{"id":26436,"date":"2025-11-23T14:18:11","date_gmt":"2025-11-23T09:18:11","guid":{"rendered":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26436"},"modified":"2025-11-23T14:18:11","modified_gmt":"2025-11-23T09:18:11","slug":"turkmen-dizayn-we-binagarlik-sungaty-baradaky-cesmeleri-owrenmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newsashgabat.com\/?p=26436","title":{"rendered":"T\u00fcrkmen Diza\u00fdn we Binag\u00e4rlik Sungaty baradaky \u00c7e\u015fmeleri \u00d6wrenmek"},"content":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmen diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungaty \u2014 bu, m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda emele gelen milli ruhu\u0148, tebigy gur\u015fawy\u0148 a\u00fdratynlyklaryny\u0148 we h\u00e4zirki zaman innowasi\u00fdalaryny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly birle\u015fmesidir. Bu ba\u00fd mirasy we h\u00e4zirki sepgitleri \u00f6wrenmek, di\u0148e bir taryh\u00e7ylar \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem, h\u00e4zirki zaman diza\u00fdnerleri we arhitektorlar \u00fc\u00e7in hem m\u00f6h\u00fcm \u00e7e\u015fmeleri\u0148 \u00fcst\u00fcni a\u00e7\u00fdar.T\u00fcrkmen diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungatyny \u00f6wrenmekde ulanyl\u00fdan esasy \u00e7e\u015fmeler we olary\u0148 n\u00e4hili \u00e4hmi\u00fdeti barada a\u015fakda makala beril\u00fd\u00e4r.Milli diza\u00fdny\u0148 esasy teoretiki we amaly \u00e7e\u015fmeleri irki d\u00f6w\u00fcrlere we halky\u0148 durmu\u015fyna degi\u015fli maglumatlarda jemlenendir.<\/p>\n<p>\u200bK\u00f6ne\u00fcrgen\u00e7, Merw we Nusa\u00fd \u00fdaly taryhy \u00fdadyg\u00e4rliklerd\u00e4ki desgalary\u0148 (minaralar, kerwensara\u00fdlar, metjitler, \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f ja\u00fdlary) galyndylary t\u00fcrkmen binag\u00e4rligini\u0148 diza\u00fdn \u00fd\u00f6relgelerini, gurlu\u015fyk materiallaryny we se\u00fdsmik durnuklylyk usullaryny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in esasy \u00e7e\u015fmedir. Taryhy binalary\u0148 da\u015fky we i\u00e7erki bezeglerind\u00e4ki geometrik nagy\u015flar, gurlu\u015fyk kerpi\u00e7lerini\u0148 we gipsi\u0148 (gan\u00e7y\u0148) be\u00fdik sungaty milli diza\u00fdny\u0148 esasy \u00e7e\u015fmesidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkmen halylaryny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly g\u00f6lleri (T\u00fcrkmen g\u00f6lleri) we ke\u015fdelerd\u00e4ki milli nagy\u015flar (\u00fdylmazak, ok g\u00f6z) diza\u00fdn sungatyny\u0148 i\u0148 ba\u00fd \u00e7e\u015fmesidir. Bu nagy\u015flar h\u00e4zirki zaman binalaryny\u0148 fasadlarynda, inter\u00fderinde we land\u015faft diza\u00fdnynda gi\u0148den ulanyl\u00fdar.Ak \u00f6\u00fd\u00fc\u0148 gurlu\u015fy (tegelek g\u00f6rn\u00fc\u015f, a\u00e7ylyp-\u00fdapylmagy\u0148 a\u0148satlygy) we y\u015fyklandyry\u015fy, funksional diza\u00fdny\u0148 we tebigy \u015fertlere u\u00fdgunla\u015fmagy\u0148 aja\u00fdyp nusgasydyr.<\/p>\n<p>\u200b T\u00fcrkmenistany\u0148 D\u00f6wlet Medeni\u00fdet Merkezini\u0148 M\u00fcze\u00fdi we be\u00fdleki wela\u00fdat taryhy m\u00fcze\u00fdleri, \u00fdazma\u00e7a \u00fdygyndylar, taryhy suratlary\u0148 we gurlu\u015fyk planlaryny\u0148 nusgalary diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungatyny\u0148 ewol\u00fdusi\u00fdasyny yzarlamak \u00fc\u00e7in \u00f6r\u00e4n wajypdyr.Gara\u015fsyzlyk d\u00f6wr\u00fcnde T\u00fcrkmen binag\u00e4rligini\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 derejesind\u00e4ki gazananlaryny \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in t\u00e4ze \u00e7e\u015fmeler ulanyl\u00fdar.<\/p>\n<p>\u200bA\u015fgabady\u0148, Arkadag \u015f\u00e4herini\u0148 we be\u00fdleki t\u00e4ze \u015f\u00e4her\u00e7eleri\u0148 esasy binag\u00e4rlik taslamalary (\u00e7yzgylar, \u00fc\u00e7 \u00f6l\u00e7egli modeller, in\u017eener\u00e7ilik \u00e7\u00f6zg\u00fctleri) h\u00e4zirki zaman diza\u00fdnyny\u0148 usullaryny we innowasion tehnologi\u00fdalaryny (akylly gurlu\u015fyk, \u00fda\u015fyl energi\u00fda) \u00f6wrenmek \u00fc\u00e7in esasy bilim \u00e7e\u015fmesidir.T\u00e4ze we d\u00f6wrebap gurlu\u015fyk materiallaryny\u0148 ulanyly\u015fyny, se\u00fdsmik durnuklylyk talaplaryny we energi\u00fda tyg\u015fytla\u00fdjy \u00fcl\u0148\u00fcleri \u00f6wrenmek.<\/p>\n<p>\u200bT\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar Akademi\u00fdasyny\u0148 we pudakla\u00fdyn institutlary\u0148 binag\u00e4rlik we diza\u00fdn ugurlary bo\u00fdun\u00e7a ylmy i\u015fleri, dissertasi\u00fdalary we monografi\u00fdalary (mysal \u00fc\u00e7in, taryhy binag\u00e4rligi\u0148 h\u00e4zirki zaman diza\u00fdny bilen utga\u015fdyrylmagy barada) wajyp teoretiki \u00e7e\u015fmedir.\u00ddurdu\u0148 resmi sahypalary, gurlu\u015fyk we binag\u00e4rlik sergileri baradaky wideo materiallar, t\u00e4ze gurlu\u015fyklary\u0148 fotosuratlary Arkadag \u015f\u00e4heri \u00fdaly innowasion taslamalary\u0148 diza\u00fdn \u00e7\u00f6zg\u00fctlerini der\u0148emek \u00fc\u00e7in a\u00e7yk we el\u00fdeterli \u00e7e\u015fmedir.<\/p>\n<p>\u200bNetijede, t\u00fcrkmen diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungatyny \u00f6wrenmek, gadymy medeni\u00fdeti\u0148 we ruhy gymmatlyklary\u0148 &#8220;akylly&#8221; we d\u00f6wrebap binalary\u0148 i\u00e7ine n\u00e4dip si\u0148diril\u00fd\u00e4ndigini g\u00f6rkez\u00fd\u00e4n \u00f6zbolu\u015fly we gymmatly \u00e7e\u015fmeleri\u0148 birle\u015fmesidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u00d6wezgeldi\u00fdew Jo\u015fgun<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Halkara senagat\u00e7ylar we teleke\u00e7iler uniwersitetini\u0148 Dil \u00f6wreni\u015f b\u00f6l\u00fcmini\u0148 106-njy toparyny\u0148 talyby<\/strong><\/em><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u200bT\u00fcrkmen diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungaty \u2014 bu, m\u00fc\u0148\u00fdyllyklary\u0148 dowamynda emele gelen milli ruhu\u0148, tebigy gur\u015fawy\u0148 a\u00fdratynlyklaryny\u0148 we h\u00e4zirki zaman innowasi\u00fdalaryny\u0148 \u00e7yl\u015fyrymly birle\u015fmesidir. Bu ba\u00fd mirasy we h\u00e4zirki sepgitleri \u00f6wrenmek, di\u0148e bir taryh\u00e7ylar \u00fc\u00e7in d\u00e4l, e\u00fdsem, h\u00e4zirki zaman diza\u00fdnerleri we arhitektorlar \u00fc\u00e7in hem m\u00f6h\u00fcm \u00e7e\u015fmeleri\u0148 \u00fcst\u00fcni a\u00e7\u00fdar.T\u00fcrkmen diza\u00fdn we binag\u00e4rlik sungatyny \u00f6wrenmekde ulanyl\u00fdan esasy \u00e7e\u015fmeler we [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26436"}],"collection":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26436"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26437,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26436\/revisions\/26437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newsashgabat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}