8221; manysyny ber\u00fd\u00e4r, bu bolsa onu\u0148 ak re\u0148kli, \u00fdum\u015fak g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n da\u015flyk \u00fd\u00fczlerine gaty la\u00fdyk gel\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bPamukkal\u00e4ni\u0148 esasy a\u00fdratynlygy \u2014 onu\u0148 ge\u0148 galdyryjy ak re\u0148kli travertin terrassalarydyr.<\/p>\n<p>\u200b Bu geologik d\u00fcz\u00fcmler, \u00fderastyndan \u00e7yk\u00fdan we kalsi\u00fd karbonatyna (calcium carbonate) ba\u00fd bolan gyzgyn suw \u00e7e\u015fmelerini\u0148 m\u00fc\u0148ler\u00e7e \u00fdyllyk dowamynda \u00fdygnanmagy netijesinde emele gelipdir. Suw \u00fdokardan akyp d\u00fc\u015f\u00fcp, howany\u0148 t\u00e4siri astynda kalsi\u00fd erginleri gatylyp, basgan\u00e7akly, ak re\u0148kli howdanlary (terrassa g\u00f6rn\u00fc\u015fli howdanlar) d\u00f6redipdir.<\/p>\n<p>Bu suw \u00e7e\u015fmelerini\u0148 temperaturasy 35^{\\circ}\\text{C} bilen 100^{\\circ}\\text{C} aralygynda \u00fc\u00fdtge\u00fd\u00e4r we mineral d\u00fcz\u00fcmi seb\u00e4pli, deri keselleri, g\u00f6z we b\u00f6wrek keselleri \u00fdaly d\u00fcrli kesel bejergilerinde pe\u00fddalydygy hasaplan\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bSy\u00fdahat\u00e7ylar \u00fc\u00e7in Pamukkal\u00e4ni\u0148 esasy maksady \u2014 bu termal suwly tebigy howdanlarda dyn\u00e7 almak we \u015fypa tapmakdyr.Sy\u00fdahat\u00e7ylary\u0148 k\u00f6p\u00fcsi travertin terrassalaryndaky ki\u00e7ijik, tebigy howdanlarda a\u00fdaklaryny \u00fduwup, gezelen\u00e7 edip bil\u00fd\u00e4rler. Bu, i\u0148 me\u015fhur we \u00fdatdan \u00e7ykmajak tejribeleri\u0148 biridir.<\/p>\n<p>\u200bGola\u00fdda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n bu taryhy howdan, \u00fdykylyp galan gadymy s\u00fct\u00fcnler bilen gur\u015falandyr. Rowa\u00fdata g\u00f6r\u00e4, M\u00fcs\u00fcr krali\u00e7asy Kleopatra bu suwda \u00fduwnupdyr. Bu howdanda \u00fd\u00fczmek \u00fc\u00e7in a\u00fdratyn t\u00f6leg alyn\u00fdar we ol hakyky dyn\u00e7 aly\u015fy we \u015fypa tapmagy h\u00f6d\u00fcrle\u00fd\u00e4r.<\/p>\n<p>\u200bPamukkale di\u0148e bir tebigy aja\u00fdyplyk d\u00e4l, e\u00fdsem gadymy taryhy\u0148 hem mesgenidir. Travertin terrassalaryny\u0148 \u00fdokarsynda, gadymy Hierapolis \u015f\u00e4herini\u0148 uly harabalary \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4r. \u015e\u00e4her b.e. \u00f6\u0148ki II asyrda Pergamony\u0148 Paty\u015falary tarapyndan esaslandyrylypdyr we \u00f6z\u00fcni\u0148 termal \u00e7e\u015fmeleri seb\u00e4pli m\u00f6h\u00fcm \u015fypahana merkezi bolup hyzmat edipdir.Hierapolisde Rim teatryny\u0148 uly harabalary, uly nekropol (mazarlyk), Apollon ybadathanasyny\u0148 galyndylary we hristian\u00e7ylygy\u0148 irki \u015fa\u00fdady mukaddes Filippi\u0148 guburhanasy bar.Pamukkale we Hierapolis, 1988-nji \u00fdylda bilelikde UNESCO-ny\u0148 B\u00fctind\u00fcn\u00fd\u00e4 mirasyny\u0148 sanawyna girizildi. Bu, \u00fderi\u0148 hem tebigy (travertinler), hem-de medeni (Hierapolis) \u00e4hmi\u00fdetini\u0148 bardygyny g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.Pamukkale, ak re\u0148kli, asmandan inen \u00fdaly bolup g\u00f6r\u00fcn\u00fd\u00e4n tebigy g\u00f6zelligi we gadymy Hierapolis \u015f\u00e4herini\u0148 taryhy t\u00e4siri bilen T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148 i\u0148 \u00f6z\u00fcne \u00e7ekiji we \u00fdatda galyjy sy\u00fdahat\u00e7ylyk nokatlaryny\u0148 biridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00c7ary\u00fdewa A\u00fdna<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 105-nji toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200b &#8220;Pagta Gala&#8221; manyny ber\u00fd\u00e4n bu \u00fder, gyzgyn suw \u00e7e\u015fmelerinden \u00e7yk\u00fdan minerallary\u0148 \u00fdygnanmagy netijesinde emele gelen ak re\u0148kli travertin (ak da\u015f) terrassalarydyr.Termal suwly tebigy howdanlarda dyn\u00e7 almak \u00f9\u00e7in.Pamukkale \u2013 T\u00fcrki\u00fd\u00e4ni\u0148 g\u00fcnbatar-g\u00fcnorta b\u00f6leginde, Denizli wela\u00fdatynda \u00fderle\u015f\u00fd\u00e4n, tebigaty\u0148 we taryhy\u0148 ge\u0148 galdyryjy birle\u015fmesini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n aja\u00fdyp \u00fderdir. Adyny t\u00fcrk dilind\u00e4ki &#8220;Pagta&#8221; (Pamuk) we &#8220;Gala&#8221; (Kale) s\u00f6zlerinden alyp, &#8220;Pagta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26393,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26392\/revisions\/26393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}